Gian nan bài toán thoát nghèo từ mụt măng rừng

Theo báo Phú Thọ, bản Đồi Thung, xã Mường Vang là một miền đất nổi tiếng với đặc sản gió ngàn. Gió ở đây ào ạt thổi từ những triền núi cao xuống, lướt qua vô vàn cánh rừng bương và tre xanh ngát. Dưới những tán lá rừng rậm rạp ấy, những búp măng non hay còn gọi là mụt măng cứ lặng lẽ nhô lên khỏi mặt đất. Nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào này mang đến tiềm năng vô cùng to lớn để giúp hơn hai trăm hộ dân nơi đây nỗ lực vươn lên cải thiện cuộc sống vốn đang rất đỗi bấp bênh, nhiều thiếu thốn.

Tuy nhiên, chỉ cách đây vài năm trước, đời sống kinh tế của bà con vô cùng gian nan do sự cô lập về địa lý. Đồi Thung khi đó luôn bị mọi người coi là một vùng thâm sơn cùng cốc hết sức hẻo lánh. Quãng đường nối liền bản làng với khu vực trung tâm từng là một thử thách rất đáng sợ. Mọi người muốn đi lại trót lọt đều phải bỏ xe dưới núi rồi cuốc bộ nhiều cây số. Những con đường đất dốc ngược luôn bị những trận mưa rừng tàn phá nghiêm trọng, cuốn trôi lớp đất mặt, chỉ để lại những tảng đá hộc lởm chởm nằm ngổn ngang ngay dưới mỗi bước chân.

Giao thông tồi tệ đã tạo ra rào cản to lớn kìm hãm sự phát triển của nền kinh tế địa phương. Mỗi khi có dịp xuống xã dự họp, các cán bộ thôn luôn phải chuẩn bị sẵn hai bộ quần áo. Họ mặc một bộ cũ kỹ để trèo đèo lội bùn, lội suối, đi xuống đến nơi rồi mới dám thay đồ sạch sẽ để làm việc. Sự khó khăn trong giao thương khiến khát vọng làm giàu của người dân bản địa gặp muôn vàn chông gai. Những gùi măng trĩu nặng mang theo cả mồ hôi nước mắt nhưng lợi nhuận thu về lại chẳng đáng là bao nhiêu.

Anh Bùi Văn Nhật - Trưởng thôn Đồi Thung, nhớ lại: Ngày chưa có đường, bà con chủ yếu tự cung, tự cấp. Măng tươi, măng khô hay cành đào ngày Tết đều phải gùi bộ xuống chợ Bo, xã Kim Bôi để bán. Đường khó đi, thứ dồi dào nhất của vùng Thung là măng lại thường xuyên bị tư thương ép giá. Nông sản bán rẻ một nửa, trong khi vật tư sản xuất, vật liệu xây dựng lại phải mua với giá cao hơn nhiều nơi khác. Thế rồi con đường bê tông xuyên núi được mở. Những khúc cua quanh co giờ nối thẳng Đồi Thung với trung tâm xã. Xe tải có thể lên tận bản thu mua nông sản. Điện lưới quốc gia cũng theo con đường ấy đến với từng nếp nhà.

Xây dựng hợp tác xã nâng tầm măng chuẩn OCOP

Nắm bắt được cơ hội vàng khi hạ tầng giao thông và điện lưới được nâng cấp đồng bộ, tư duy kinh tế của người dân Đồi Thung đã thay đổi mạnh mẽ. Tổ chức HTX nông - lâm nghiệp Quý Hòa được lên ý tưởng và chính thức thành lập vào tháng tám năm hai ngàn không trăm hai mươi ba. Sang năm tiếp theo, đơn vị này bắt đầu đi vào hoạt động thực tiễn với mười bốn thành viên cốt cán. Mục tiêu lớn nhất của họ là hỗ trợ tổ chức sản xuất, thu mua, sơ chế cẩn thận và bao tiêu toàn bộ lượng măng nguyên liệu cho bà con trong vùng.

Theo anh Bùi Văn Nhật - Trưởng thôn, đồng thời là Giám đốc HTX nông - lâm nghiệp Quý Hòa, hiện đơn vị có 7 sản phẩm chế biến từ măng như măng chua, măng chua ớt, măng khô lưỡi lợn, măng khô sợi, măng bẹ khô, măng khô thái con chì... Trong đó, măng chua và các dòng măng khô đã được công nhận OCOP 3 sao.  Mỗi năm, HTX thu mua khoảng 170-200 tấn măng tươi, tiêu thụ tại Hà Nội, Hải Phòng và nhiều địa phương khác, doanh thu đạt khoảng 700 - 800 triệu đồng.

Bước đi mang tính chiến lược ấy đã giải quyết triệt để nạn ép giá. Chị Bùi Thị Chìm, phụ trách một điểm thu mua, cho biết, năm nay giá măng tươi đạt khoảng 7.500 đồng/kg. Bình quân mỗi hộ thu hái trên dưới một tạ măng mỗi ngày, mang lại nguồn thu từ 500 nghìn đến gần 1 triệu đồng. Riêng những hộ có nhiều lao động như gia đình các ông Bạch Công Đạo, Bùi Văn Dẩn, Bạch Công Vượng có thể thu khoảng 6 tấn măng trong một vụ.

Theo người dân địa phương, vào mùa thu hoạch, điểm thu mua của Hợp tác xã nông - lâm nghiệp Quý Hòa luôn tấp nập măng rừng được đưa về từ các cánh rừng xung quanh. Sau khi bóc bỏ lớp bẹ nâu, những búp măng tươi được cân và thu mua ngay trong ngày. Bà Bùi Thị Tỵ cho biết năm nay măng được giá nên thu nhập của gia đình cải thiện đáng kể. “Bán xong chuyến này chiều mấy mẹ con lại lên rừng hái tiếp. Mỗi ngày kiếm được vài trăm nghìn đến gần triệu đồng tiền bán măng là chuyện bình thường”, bà nói.

Nụ cười của người dân Đồi Thung hôm nay là minh chứng cho sự đổi thay của vùng đất từng gặp nhiều khó khăn. Những mụt măng rừng vốn chỉ được khai thác tự phát nay đã trở thành sản phẩm OCOP, mang lại giá trị kinh tế ổn định và tạo sinh kế cho người dân. Từ lợi thế sẵn có của núi rừng, Đồi Thung đang từng bước xây dựng hướng phát triển bền vững, đưa đặc sản địa phương vươn xa trên thị trường.