Thách thức khí hậu và bài toán làm chủ quy trình

Theo báo Phú Thọ, trước xu hướng người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sức khỏe và ưu tiên lựa chọn các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên, nhiều cơ sở sản xuất trên địa bàn đã mạnh dạn đầu tư phát triển các sản phẩm dược liệu theo hướng ứng dụng khoa học công nghệ. Một trong những mô hình tiêu biểu cho bước chuyển mình này là Cơ sở sản xuất Đông trùng hạ thảo Nam Dương tại khu 3, phường Vân Phú. Đây là nơi đang từng bước khẳng định hiệu quả của việc kết hợp giữa công nghệ hiện đại với tư duy đổi mới trong hành trình xây dựng và phát triển sản phẩm OCOP.

Người đặt nền móng cho mô hình đầy triển vọng này là anh Phạm Văn Tuấn, sinh năm 1981. Từng có quãng thời gian làm việc tại một cơ sở nuôi trồng Đông trùng hạ thảo ở tỉnh Lai Châu, anh có cơ hội tiếp cận trực tiếp với các mô hình nuôi cấy vi sinh và sản xuất dược liệu công nghệ cao. Qua quá trình tìm hiểu thực tế, anh nhận thấy Đông trùng hạ thảo là loại dược liệu quý được y học cổ truyền đánh giá cao, hoàn toàn có thể nuôi trồng thành công tại địa phương nếu làm chủ được quy trình kỹ thuật và ứng dụng hiệu quả tiến bộ khoa học công nghệ.

Năm 2020, anh Tuấn quyết định bắt tay vào xây dựng mô hình nuôi cấy Đông trùng hạ thảo quy mô bài bản với tổng nguồn vốn đầu tư ban đầu khoảng 2 tỷ đồng để xây dựng nhà xưởng kiên cố, lắp đặt hệ thống máy móc chuyên dụng cùng các thiết bị phục vụ sản xuất. Tuy nhiên, điều kiện khí hậu tự nhiên ở Phú Thọ có sự khác biệt rất lớn so với các địa phương vùng núi cao có nhiệt độ thấp nên quá trình nuôi cấy gặp vô vàn trở ngại. Không ít lần nấm bị chết hàng loạt do sốc nhiệt và môi trường không tương thích, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ sản xuất cũng như hiệu quả đầu tư, đặt ra bài toán gay gắt về việc phải làm chủ quy trình.

Anh Phạm Văn Tuấn chia sẻ: Đông trùng hạ thảo là loại dược liệu quý nhưng rất khó nuôi trồng vì yêu cầu điều kiện nhiệt độ và độ ẩm nghiêm ngặt. Những năm 2020 - 2021, khi bắt đầu nuôi cấy tại Phú Thọ, tôi gặp rất nhiều khó khăn. Để khắc phục, tôi thường xuyên đến Học viện Nông nghiệp Việt Nam và Trường Đại học Lâm nghiệp học hỏi kinh nghiệm, đồng thời nghiên cứu, điều chỉnh quy trình kỹ thuật cho phù hợp với điều kiện thực tế.

Ứng dụng khoa học số hóa nâng tầm chất lượng OCOP

Sự kiên trì học hỏi và tinh thần dám nghĩ dám làm đã mang lại quả ngọt xứng đáng. Sau nhiều lần liên tục thử nghiệm, quy trình nuôi cấy tại cơ sở dần được hoàn thiện tối ưu, tạo ra sản phẩm có màu sắc, hương vị và hàm lượng hoạt chất đạt yêu cầu. Không dừng lại ở việc sản xuất thành công, anh Tuấn tiếp tục nghiên cứu đa dạng hóa sản phẩm nhằm kịp thời đáp ứng nhu cầu ngày càng phong phú của thị trường tiêu dùng hiện đại.

Từ sản phẩm ban đầu là Đông trùng hạ thảo sấy khô thuận tiện cho việc bảo quản lâu dài, cơ sở đã phát triển thêm Đông trùng hạ thảo tươi đáp ứng nhóm khách hàng ưu tiên giá trị dinh dưỡng. Đặc biệt, trà Đông trùng hạ thảo cà gai leo là sự kết hợp độc đáo giữa dược liệu quý với cây dược liệu bản địa, phù hợp xu hướng tiêu dùng tiện lợi và thân thiện môi trường. Hai sản phẩm này lần lượt được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao vào các năm 2022, 2024. Đồng thời, anh Tuấn thành lập thêm Hợp tác xã Nông nghiệp công nghệ cao Nam Dương ở khu 7, xã Yên Kỳ.

Theo anh Tuấn, việc phát triển sản phẩm mới không chỉ đơn thuần là mở rộng danh mục sản phẩm mà là cả quá trình nghiên cứu, kiểm định chất lượng và hoàn thiện quy trình sản xuất. “Trong lĩnh vực dược liệu, yếu tố quyết định không chỉ là mẫu mã hay bao bì mà quan trọng nhất là hàm lượng hoạt chất và độ an toàn của sản phẩm. Mỗi dòng sản phẩm đều được thử nghiệm trong thời gian dài để bảo đảm chất lượng ổn định trước khi đưa vào sản xuất đại trà”, anh Tuấn cho biết.

Một trong những điểm nổi bật khẳng định tư duy đổi mới và quản trị hiện đại của cơ sở là việc mạnh dạn ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất. Cơ sở đã triển khai phần mềm quản lý kết hợp tem truy xuất nguồn gốc minh bạch bằng mã QR. Bên cạnh đó, cơ sở còn đầu tư hệ thống điện năng lượng mặt trời và hệ thống tưới mái tự động nhằm giảm chi phí sản xuất, chủ động nguồn điện và hạn chế tối đa rủi ro khi xảy ra sự cố mất điện, góp phần ổn định điều kiện nuôi cấy. Không dừng lại ở những kết quả đạt được, cơ sở đang tiếp tục đầu tư hoàn thiện phòng nuôi cấy, nâng cấp dây chuyền đóng gói theo các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, hướng tới xây dựng sản phẩm OCOP 4 sao.