Dự án Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cơ sở 2 từng được kỳ vọng sẽ giải quyết dứt điểm tình trạng quá tải tại tuyến trung ương. Tuy nhiên, sau khi khánh thành phần xây dựng vào tháng 12/2025, hai cơ sở này vẫn đứng trước nguy cơ "đắp chiếu" nếu không có những cơ chế vận hành chuyên biệt. Qua rà soát thực tiễn, Bộ Y tế nhận định việc áp dụng cứng nhắc các quy định hiện hành sẽ khiến hai bệnh viện khó có thể hoạt động với chất lượng tương đương cơ sở 1 tại Hà Nội.

Trợ lực tài chính: Thu hút và "giữ chân" đội ngũ y bác sĩ

Vấn đề nhân lực được Bộ Y tế xác định là yếu tố then chốt quyết định sự thành bại của cơ sở 2. Trong giai đoạn đầu vận hành (dự kiến 2026-2028), nguồn thu của bệnh viện chưa ổn định, lượng bệnh nhân chưa đông, trong khi số lượng viên chức, người lao động thường trực và lưu trú dài ngày lại rất lớn.

Để giải quyết bài toán này, dự thảo đề xuất Nhà nước hỗ trợ khoảng 1.150 tỷ đồng trong 3 năm. Trong đó, phần lớn ngân sách (khoảng 992,7 tỷ đồng) được dùng để hỗ trợ trực tiếp đời sống cán bộ luân phiên từ Hà Nội đến Ninh Bình. Cụ thể:

Mức chi thu hút nhân lực: Dựa trên trình độ và vị trí việc làm, trung bình mỗi người được nhận từ 11,6 đến 15,6 triệu đồng/tháng. Nhóm y, bác sĩ hưởng mức cao nhất là 15,6 triệu đồng; điều dưỡng là 12,2 triệu đồng; các vị trí hành chính, hộ lý là 11,6 triệu đồng.

Hỗ trợ sinh hoạt và đi lại: Cán bộ được hỗ trợ chi phí thuê nhà lưu trú tối đa 2,5 triệu đồng/người/tháng và chi phí thuê xe di chuyển hằng ngày giữa hai cơ sở với mức 3,6 triệu đồng/xe/ngày.

Bên cạnh đó, khoảng 161 tỷ đồng sẽ được phân bổ cho công tác đào tạo chuyên môn theo từng nhóm đối tượng. Khoản đầu tư này giúp giảm áp lực tài chính ngắn hạn, đảm bảo chất lượng khám chữa bệnh tại Ninh Bình không có sự chênh lệch so với cơ sở chính tại thủ đô. Dù thừa nhận chính sách này có thể tạo ra áp lực ngân sách và gây băn khoăn về tính công bằng với các dự án khác, Bộ Y tế nhấn mạnh đây là bước đi bắt buộc để tránh lãng phí nguồn lực hạ tầng đã đầu tư.

Phá vỡ rào cản cơ chế và thanh toán bảo hiểm y tế

Ngoài khó khăn về tài chính, những "nút thắt" về thủ tục hành chính cũng đang kìm hãm tiến độ vận hành của hai bệnh viện. Nếu tuân theo quy định xếp hạng hiện hành, cơ sở 2 sẽ chỉ được xếp cấp cơ bản trong hai năm đầu, dẫn đến hạn chế phạm vi chuyên môn và chênh lệch thu nhập, gây khó khăn trong việc thu hút nhân tài. Do đó, Bộ Y tế đề nghị cho phép cơ sở 2 được xếp hạng tương đương cơ sở 1 ngay từ khi đi vào hoạt động.

Đặc biệt, cơ chế thanh toán Bảo hiểm Y tế (BHYT) cũng được đề xuất đổi mới mạnh mẽ. Thay vì phải làm việc đồng thời với cơ quan bảo hiểm của cả Hà Nội và Ninh Bình – điều dễ dẫn đến chồng chéo thủ tục, tăng chi phí quản lý – Bộ Y tế đề xuất cho phép hai bệnh viện ký hợp đồng khám chữa bệnh BHYT thống nhất với Bảo hiểm xã hội Hà Nội.

Đồng thời, thủ tục chuyển tuyến cũng được nới lỏng. Bệnh nhân có thể được chuyển trực tiếp giữa cơ sở 1 và cơ sở 2 mà vẫn được xác định là đúng trình tự, không cần qua thủ tục trung gian hay ký hợp đồng nội bộ. Hai cơ sở cũng sẽ được sử dụng chung giá dịch vụ khám chữa bệnh và kết quả đấu thầu thuốc, vật tư y tế để rút ngắn tối đa thời gian chuẩn bị.

Nhìn thẳng vào sai phạm cũ để kiến tạo giải pháp mới

Hành trình của hai dự án y tế trọng điểm này đã trải qua hơn một thập kỷ đầy thăng trầm. Bắt đầu khởi công từ năm 2015 với tổng mức đầu tư gần 10.000 tỷ đồng, dự án đã nhiều lần phải gia hạn, thậm chí dừng thi công từ tháng 1/2021 do vướng mắc. Phải đến khi Tổ công tác liên ngành của Chính phủ vào cuộc, dự án mới được tái khởi động vào tháng 11/2024.

Phát biểu tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội ngày 10/4 vừa qua, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã thẳng thắn chia sẻ về quan điểm tháo gỡ khó khăn cho dự án tồn đọng kéo dài này: "Chúng tôi lựa chọn cách tiếp cận là thừa nhận, chấp nhận những sai phạm đã xảy ra để làm cơ sở đề ra giải pháp tháo gỡ. Đồng thời, cần xác định rõ, những cán bộ tham gia xử lý, khắc phục trên nền các sai phạm cũ sẽ không bị coi là vi phạm, nhằm tránh việc sau này bị quy trách nhiệm vì “biết sai vẫn làm” trong quá trình giải quyết tồn đọng”.

Bên cạnh các yếu tố pháp lý, việc điều chỉnh, cải tạo hạ tầng để đáp ứng tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy mới cũng đang được gấp rút thực hiện. Dự kiến vào tháng 5/2026, dự thảo Nghị quyết đặc thù này sẽ chính thức được trình Chính phủ thông qua, tạo hành lang pháp lý vững chắc để cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức thực sự trở thành những trung tâm y tế hàng đầu, phục vụ hiệu quả nhu cầu chăm sóc sức khỏe của nhân dân.