Chỉ đạo này được đưa ra trong bối cảnh tình hình địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp. Xung đột leo thang tại khu vực Trung Đông đang đe dọa làm gián đoạn nguồn cung dầu thô qua các tuyến vận tải trọng yếu, đẩy giá dầu thế giới tăng đột biến và tác động trực tiếp đến giá bán lẻ trong nước. Chỉ tính riêng trong tháng 3/2026, thị trường nội địa đã chứng kiến 5 lần điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu. Sự biến động liên tục này tiềm ẩn nhiều nguy cơ phát sinh các hành vi vi phạm pháp luật về thuế và hóa đơn, đòi hỏi cơ quan chức năng phải theo dõi sát sao, tuân thủ đúng chỉ đạo của Phó thủ tướng Bùi Thanh Sơn về chống buôn lậu và gian lận thương mại.

Dấu hiệu bất thường trước các kỳ điều chỉnh giá

Qua quá trình rà soát cơ sở dữ liệu về hóa đơn điện tử tại một số doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, cơ quan thuế đã phát hiện nhiều dấu hiệu bất thường về dòng lưu chuyển hàng hóa. Cụ thể, số lượng hàng bán ra trước và sau các thời điểm Nhà nước điều chỉnh giá có sự biến động rất mạnh.

Cá biệt, hệ thống ghi nhận có những doanh nghiệp tổng sản lượng xuất bán trong 2 ngày trước thời điểm tăng giá cao gấp hơn 3 lần so với sản lượng bán ra trong 2 ngày sau đó. Những số liệu này cho thấy nguy cơ rủi ro rất cao trong công tác quản lý thuế, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải phân tích dữ liệu chuyên sâu để kịp thời phát hiện và ngăn chặn sai phạm.

Kiểm tra đột xuất, tập trung vào hóa đơn điện tử từng lần bán hàng

Để chấn chỉnh tình trạng trên, Cục Thuế yêu cầu Cục Thuế các tỉnh, thành phố và Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn tập trung nguồn lực rà soát toàn diện. Các dữ liệu về khai thuế, hóa đơn điện tử, sản lượng bán hàng, doanh thu và tồn kho trước, trong và sau thời điểm điều chỉnh giá sẽ được đưa vào "tầm ngắm" để khoanh vùng các doanh nghiệp có rủi ro cao, từ đó tiến hành kiểm tra đột xuất.

Nội dung kiểm tra tập trung chủ yếu vào kỳ bán hàng từ tháng 1 đến hết tháng 3/2026, bao gồm: việc khai và nộp thuế giá trị gia tăng, thuế bảo vệ môi trường, và đặc biệt là việc lập hóa đơn điện tử theo từng lần bán hàng. Cơ quan thuế sẽ đối chiếu sổ sách kế toán bán hàng với hóa đơn đã phát hành và lượng hàng hóa thực tế xuất kho.

Cục Thuế nhấn mạnh với các đơn vị trực thuộc về việc tập trung kiểm tra sản lượng các ngày quanh mốc điều chỉnh giá: "Đây là những ngày sản lượng xăng, dầu xuất bán biến động lớn hơn nhiều so với các ngày khác".

Bên cạnh đó, đoàn kiểm tra sẽ rà soát chứng từ, thủ tục xuất – nhập hàng và sổ sách tồn kho theo ngày/ca bán hàng để chốt chính xác khối lượng tồn kho tại thời điểm đổi giá. Đối với những tệp khách hàng mua xăng dầu với số lượng lớn bất thường, cơ quan chức năng sẽ mở rộng kiểm tra phương tiện vận chuyển, hệ thống kho chứa, hợp đồng mua bán, cũng như điều kiện và thời gian giao nhận hàng.

Kiên quyết xử lý nghiêm hành vi đầu cơ, trục lợi

Chiến dịch rà soát và kiểm tra này được yêu cầu triển khai ngay và phải kết thúc trong tháng 4. Đối với những trường hợp cơ quan thuế địa phương hoặc Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn không thể thực hiện kiểm tra, bắt buộc phải có văn bản báo cáo giải trình rõ lý do.

Nhằm đảm bảo tính răn đe, Công văn 1976 của Cục Thuế nêu rõ quan điểm xử lý vi phạm: "Trường hợp phát hiện các dấu hiệu về hành vi găm hàng, đầu cơ, hạn chế bán ra nhằm trục lợi khi giá biến động; hành vi lập và sử dụng hóa đơn không đúng thời điểm hoặc không phản ánh đúng bản chất giao dịch; các hành vi gian lận về giá, chuyển lợi nhuận giữa các đơn vị quan hệ liên kết; hành vi không xuất hóa đơn, xuất hóa đơn không đầy đủ, rủi ro trong việc chấp hành pháp luật thì xử lý nghiêm theo quy định hoặc củng cố hồ sơ chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định".

Sau đợt thanh tra, các đơn vị phải báo cáo kết quả chi tiết về Cục Thuế, bao gồm số tiền thuế truy thu, tiền phạt, đồng thời đánh giá các hành vi vi phạm phổ biến, nêu rõ khó khăn trong công tác quản lý và đề xuất các biện pháp khắc phục trong thời gian tới.