Lối mòn tư duy sản xuất và yêu cầu đổi mới

Nông nghiệp từ lâu đã giữ vai trò là trụ đỡ quan trọng của nền kinh tế, không chỉ đảm bảo an ninh lương thực mà còn góp phần ổn định đời sống người dân. Tuy nhiên, trước những yêu cầu phát triển mới trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay, không thể tiếp tục duy trì lối tư duy cũ vốn chỉ chú trọng tăng sản lượng đơn thuần. Cách làm này vô hình trung tạo ra sự phụ thuộc lớn vào các yếu tố đầu vào, làm gia tăng chi phí sản xuất nhưng vẫn không đảm bảo đầu ra ổn định. Thực tế cho thấy, những hạn chế của lối canh tác cũ đang dần bộc lộ rõ nét khi thị trường ngày càng đòi hỏi khắt khe về chất lượng, nguồn gốc và tính minh bạch trong quy trình sản xuất của từng nông sản cụ thể, buộc người nông dân phải chủ động tự làm mới mình để tránh bị tụt hậu.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ Trần Chí Hùng khẳng định nông nghiệp hiện nay cần có sự chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy sản xuất thuần túy sang tư duy kinh tế nông nghiệp bền vững. Điều này đồng nghĩa với việc người nông dân phải quan tâm nhiều hơn đến chất lượng sản phẩm, giá trị gia tăng, nhu cầu thực tế của thị trường và đặc biệt là xây dựng thương hiệu. Sự chuyển dịch này không chỉ giúp nâng cao thu nhập mà còn là yếu tố sống còn để nông sản có thể đứng vững trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đồng thời, việc chuyển trọng tâm từ sản lượng sang giá trị sẽ giúp bà con thoát khỏi thế bị động trước những biến động khó lường của thị trường nông sản thô, vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro về giá cả và đầu ra.

Ông Trần Chí Hùng cho rằng thành phố Cần Thơ, với vai trò trung tâm vùng Đồng bằng sông Cửu Long, đang sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để thúc đẩy quá trình chuyển đổi tư duy này một cách toàn diện. Theo đó, việc tập trung phát triển hệ thống logistics, ứng dụng khoa học công nghệ, đồng thời tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp và các hợp tác xã sẽ là những đòn bẩy quan trọng cho sự chuyển mình của ngành nông nghiệp địa phương. Bất kỳ sự thay đổi nào cũng cần bắt đầu từ nhận thức sâu sắc về vai trò của nông dân trong chuỗi cung ứng, nơi họ không chỉ là người làm ra sản phẩm mà còn là chủ thể phát huy giá trị vùng đất, văn hóa địa phương, cũng như góp phần bảo vệ môi trường để tạo dựng niềm tin bền vững với người tiêu dùng.

Theo Nguyễn Văn Sử - Chủ tịch Hội Nông dân thành phố Cần Thơ, năng suất cao đến đâu cũng chưa đủ nếu chỉ dừng lại ở việc bán nông sản thô mà không có sự đầu tư về trí tuệ. Theo đó, để tối ưu hóa lợi nhuận, người nông dân buộc phải thay đổi tư duy, tập trung vào các sản phẩm có hàm lượng chất xám cao, đẩy mạnh chế biến sâu và chú trọng xây dựng thương hiệu riêng cho từng loại nông sản địa phương. Việc xóa bỏ những tư duy lối mòn là vô cùng cần thiết, giúp bà con hiểu rõ hơn về việc chuyển từ làm nông nghiệp truyền thống sang kinh doanh nông nghiệp thực thụ. Đồng thời, nông dân cần biết tính toán kỹ lưỡng chi phí đầu vào và chủ động nắm bắt tín hiệu thị trường, thay vì làm nông theo kiểu trông chờ vào thời tiết và kinh nghiệm truyền thống như trước đây.

Mô hình kinh tế nông nghiệp trong thực tiễn đời sống

Để hiện thực hóa tư duy kinh tế nông nghiệp, việc chuyển từ sản xuất độc canh, nhỏ lẻ sang mô hình hợp tác, liên kết được xem là xu thế tất yếu. Đây chính là giải pháp nhằm mở rộng quy mô sản xuất, tạo vị thế vững chắc cho nông dân khi ký kết hợp đồng tiêu thụ với doanh nghiệp, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn trong việc áp dụng khoa học kỹ thuật hiện đại vào thực tiễn canh tác. Những mô hình sản xuất mang tính tự phát hiện nay đang dần trở nên yếu thế trong bối cảnh cạnh tranh bằng công nghệ và chất lượng, đòi hỏi sự chuyển mình mạnh mẽ về tư duy tập thể để tồn tại và phát triển bền vững trước làn sóng hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Ông Nguyễn Văn Sử cho biết Hội Nông dân sẽ tích cực vận động bà con tham gia các tổ hợp tác, hợp tác xã để cùng nhau phát triển kinh tế tập thể. Ông khẳng định đây là hành trình dài hạn, đòi hỏi sự kiên trì và đồng lòng từ nhiều phía, nhằm giúp nông dân đứng vững trước áp lực cạnh tranh gay gắt của thị trường trong thời kỳ hội nhập sâu rộng. Sự gắn kết giữa các hộ nông dân không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực sản xuất mà còn mở ra cơ hội tiếp cận các tiêu chuẩn quản lý chất lượng khắt khe từ thị trường quốc tế, từ đó nâng cao vị thế đàm phán và đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm nông nghiệp địa phương.

Nông dân Nguyễn Văn Tấn tại xã Thạnh Xuân chia sẻ gia đình ông đang sở hữu 2,3 héc ta cây ăn trái, trong đó có hơn 1 héc ta măng cụt 40 năm tuổi. Với sản lượng hàng năm đạt hơn 15 tấn, mô hình canh tác hữu cơ đã mang lại cho gia đình ông mức lợi nhuận ổn định khoảng 300 triệu đồng mỗi năm. Bên cạnh canh tác truyền thống, ông đã mạnh dạn thiết kế lại khu vườn theo hướng nông nghiệp sinh thái kết hợp du lịch trải nghiệm. Từ tháng 4 đến tháng 8 hàng năm, ông đón nhiều đoàn khách đến thăm vườn, thưởng thức đặc sản măng cụt và tham gia các hoạt động chèo ghe, tạo nên không gian trải nghiệm ngay tại vườn nhà.

Mô hình này đã giúp gia đình ông tăng thêm nguồn thu nhập đáng kể, khoảng 15 đến 20 triệu đồng mỗi tháng trong suốt mùa thu hoạch. Cách làm của ông Tấn cho thấy tiềm năng lớn từ việc kết hợp sản xuất nông nghiệp với phát triển du lịch, qua đó phát huy tối đa giá trị vùng đất và văn hóa địa phương mà không cần mở rộng diện tích canh tác quá mức. Việc nhân rộng các mô hình nông nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn và nông nghiệp gắn với du lịch trải nghiệm như tại vườn ông Tấn chính là hướng đi mà thành phố Cần Thơ đang quyết tâm khuyến khích, nhằm tối ưu hóa lợi nhuận và đảm bảo sự cân bằng giữa phát triển kinh tế với bảo tồn môi trường sinh thái.

Sự chuyển đổi tư duy từ sản xuất sang kinh tế nông nghiệp đã và đang tạo ra những chuyển biến tích cực trong thực tiễn sản xuất tại địa phương. Khi người nông dân biết tận dụng khoa học công nghệ, tăng cường liên kết và sáng tạo trong cách tiếp cận thị trường, họ sẽ nắm giữ chìa khóa để nâng cao thu nhập một cách bền vững. Những kết quả bước đầu từ mô hình của nông dân Nguyễn Văn Tấn cùng định hướng chiến lược từ các cấp lãnh đạo chính là minh chứng rõ nét cho sức sống của một nền kinh tế nông nghiệp hiện đại. Đây là hành trình tất yếu để xây dựng một nền nông nghiệp thịnh vượng, tự chủ và có khả năng chống chịu cao trước những thách thức của thị trường toàn cầu.