Chiều 3/10, tại xã Đông Thuận, thành phố Cần Thơ, Công ty Cổ phần Green CT tổ chức khởi công chuỗi nhà máy chế biến lúa gạo công suất 500.000 tấn/năm và Trung tâm cung ứng nhiên liệu sinh khối. Dự án được kỳ vọng mở ra hướng phát triển mới cho ngành lúa gạo khu vực Đồng bằng sông Cửu Long khi kết hợp hoạt động chế biến nông sản với tận dụng phụ phẩm làm nhiên liệu sinh khối, từng bước hình thành mô hình sản xuất theo hướng tuần hoàn và phát triển xanh.

Dự án tại Cần Thơ là một trong 5 chuỗi nhà máy chế biến gạo kết hợp trung tâm cung ứng nguyên liệu sinh khối do Green CT đầu tư. Để hình thành vùng nguyên liệu ổn định và xây dựng chuỗi giá trị từ sản xuất đến chế biến, doanh nghiệp đã liên kết với 20 hợp tác xã tại Cần Thơ, Vĩnh Long, An Giang và Cà Mau. Green CT cũng tích cực tham gia Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp ở Đồng bằng sông Cửu Long, qua đó hướng tới xây dựng vùng nguyên liệu gắn với yêu cầu giảm phát thải và nâng cao thu nhập cho người trồng lúa.

Phát biểu tại lễ khởi công, ông Nguyễn Minh Tuấn, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Green CT, cho rằng trong xu hướng chuyển dịch sang nền kinh tế xanh, việc hiện đại hóa công nghệ chế biến đồng thời tối ưu hóa giá trị của các phụ phẩm nông nghiệp là yêu cầu tất yếu. Theo ông Tuấn, doanh nghiệp xác định vùng nguyên liệu là nền tảng của chuỗi sản xuất. Quá trình phát triển không chỉ hướng đến nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn phải bảo đảm lợi ích của nông dân, hợp tác xã và sự phát triển bền vững của địa phương.

Điểm đáng chú ý của dự án là việc tận dụng vỏ trấu, một phụ phẩm chủ yếu trong quá trình xay xát, để làm nhiên liệu sinh khối. Theo đó, giá trị của hạt lúa được kéo dài theo chuỗi từ lúa đến gạo, phụ phẩm và năng lượng. “Việc tận dụng trấu giúp doanh nghiệp đóng góp vào mục tiêu giảm phát thải ròng bằng 0 của Chính phủ, đồng thời tăng thu nhập cho nông dân và thúc đẩy kinh tế địa phương,” ông Nguyễn Minh Tuấn nhấn mạnh.

Để khép kín chuỗi giá trị, Green CT đã xây dựng mối liên kết cung ứng nguyên liệu dài hạn với Tập đoàn Erex của Nhật Bản, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực phát điện sinh khối. Theo thỏa thuận hợp tác, lượng trấu thu hồi từ các nhà máy chế biến của Green CT sẽ được cung cấp cho Nhà máy điện sinh khối Hậu Giang do Erex đầu tư. Qua đó, phụ phẩm từ hoạt động xay xát lúa gạo được chuyển hóa thành nguồn nhiên liệu phục vụ sản xuất điện.

Ông Tomoki Kakuta, Giám đốc điều hành cấp cao Tập đoàn Erex, cho biết Nhà máy điện sinh khối Hậu Giang tiêu thụ hơn 100.000 tấn trấu mỗi năm và cung cấp điện cho khoảng 50.000 hộ gia đình. Erex hiện có kế hoạch đầu tư 18 nhà máy điện sinh khối tại Việt Nam. Việc hình thành các vùng cung ứng nhiên liệu ổn định từ phụ phẩm nông nghiệp được xem là một trong những yếu tố quan trọng để bảo đảm nguồn nguyên liệu cho các dự án năng lượng sinh khối.

Mô hình liên kết giữa doanh nghiệp chế biến lúa gạo và doanh nghiệp năng lượng không chỉ góp phần tận dụng hiệu quả phụ phẩm nông nghiệp mà còn mở thêm giá trị cho chuỗi sản xuất lúa gạo. Thay vì trở thành nguồn chất thải cần xử lý, trấu được đưa trở lại chuỗi sản xuất dưới dạng nhiên liệu, tạo thêm giá trị kinh tế và giảm tác động đến môi trường.

Đồng bằng sông Cửu Long hiện là vùng sản xuất lúa gạo lớn nhất cả nước, với diện tích gieo trồng khoảng 3,6 triệu ha, sản lượng hơn 24 triệu tấn lúa và đóng góp khoảng 7 triệu tấn gạo xuất khẩu mỗi năm. Trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và giảm phát thải ngày càng cao, việc phát triển các chuỗi chế biến sâu, gắn sản xuất với tận dụng phụ phẩm và năng lượng tái tạo được kỳ vọng tạo thêm dư địa nâng cao giá trị ngành lúa gạo.

Tại lễ khởi công, ông Lê Công Lý, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Cần Thơ, đánh giá mô hình kết nối giữa lợi thế sản xuất nông nghiệp với công nghiệp chế biến và năng lượng tái tạo phù hợp với định hướng phát triển xanh của thành phố, đồng thời gắn với mục tiêu của Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp đến năm 2030.

Lãnh đạo thành phố Cần Thơ đề nghị nhà đầu tư và các đối tác tập trung triển khai dự án đúng tiến độ, xây dựng vùng nguyên liệu minh bạch, bảo đảm lợi ích thực chất cho hợp tác xã và nông dân. Bên cạnh đó, các đơn vị cần tổ chức đồng bộ chuỗi cung ứng sinh khối, bảo đảm nguồn nhiên liệu ổn định quanh năm cho các nhà máy điện. Thành phố cũng yêu cầu các cơ quan chuyên môn phối hợp hỗ trợ doanh nghiệp kết nối vùng nguyên liệu, triển khai quy trình sản xuất phát thải thấp và kết nối nhu cầu nhiên liệu với các dự án năng lượng.

Việc hình thành chuỗi chế biến lúa gạo kết hợp cung ứng nhiên liệu sinh khối tại Cần Thơ được kỳ vọng tạo thêm một mắt xích quan trọng trong quá trình chuyển đổi mô hình sản xuất nông nghiệp theo hướng tuần hoàn. Qua đó, không chỉ nâng cao giá trị hạt gạo mà còn biến phụ phẩm nông nghiệp thành nguồn tài nguyên, góp phần thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long.