Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng thay mặt Chính phủ ký ban hành Nghị định 372/2026/NĐ-CP ngày 29/9/2026, quy định về hoạt động định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa. Nghị định gồm 8 chương, 38 điều và có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.

Theo quy định mới, hoạt động định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa được thực hiện trên môi trường số thông qua Nền tảng quốc gia về định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa.

Nền tảng này có chức năng định danh, xác thực, đối chiếu, lưu vết, kết nối và chia sẻ dữ liệu; đồng thời phục vụ việc xây dựng, quản lý và khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về sản phẩm, hàng hóa.

Hàng hóa rủi ro cao phải truy xuất nguồn gốc

Nghị định quy định việc định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc có thể được thực hiện theo lô, mẻ sản xuất, kinh doanh hoặc đến từng đơn vị sản phẩm, hàng hóa, tùy thuộc mức độ rủi ro.

Đối với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao, việc định danh, xác thực dữ liệu chủ và truy xuất nguồn gốc được thực hiện bắt buộc. Danh mục, lộ trình, phương thức thực hiện và các sự kiện trọng yếu sẽ do bộ quản lý ngành, lĩnh vực xác định theo thẩm quyền, phù hợp với đặc thù từng ngành hàng và năng lực của doanh nghiệp.

Trong khi đó, đối với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và thấp, việc định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc được khuyến khích thực hiện trên cơ sở tự nguyện.

Đối với hàng hóa xuất khẩu, việc áp dụng định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc cũng được thực hiện theo nguyên tắc tự nguyện, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác. Nhà nước khuyến khích doanh nghiệp chủ động áp dụng nhằm đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu và hoạt động thương mại quốc tế.

Mã UID gắn với từng sản phẩm hoặc lô hàng

Một nội dung đáng chú ý của Nghị định 372/2026/NĐ-CP là quy định về mã định danh sản phẩm, hàng hóa (mã UID).

Mã UID là đường dẫn số (digital link) được tạo lập tự động trên Nền tảng quốc gia, phù hợp với tiêu chuẩn quốc gia và tiêu chuẩn GS1 quốc tế. Mã này có khả năng định danh, truy xuất đến từng đơn vị hoặc lô, mẻ sản phẩm, hàng hóa.

Mã UID được thể hiện thông qua vật mang dữ liệu phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật của Việt Nam và tương thích với tiêu chuẩn quốc tế. Mã UID không thay thế các mã GTIN, mã số địa điểm toàn cầu (GLN), mã truy vết sản phẩm và mã truy vết địa điểm đã được cấp, sử dụng hợp pháp.

Theo quy định, mỗi mã UID chỉ được gắn với một sản phẩm, hàng hóa hoặc một lô, mẻ cụ thể và liên kết với một bản ghi dữ liệu chủ duy nhất trên Nền tảng quốc gia.

Dữ liệu chủ về sản phẩm, hàng hóa được chuẩn hóa theo mã, tên nhóm, ngành sản phẩm thuộc Hệ thống ngành sản phẩm Việt Nam và mã số hàng hóa theo Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam.

Truy xuất nguồn gốc gắn với các sự kiện trong chuỗi cung ứng

Hoạt động truy xuất nguồn gốc được thực hiện trên môi trường số thông qua mã UID. Việc truy xuất phải được ghi nhận bằng cách khởi tạo các chứng chỉ số nhằm bảo đảm tính toàn vẹn, khả năng xác minh và truy vết độc lập.

Việc này được áp dụng đối với các sự kiện trọng yếu trong quá trình sản xuất, nhập khẩu, xuất khẩu, lưu thông và tiêu dùng. Trong đó có việc xuất hóa đơn và thời điểm cơ quan hải quan quyết định thông quan hàng hóa theo quy định.

Tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm đối với từng công đoạn trong chuỗi cung ứng có trách nhiệm bảo đảm khởi tạo chứng chỉ số tương ứng thông qua mã UID, trừ trường hợp dữ liệu xác nhận kết thúc công đoạn đã được đồng bộ về Cơ sở dữ liệu quốc gia về sản phẩm, hàng hóa.

Nếu việc khởi tạo chứng chỉ số được thực hiện thông qua đơn vị cung cấp dịch vụ, các bên phải có thỏa thuận xác định rõ chủ thể thực hiện, phạm vi công việc, trách nhiệm về tính chính xác, đầy đủ của dữ liệu và trách nhiệm pháp lý.

Đối với những ngành, lĩnh vực có sản phẩm, hàng hóa thuộc diện rủi ro cao, bộ quản lý ngành có trách nhiệm quy định cụ thể các sự kiện trọng yếu phải khởi tạo chứng chỉ số, phù hợp với đặc thù từng nhóm sản phẩm, đồng thời hạn chế phát sinh thêm thủ tục và nghĩa vụ kê khai cho doanh nghiệp.

Chứng nhận chất lượng được số hóa, xác thực

Nghị định cũng quy định các chứng nhận chất lượng sản phẩm, giấy chứng nhận xuất xứ, chứng nhận hợp quy, hợp chuẩn và các giấy tờ khác gắn với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao sẽ được số hóa, xác thực, kết nối và đồng bộ với Nền tảng quốc gia theo lộ trình, tiêu chuẩn dữ liệu và yêu cầu quản lý.

Đối với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và thấp, việc số hóa, xác thực và kết nối các giấy tờ, chứng nhận được khuyến khích nhằm phục vụ công tác quản lý nhà nước chuyên ngành.

Các chứng chỉ số đối với chứng nhận chất lượng, xuất xứ, hợp quy, hợp chuẩn và các giấy tờ liên quan đã được khởi tạo trên Nền tảng quốc gia có giá trị sử dụng như bản chính.

Những đối tượng nào thuộc phạm vi áp dụng?

Nghị định áp dụng đối với cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong quản lý hoạt động định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc; tổ chức, cá nhân sản xuất, chế biến, gia công, kinh doanh, phân phối, nhập khẩu, vận chuyển, lưu kho sản phẩm, hàng hóa; tổ chức cung cấp dịch vụ xác thực điện tử và các tổ chức, cá nhân tham gia khai thác, sử dụng dữ liệu trên Nền tảng quốc gia.

Một số nhóm hàng hóa không thuộc phạm vi điều chỉnh, gồm hàng hóa tạm nhập tái xuất; hàng hóa quá cảnh, chuyển khẩu, trung chuyển; hàng hóa nhập khẩu gửi kho ngoại quan để xuất khẩu sang nước thứ ba.

Ngoài ra, các sản phẩm, hàng hóa thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh, cơ yếu có yêu cầu bảo mật về nguồn gốc, xuất xứ cũng không áp dụng quy định bắt buộc về định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc tại Nghị định này.

Các nội dung nghiệp vụ về truy xuất nguồn gốc được thực hiện theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP và các quy định pháp luật chuyên ngành có liên quan.

Nghị định 372/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.