Theo thông tin từ Bộ Y tế, thời gian gần đây, thị trường thực phẩm thế giới chấn động trước cuộc khủng hoảng sữa bột lớn nhất thập kỷ. Ba "gã khổng lồ" ngành sữa là Nestlé, Danone và Lactalis đã phải đồng loạt thu hồi hàng triệu sản phẩm tại hơn 70 quốc gia (bao gồm Đức, Anh, Pháp, Australia...) do nghi nhiễm độc tố cereulide.

Cereulide là một độc tố peptide vòng do vi khuẩn Bacillus cereus sản sinh. Đây được coi là loại độc tố cực kỳ nguy hiểm bởi:

Độ bền nhiệt cao: Khác với nhiều loại vi khuẩn thông thường, cereulide không bị tiêu diệt bởi các phương pháp xử lý nhiệt tại gia như đun nấu hay pha sữa bằng nước sôi.

Tác động nhanh: Khi xâm nhập cơ thể, độc tố này kích thích dây thần kinh phế vị, gây nôn mửa chỉ sau 1 đến 6 giờ.

Hệ lụy nghiêm trọng: Với trẻ em - đối tượng có chức năng thải độc còn non nớt, cereulide có thể tấn công trực tiếp vào ty thể tế bào, dẫn đến suy gan cấp hoặc biến chứng đa tạng.

Tăng cường giám sát và chuẩn hóa phương pháp kiểm nghiệm

Trước diễn biến phức tạp của thị trường quốc tế, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đã ký văn bản gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố yêu cầu khẩn trương triển khai các biện pháp đồng bộ nhằm kiểm soát an toàn thực phẩm.

Về phía các địa phương:

Bộ Y tế đề nghị các tỉnh (đặc biệt là 34 tỉnh thành mới theo quy hoạch sáp nhập) cần xây dựng kế hoạch giám sát chặt chẽ thực phẩm lưu thông trên thị trường. Trọng tâm là các sản phẩm sữa và thực phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ nhỏ. Trường hợp phát hiện sản phẩm không đạt yêu cầu hoặc nằm trong danh mục cảnh báo, các cơ quan chức năng phải lập tức thu hồi và công khai thông tin để người dân phòng tránh.

Về phía các đơn vị kiểm nghiệm:

Việc nâng cao năng lực hệ thống kiểm nghiệm được xem là nhiệm vụ then chốt. Bộ Y tế yêu cầu các đơn vị:

Chuẩn hóa phương pháp thử: Xây dựng quy trình xác định độc tố cereulide trên nền mẫu sữa và sản phẩm dinh dưỡng.

Đảm bảo độ tin cậy: Thống nhất giới hạn phát hiện của phương pháp để phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước, thanh tra và hậu kiểm.

Để hỗ trợ các địa phương về mặt chuyên môn, Bộ Y tế đã giao nhiệm vụ cho các đơn vị đầu ngành bao gồm:

Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia.

Viện Dinh dưỡng.

Viện Pasteur Nha Trang.

Viện Vệ sinh dịch tễ Tây Nguyên.

Viện Y tế công cộng (TP. Hồ Chí Minh).

Các cơ quan chuyên môn tại địa phương cần chủ động phối hợp với các Viện này để được hướng dẫn nghiệp vụ, đảm bảo việc kiểm soát độc tố được thực hiện chính xác và kịp thời.

Khuyến cáo dành cho người tiêu dùng

Dù hiện nay Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp ngộ độc nào liên quan đến độc tố cereulide trong sữa, nhưng trước bối cảnh hàng hóa nhập khẩu đa dạng, Bộ Y tế khuyến cáo người dân:

Chỉ sử dụng các sản phẩm sữa có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, đã được cơ quan chức năng cấp phép.

Thường xuyên theo dõi các bản tin cảnh báo từ Cục An toàn thực phẩm và các cơ quan quản lý chính thống.

Nếu phát hiện sản phẩm có dấu hiệu bất thường hoặc thuộc lô hàng bị thu hồi, cần ngừng sử dụng ngay và thông báo cho cơ quan y tế gần nhất.

Việc chủ động nâng cao năng lực kiểm nghiệm và giám sát không chỉ là giải pháp tình thế trước cuộc khủng hoảng sữa toàn cầu, mà còn là bước đi chiến lược nhằm bảo vệ bản sắc thương hiệu và uy tín của thị trường thực phẩm Việt Nam.