Giám sát dịch bệnh toàn diện: Từ bệnh viện đến mạng xã hội

Theo Thông tư 15, hệ thống giám sát trong phòng bệnh không còn bó hẹp trong các báo cáo từ cơ sở y tế mà mở rộng quy mô thông qua 3 loại hình: giám sát dựa vào chỉ số, giám sát trọng điểm và đặc biệt là giám sát dựa vào sự kiện.

Với phương thức giám sát dựa vào sự kiện, ngành Y tế sẽ chủ động thu thập, sàng lọc, xác minh thông tin từ cộng đồng, mạng xã hội, phương tiện truyền thông, cửa khẩu, trường học và ngành nông nghiệp. Bất kỳ dấu hiệu bất thường nào như chùm ca bệnh chưa rõ nguyên nhân, số ca bệnh tăng đột biến, hay dịch bệnh trên động vật đều được xem là tín hiệu cảnh báo sớm.

Trạm y tế xã, phường đóng vai trò là "chốt chặn" đầu mối, chịu trách nhiệm tiếp nhận thông tin từ người dân, nhân viên y tế thôn bản, thực hiện xác minh ban đầu và báo cáo cho chính quyền địa phương, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh trong vòng 24 giờ kể từ khi xác định có dịch. Việc phối hợp liên ngành (Y tế, Giáo dục, Nông nghiệp - Môi trường) cũng được siết chặt nhằm đảm bảo phản ứng nhanh trước mọi diễn biến dịch bệnh.

Chuyển đổi số trong y tế: Mục tiêu toàn diện đến năm 2030

Bên cạnh việc đổi mới phương thức giám sát, Bộ Y tế hướng tới mục tiêu hiện đại hóa thông qua xây dựng Hệ thống thông tin giám sát phòng bệnh dùng chung toàn quốc. Hệ thống này cho phép tiếp nhận, cập nhật, quản lý và phân tích dữ liệu đồng bộ về bệnh truyền nhiễm, không lây nhiễm, rối loạn tâm thần, dinh dưỡng và thương tích cộng đồng.

Đối với bệnh không lây nhiễm, hệ thống sẽ theo dõi sát sao người mắc bệnh, người tử vong và các yếu tố nguy cơ (hút thuốc, rượu bia, dinh dưỡng thiếu hợp lý, ít vận động, béo phì...). Đặc biệt, điều tra quốc gia về các yếu tố nguy cơ sẽ thực hiện định kỳ 5 năm/lần. Đối với trẻ dưới 5 tuổi, tình trạng dinh dưỡng (cân nặng, chiều cao, thiếu vi chất) sẽ được giám sát và điều tra hằng năm.

Bộ Y tế đặt lộ trình quyết liệt: Chậm nhất đến ngày 1/1/2030, toàn bộ báo cáo giám sát trong các lĩnh vực trên phải thực hiện trên môi trường điện tử, đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn thông tin và bảo mật dữ liệu cá nhân.

Siết chặt quản lý: Từ an toàn cho trẻ em đến kiểm soát giới tính thai nhi

Song song với việc vận hành hệ thống giám sát, ngành Y tế cũng ban hành các chỉ đạo quyết liệt nhằm giải quyết các vấn đề cấp bách:

Phòng chống tai nạn, đuối nước trẻ em: Trước nguy cơ gia tăng tai nạn trong dịp hè và mùa mưa bão, Bộ Y tế yêu cầu các địa phương rà soát kỹ các điểm nguy hiểm (ao, hồ, hố công trình), tăng cường cắm biển cảnh báo và tổ chức dạy bơi an toàn miễn phí cho trẻ em, đặc biệt là nhóm đối tượng có hoàn cảnh khó khăn.

Kiểm soát giới tính thai nhi: Từ ngày 1/7/2026, Thông tư 11/2026/TT-BYT chính thức có hiệu lực, quy định chặt chẽ danh mục 137 trường hợp bệnh lý được phép thông báo giới tính thai nhi phục vụ mục đích chẩn đoán và điều trị. Các hành vi tiết lộ, lựa chọn giới tính thai nhi trái quy định sẽ bị xử phạt hành chính nặng, mức cao nhất lên tới 30 triệu đồng, đồng thời có thể bị tước quyền sử dụng giấy phép hành nghề từ 3-12 tháng.

Việc thiết lập hệ thống giám sát toàn quốc và siết chặt các quy định chuyên môn không chỉ thể hiện nỗ lực của Bộ Y tế trong việc nâng cao chất lượng y tế dự phòng, mà còn khẳng định quyết tâm xây dựng một nền y tế hiện đại, chủ động, vì sức khỏe cộng đồng trong tình hình mới.