Giải phóng bác sĩ khỏi áp lực hành chính và tối ưu quy trình chẩn đoán

Thực trạng tại nhiều cơ sở y tế hiện nay ghi nhận tình trạng bác sĩ phải dành quá nhiều thời gian cho máy tính thay vì tương tác với bệnh nhân. Theo số liệu từ ông Vũ Hoàng Thương, Phụ trách Giải pháp y tế số HOPT, thủ tục hành chính chiếm từ 40% đến 45% tổng thời gian làm việc của nhân viên y tế. Tại các bệnh viện lớn, một bác sĩ có thể phải thăm khám cho hơn 100 bệnh nhân chỉ trong một buổi sáng, dẫn đến thời gian tiếp xúc thực tế với người bệnh rất ngắn ngủi.

Việc tích hợp AI được kỳ vọng là chìa khóa để tái cấu trúc thời gian y tế. Các hệ thống tự động hóa giúp giảm thiểu đáng kể thời gian thao tác thủ công, đồng thời các giải pháp như “previsit questionnaire” (biểu mẫu chuẩn qua AI) cho phép bác sĩ nắm bắt đầy đủ thông tin bệnh lý trước khi bệnh nhân bước vào phòng khám. Khi các tác vụ thu thập dữ liệu được AI đảm nhiệm, bác sĩ sẽ có thêm thời gian để thực hiện những cử chỉ mang tính nhân văn như "nhìn vào mắt, nắm bàn tay bệnh nhân" thay vì dán mắt vào màn hình.

Trong lĩnh vực chẩn đoán hình ảnh, AI cũng đang cho thấy giá trị vượt trội. ThS.BSCKI Nguyễn Anh Huy - Phó Trưởng khoa Chẩn đoán hình ảnh, Bệnh viện Ung Bướu TPHCM cho biết, công nghệ này có khả năng hỗ trợ phát hiện tổn thương sớm, xử lý dữ liệu lớn và hỗ trợ tầm soát ung thư hiệu quả. PGS.TS Lê Hoàng Sơn, Phó Viện trưởng kiêm Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu tiên tiến quốc tế về trí tuệ nhân tạo ứng dụng (Đại học Quốc gia Hà Nội) cũng khẳng định, AI góp phần chuẩn hóa báo cáo và hạn chế sai sót, đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nguồn lực y tế còn phân bổ chưa đều.

AI không thể thay thế vai trò và đạo đức nghề y

Dù mang lại tiềm năng lớn, các chuyên gia đều nhấn mạnh AI không thể thay thế bác sĩ. Hạn chế lớn nhất của AI nằm ở khả năng đánh giá tổng thể ca bệnh. Chẩn đoán y khoa cần kết hợp nhiều yếu tố như hình ảnh, triệu chứng lâm sàng, tiền sử bệnh và kinh nghiệm thực tiễn của bác sĩ – những điều mà AI hiện chưa thể nắm bắt trọn vẹn. Thậm chí, việc triển khai còn đối mặt với rủi ro "ảo giác" (Hallucination), khiến AI đưa ra kết quả sai lệch nhưng lại trình bày rất chắc chắn.

Hơn thế nữa, nghề y còn đòi hỏi trí tuệ cảm xúc (EQ) và sự thấu cảm. PGS.TS Lê Hoàng Sơn nhận định: “AI có thể đọc được bệnh nhưng chỉ bác sĩ mới hiểu người bệnh”. Máy móc không thể chia sẻ nỗi đau, không thể an ủi gia đình bệnh nhân hay thực hiện các liệu pháp tâm lý điều trị. Về mặt pháp lý, hiện nay cũng chưa có khung pháp lý nào công nhận AI là thực thể có tư cách pháp nhân để ký hồ sơ bệnh án hay chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Vì vậy, mô hình "Human in the loop" (con người trong vòng lặp) được xem là giải pháp tối ưu. Mọi kết quả do AI cung cấp đều phải được bác sĩ thẩm định cuối cùng. Như bác sĩ Nguyễn Anh Huy từng chia sẻ: “AI giống như một công cụ hỗ trợ giúp bác sĩ làm việc hiệu quả hơn, chứ không thể thay thế vai trò con người”. Tương lai của y tế không phải là sự thay thế, mà là sự kết hợp giữa trí tuệ nhân tạo và kinh nghiệm lâm sàng, nhằm tối ưu hóa hiệu quả chăm sóc người bệnh.