Với những người yêu Toán học, Giáo sư Ngô Bảo Châu không còn là cái tên xa lạ. Ông từng hai lần giành Huy chương Vàng Olympic Toán quốc tế vào các năm 1988 và 1989, là Giáo sư trẻ nhất Việt Nam và giành giải Fields - giải thưởng được ví như “Nobel Toán học”. Chính vì vậy, sự nghiệp của ông luôn nhận được nhiều sự quan tâm.

Mới đây, Giáo sư Ngô Bảo Châu quyết định rời Đại học Chicago (Mỹ) sau 15 năm giảng dạy để gia nhập Đại học Hồng Kông (Trung Quốc) khiến nhiều người bất ngờ. Ông sẽ chính thức làm việc tại trường đại học hàng đầu châu Á từ tháng 6 năm nay.

Nhiều năm gắn bó với ngôi trường danh giá ở Mỹ, quyết định của Giáo sư Ngô Bảo Châu đã thu hút sự quan tâm của nhiều người trong giới khoa học cũng như những người yêu Toán học.

Trong cuộc phỏng vấn mới đây với SCMP, Giáo sư Ngô Bảo Châu đã hé lộ lý do rời Mỹ để trở về Hồng Kông. "Tôi muốn châu Á trở thành Mỹ hoặc châu Âu tiếp theo, là nơi mà khoa học và Toán học phát triển mạnh mẽ", ông bày tỏ.

Sau khoảng 15 năm làm việc và nghiên cứu tại Mỹ, Giáo sư Ngô Bảo Châu cho rằng môi trường học thuật tại đây vẫn rất phát triển nhưng thời gian qua có nhiều vấn đề lo ngại, đặc biệt là các chính sách liên quan đến thị thực, tiếp nhận sinh viên quốc tế. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến các nhà khoa học và sinh viên tài năng.

Trong bối cảnh đó, ông cho rằng châu Á có thể trở thành điểm đến mới của các nhà nghiên cứu trong thời gian tới. Ông mong muốn xây dựng một trung tâm kết nối Toán học tại châu Á. Từ kỳ vọng này, Giáo sư Ngô Bảo Châu đánh giá Hồng Kông là "điểm đến lý tưởng". Nơi đây có thể đóng vai trò cầu nối giữa nhiều nền Toán học trong khu vực như Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Việt Nam hay Singapore. Với vị trí giao thoa giữa Đông và Tây, Hồng Kông được xem là địa điểm thuận lợi để thu hút các nhà khoa học từ cả châu Á, châu Âu và Mỹ tham gia hợp tác nghiên cứu. Tuy nhiên, theo ông, để phát triển mạnh mẽ hơn, khu vực này vẫn cần một đội ngũ đông đảo các nhà toán học kỳ cựu có thể dành thời gian đào tạo và dẫn dắt thế hệ sinh viên trẻ.

Sau nhiều năm làm việc chủ yếu tại các trung tâm học thuật ở phương Tây, Giáo sư Ngô Bảo Châu cho rằng đây là thời điểm phù hợp để quay trở lại châu Á. Trung Quốc cũng gần với Việt Nam giúp ông có điều kiện gần gũi với gia đình hơn.

Hơn nữa, ông đánh giá Hồng Kông từ lâu đã là nơi giao thoa giữa hai nền văn hóa Đông - Tây, sở hữu tiềm năng lớn để tiếp tục trở thành trung tâm phát triển khoa học và Toán học. Không những thế, Trung Quốc là quốc gia có nghiên cứu khoa học phát triển, nhiều sinh viên tài năng.

Trong giai đoạn mới của sự nghiệp, Giáo sư Ngô Bảo Châu dự định tiếp tục theo đuổi các nghiên cứu về Toán học thuần túy, đồng thời làm việc với sinh viên và các nhà nghiên cứu trẻ. Ông đặc biệt quan tâm đến cách kết nối giữa lý thuyết biểu diễn và lý thuyết số - hai lĩnh vực quan trọng trong toán học hiện đại.

Bên cạnh các vấn đề học thuật, Giáo sư Ngô Bảo Châu cũng bày tỏ sự thận trọng trước sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo trong giáo dục. Theo ông, rất khó để hình dung AI có thể thay thế hoàn toàn các nhà Toán học, bởi lĩnh vực này đòi hỏi tư duy sâu, nhiều tầng logic và khả năng sáng tạo mà công nghệ hiện nay chưa thể đạt tới. Vì thế, theo Giáo sư, việc đưa AI vào môi trường học đường cần phải cân nhắc kỹ lưỡng để tránh sai sót, ảnh hưởng đến quá trình phát triển tư duy của trẻ em.

Ngoài công việc tại các trường đại học trên thế giới, Giáo sư Ngô Bảo Châu còn là Giám đốc Khoa học của Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán (VIASM) ở Việt Nam. Thời gian gần đây, ông cùng các cộng sự triển khai nhiều chương trình đào tạo nhằm xây dựng đội ngũ tiến sĩ toán học ngay trong nước, hướng tới trình độ nghiên cứu cao và khả năng cạnh tranh với cộng đồng khoa học quốc tế.