Tung lò mò – hương vị lạ khiến thực khách ăn rồi khó quên
Không chỉ là món ăn truyền thống xuất hiện trong các dịp lễ lớn của đồng bào Chăm Islam ở An Giang, tung lò mò còn là kết tinh của văn hóa và tập quán ẩm thực lâu đời. Với hương vị chua thanh, béo thơm cùng quy trình chế biến thủ công đầy tỉ mỉ, món lạp xưởng bò này đã trở thành đặc sản độc đáo, níu chân nhiều du khách.
Trong tiếng Chăm, tung nghĩa là ruột, còn lò mò là thịt bò. Do cộng đồng Chăm Islam kiêng thịt heo nên thịt bò trở thành nguyên liệu chủ đạo để chế biến món ăn này. Những phần thịt vụn, thịt dính trên xương cùng mỡ bò được tận dụng khéo léo nhằm tạo nên độ dai giòn đặc trưng. Sau khi được làm sạch và loại bỏ phần gân cứng, thịt sẽ được băm nhuyễn, trộn cùng tỏi, tiêu, ớt, muối và các loại gia vị bí truyền theo một tỷ lệ riêng biệt để tạo nên cốt cách đặc trưng của món ăn.
Điểm tạo nên sự khác biệt của tung lò mò so với nhiều loại lạp xưởng ở các vùng miền khác chính là cách tạo vị chua. Thay vì sử dụng chất bảo quản, người Chăm dùng cơm nguội hoặc thính gạo rang để lên men tự nhiên. Hỗn hợp thịt sau đó được nhồi vào ruột bò đã làm sạch, buộc thành từng đoạn dài khoảng 10cm rồi đem phơi nắng từ 2 đến 3 ngày. Quá trình này giúp các tầng hương vị hòa quyện vào nhau, tạo nên vị chua thanh nhẹ nhưng vẫn giữ trọn nét nguyên bản của món ăn.
Để thưởng thức trọn vẹn hương vị, tung lò mò thường được nướng trên than hồng hoặc chiên với một lượng dầu vừa phải. Ngoài ra, một cách chế biến cầu kỳ hơn là cho lạp xưởng vào chảo, thêm nước lã xâm xấp rồi đun ở lửa vừa. Khi nước cạn dần, vị ngọt tự nhiên từ thịt bò sẽ thấm ngược trở lại từng thớ thịt. Lớp vỏ dai nhẹ, phần nhân mềm béo cùng dư vị cay nồng nơi đầu lưỡi chắc chắn sẽ mang đến cho thực khách trải nghiệm khó quên.
Nghệ nhân Mo Ha Mad ở ấp Phũm Xoài, xã Châu Phong, người có nhiều năm gắn bó với nghề dệt thổ cẩm Chăm, chia sẻ rằng nhiều du khách đến làng không chỉ tìm mua thổ cẩm mà còn nhất định phải thưởng thức tung lò mò. Có người còn cho rằng, đến Châu Phong mà chưa ăn tung lò mò thì coi như chưa cảm nhận trọn vẹn hồn ẩm thực Chăm.
Trước đây, tung lò mò chủ yếu được sản xuất theo quy mô hộ gia đình tại làng Chăm Châu Phong, chưa có bao bì hay nhãn mác rõ ràng. Đến năm 2012, ông Hứa Hoàng Vũ, tên tiếng Chăm là Sa Leh, đã thành lập cơ sở Tung lò mò Anas. Việc đầu tư máy móc hiện đại cùng quy trình bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm đã giúp đặc sản này từng bước mở rộng thị trường và vươn xa hơn.
Ông Vũ cũng vận động nhiều hộ dân Chăm liên kết để hình thành làng nghề tại ấp Phũm Xoài, qua đó tạo công ăn việc làm ổn định cho lao động địa phương, đặc biệt là phụ nữ Chăm, đồng thời góp phần gìn giữ nghề truyền thống. Nhờ sự đầu tư bài bản, Tung lò mò Anas đã đạt chuẩn OCOP 3 sao, xuất hiện tại nhiều hội chợ, hệ thống cửa hàng OCOP và trở thành món quà ý nghĩa dành cho du khách.
Hiện nay, tung lò mò không còn là món ăn dân dã chỉ xuất hiện trong những dịp sum họp gia đình mà đã trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc. Sự kết hợp giữa hoạt động tham quan quy trình chế biến lạp xưởng bò với trải nghiệm đời sống văn hóa Chăm Islam tại xã Châu Phong đã góp phần làm phong phú thêm bản đồ ẩm thực miền Tây Nam Bộ. Món ăn này không chỉ mang hương vị riêng biệt mà còn là câu chuyện về sự cần cù, khéo léo và bản sắc của cộng đồng Chăm đã gắn bó với An Giang qua nhiều thế hệ. Nếu có dịp ghé thăm vùng đất Bảy Núi, hãy ngồi lại bên bếp than hồng để cảm nhận trọn vẹn dư vị đậm đà và sự nồng hậu của con người nơi đây.