62 nhóm bệnh được khám chuyên sâu không cần giấy chuyển tuyến

Ngày 1/7 đánh dấu bước điều chỉnh lớn trong chính sách BHYT, khi nhiều quy định mới theo hướng lấy người bệnh làm trung tâm chính thức được triển khai trên toàn quốc.

Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT, người tham gia BHYT sẽ được tạo điều kiện thuận lợi hơn trong tiếp cận dịch vụ y tế, giảm thủ tục hành chính và mở rộng phạm vi hưởng quyền lợi.

Một trong những điểm đáng chú ý nhất là từ ngày 1/7, người mắc 62 bệnh, nhóm bệnh hiểm nghèo, bệnh hiếm hoặc cần điều trị chuyên sâu được phép đến thẳng các cơ sở khám chữa bệnh chuyên sâu mà không cần giấy chuyển tuyến nhưng vẫn được quỹ BHYT thanh toán theo đúng mức hưởng. Danh mục này gồm nhiều bệnh ung thư, tim mạch, huyết học, thần kinh, rối loạn chuyển hóa, ghép tạng...

Chính sách mới được kỳ vọng giúp người bệnh rút ngắn thời gian điều trị, giảm chi phí đi lại và tăng cơ hội tiếp cận các cơ sở y tế chuyên sâu ngay từ đầu.

Phụ nữ sinh con được hưởng thêm chính sách

Luật Dân số có hiệu lực từ 1/7 cho phép các cặp vợ chồng tự quyết định thời điểm sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh, thay cho quy định trước đây khuyến khích mỗi gia đình có từ 1-2 con.

Phụ nữ sinh con thứ hai được nghỉ thai sản 7 tháng, tăng một tháng so với hiện hành. Người chồng được nghỉ 10 ngày để chăm sóc vợ con.

Theo Nghị định 168, phụ nữ thuộc dân tộc thiểu số rất ít người sinh con từ ngày 1/7/2026 được hỗ trợ 2 triệu đồng. Từ 1/1/2027, chính sách hỗ trợ này cũng áp dụng với phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi và phụ nữ sinh con tại các địa phương có mức sinh dưới mức thay thế.

Miễn phí sàng lọc trước sinh, sơ sinh

Nhà nước hỗ trợ khám sàng lọc trước sinh đối với 4 bệnh gồm hội chứng Down, Edwards, Patau và bệnh tan máu bẩm sinh (Thalassemia).

Trẻ sơ sinh được hỗ trợ sàng lọc 5 bệnh gồm suy giáp bẩm sinh, thiếu men G6PD, tăng sản thượng thận bẩm sinh, khiếm thính bẩm sinh và bệnh tim bẩm sinh nặng.

Từ 1/7 đến hết năm 2026, phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, diện bảo trợ xã hội, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo... được miễn phí các gói sàng lọc. Từ 1/1/2027, chính sách hỗ trợ sẽ mở rộng cho toàn bộ phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh.

Đưa vắc xin HPV vào tiêm chủng mở rộng

Từ 1/7, bệnh do vi rút HPV được bổ sung vào danh mục bệnh có vắc xin trong Chương trình tiêm chủng mở rộng. Việc bổ sung vắc xin HPV giúp phòng ung thư cổ tử cung và nhiều bệnh liên quan đến HPV ở cả nữ và nam giới.

Như vậy chương trình tiêm chủng mở rộng hiện có 13 bệnh truyền nhiễm được tiêm vắc xin miễn phí.

Từ 1/7, Nghị định 165 về tiêm chủng cũng có hiệu lực. Trong đó quy định người bị tai biến nặng sau tiêm chủng bắt buộc dẫn đến khuyết tật được Nhà nước bồi thường bằng 30 lần mức lương cơ sở và được thanh toán chi phí khám chữa bệnh chưa được BHYT chi trả.

Trường hợp tử vong, Nhà nước hỗ trợ chi phí mai táng và bồi thường tổn thất tinh thần 100 triệu đồng.

Tăng mức hưởng BHYT, điều chỉnh mức đóng

Từ ngày 1/7, mức lương cơ sở được điều chỉnh lên 2,53 triệu đồng/tháng theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP. Việc tăng lương cơ sở kéo theo nhiều thay đổi liên quan đến quyền lợi BHYT.

Theo quy định, người tham gia BHYT được quỹ BHYT thanh toán 100% chi phí khám chữa bệnh nếu tổng chi phí một lần khám thấp hơn 15% mức lương cơ sở. Với mức lương cơ sở mới, ngưỡng này tăng lên 379.500 đồng/lần khám, giúp giảm phần chi trả của người bệnh.

Bên cạnh đó, mức đóng BHYT của một số nhóm đối tượng tính theo lương cơ sở như học sinh, sinh viên và người tham gia BHYT hộ gia đình cũng được điều chỉnh tương ứng. Tuy nhiên, Nhà nước vẫn tiếp tục hỗ trợ mức đóng đối với nhiều nhóm đối tượng theo quy định hiện hành, nhằm bảo đảm an sinh xã hội.

Không chỉ BHYT, nhiều chế độ BHXH cũng được điều chỉnh tăng từ ngày 1/7. Theo quy định mới, trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi tăng lên 5,06 triệu đồng mỗi con. Trợ cấp mai táng tăng lên 25,3 triệu đồng, tương đương 10 lần mức lương cơ sở.

Nhiều khoản trợ cấp khác như trợ cấp phục vụ đối với người suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên, trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và trợ cấp tuất hằng tháng cũng được điều chỉnh tăng theo mức lương cơ sở mới.

Chỉ được tiết lộ giới tính thai nhi trong 137 trường hợp

Luật Dân số tiếp tục nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức. Người tiết lộ giới tính thai nhi nhằm mục đích lựa chọn giới tính có thể bị đình chỉ hành nghề khám chữa bệnh.

Tuy nhiên theo Thông tư 11/2026 của Bộ Y tế, từ 1/7, cơ sở y tế được phép thông báo giới tính thai nhi trong 137 trường hợp mắc các bệnh di truyền liên quan đến giới tính để phục vụ chẩn đoán và điều trị, như loạn dưỡng võng mạc di truyền, thiếu máu nguyên hồng cầu sắt di truyền,...

Địa phương cấp giấy phép hành nghề khám chữa bệnh

Từ 1/7, Chủ tịch UBND cấp tỉnh được giao thống nhất thẩm quyền cấp mới, cấp lại, gia hạn, điều chỉnh, đình chỉ và thu hồi giấy phép hành nghề khám chữa bệnh, thay vì Bộ Y tế trực tiếp cấp phép như trước đối với một số trường hợp.

Chủ tịch UBND cấp tỉnh cũng được phân quyền cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe.