Nằm bên bờ nam sông Hương, giữa trung tâm Huế, Trường THPT chuyên Quốc học Huế từ lâu được xem là một biểu tượng đặc biệt của vùng đất cố đô. Được thành lập vào năm 1896 dưới triều vua Thành Thái, Quốc học Huế là một trong những trường trung học lâu đời bậc nhất tại Việt Nam.

Ban đầu, trường ra đời trong bối cảnh giao thoa giữa nền giáo dục truyền thống và hệ thống giáo dục phương Tây với mục tiêu đào tạo nhân lực phục vụ bộ máy hành chính thời bấy giờ. Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, từ thời thuộc địa đến các giai đoạn cách mạng và xây dựng đất nước, THPT chuyên Quốc học Huế từng bước khẳng định vai trò là một cơ sở giáo dục trọng điểm của khu vực miền Trung và cả nước.

Không chỉ mang giá trị giáo dục, ngôi trường còn sở hữu giá trị lịch sử và văn hóa đặc biệt. Năm 1990, Quốc học Huế được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia. Đến năm 2020, trường tiếp tục được xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt, trở thành trường học duy nhất tại Việt Nam đạt được danh hiệu này. Đây không chỉ là sự ghi nhận về tuổi đời và kiến trúc, mà còn là minh chứng cho vai trò của nhà trường trong dòng chảy lịch sử dân tộc.

Khuôn viên trường gây ấn tượng với những dãy nhà mang phong cách kiến trúc Pháp cổ kính, mái ngói đỏ đặc trưng cùng hàng cây cổ thụ rợp bóng. Công trình được xây dựng trên nền khu đất từng là một cơ sở quân sự dưới thời vua Gia Long, sau đó được cải tạo và phát triển thành một cơ sở giáo dục quy mô lớn. Không gian ấy không chỉ là nơi học tập mà còn là một phần ký ức đô thị, gắn liền với hình ảnh trầm mặc, thơ mộng của cố đô.

Trong suốt hơn một thế kỷ tồn tại, Quốc học Huế được biết đến là cái nôi đào tạo nhiều thế hệ nhân tài cho đất nước. Từ những nhà lãnh đạo cách mạng, chính trị gia đến các nhà khoa học, trí thức, nhiều tên tuổi lớn từng học tập tại đây. Trong số đó có Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam - Trần Phú.

Bên cạnh đó, những nhân vật nổi tiếng của sử Việt như bác sĩ Đặng Văn Ngữ, nhà sử học Đào Duy Anh, nhà thơ Xuân Diệu, nhà thơ Huy Cận, nhà thơ Lưu Trọng Lư, nhà thơ Tế Hanh, nhà thơ Tố Hữu, nhạc sĩ Trần Hoàn, nhạc sĩ Phạm Tuyên... cũng là cựu học sinh của trường.

Không chỉ mang trong mình bề dày truyền thống lịch sử, Quốc học Huế còn nổi bật với thành tích học thuật và các sân chơi trí tuệ. Trong hệ thống các trường trung học phổ thông chuyên của Việt Nam, đây luôn là một trong những đơn vị dẫn đầu về chất lượng đào tạo.

Đặc biệt, Quốc học Huế ghi dấu ấn đậm nét tại chương trình Đường lên đỉnh Olympia - sân chơi trí tuệ dành cho học sinh trung học phổ thông trên toàn quốc. Tính đến năm 2025, nhà trường đã có 8 lần đưa thí sinh góp mặt tại trận chung kết năm, trở thành đơn vị giữ kỷ lục về số lần có cầu truyền hình Olympia nhiều nhất cả nước. Đáng chú ý, trong ba năm liên tiếp từ 2023 đến 2025, học sinh của trường đều góp mặt tại trận chung kết, cho thấy sự ổn định và chiều sâu trong công tác đào tạo.

Không chỉ dừng lại ở việc tham dự, học sinh Quốc học Huế còn đạt nhiều thành tích nổi bật tại sân chơi này, trong đó có chức Vô địch năm 2024. Những kết quả này phản ánh sự đầu tư bài bản trong việc phát hiện, bồi dưỡng học sinh giỏi cũng như phương pháp đào tạo hướng tới tư duy toàn diện.

Bên cạnh đó, học sinh của trường còn đạt nhiều giải thưởng trong các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia và quốc tế, được tuyển chọn vào các đội tuyển tham dự Olympic khu vực và thế giới. Nhiều học sinh sau khi tốt nghiệp đã tiếp tục học tập tại các trường đại học danh tiếng trên thế giới, góp phần khẳng định chất lượng đào tạo của nhà trường trong bối cảnh hội nhập.

Ngày nay, Quốc học Huế không chỉ là một cơ sở giáo dục mà còn là điểm đến tham quan của du khách khi đến với cố đô. Hình ảnh cổng trường với gam màu đỏ đặc trưng, những dãy lớp học cổ kính và không gian xanh mát đã trở thành một phần quen thuộc trong ký ức của nhiều thế hệ học sinh và người dân Huế.

Với những giá trị lịch sử, văn hóa và giáo dục được tích lũy qua hơn một thế kỷ, Trường THPT chuyên Quốc học Huế tiếp tục giữ vai trò là một trong những trung tâm đào tạo chất lượng cao của Việt Nam. Những dấu mốc ấy là minh chứng rõ nét cho vị thế đặc biệt của ngôi trường trong hệ thống giáo dục quốc gia.

Tổng hợp

Ảnh: Sưu tầm