Trung Quốc chặn đứng thương vụ 52.000 tỷ đồng của Meta, tham vọng AI vấp rào cản lớn
Quyết định chặn thương vụ giữa Meta và Manus cho thấy Bắc Kinh đang siết chặt kiểm soát dòng vốn và công nghệ AI, trong bối cảnh căng thẳng với Mỹ khiến các giao dịch xuyên biên giới ngày càng bị soi xét kỹ lưỡng.
Cơ quan hoạch định kinh tế của Trung Quốc ngày thứ Hai yêu cầu Meta hủy bỏ thương vụ mua lại Manus – một startup AI của Singapore có nguồn gốc Trung Quốc – với giá 2 tỷ USD (khoảng 52.600 tỷ đồng).
Trong thông báo ngắn, Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia (NDRC) cho biết quyết định cấm đầu tư nước ngoài vào Manus được đưa ra theo đúng các quy định pháp luật hiện hành, đồng thời yêu cầu bên liên quan rút lại giao dịch.
Thỏa thuận này đã vấp phải sự giám sát từ cả Trung Quốc lẫn Mỹ. Tại Mỹ, các nhà lập pháp đã cấm nhà đầu tư nước này rót vốn trực tiếp vào các công ty AI Trung Quốc. Trong khi đó, Bắc Kinh cũng gia tăng nỗ lực ngăn các nhà sáng lập AI chuyển hoạt động ra nước ngoài.
Việc Chính phủ Trung Quốc can thiệp vào thương vụ khiến nhiều nhà sáng lập công nghệ và quỹ đầu tư mạo hiểm trong nước lo ngại. Trước đó, họ kỳ vọng có thể tận dụng mô hình “Singapore-washing” – tức chuyển doanh nghiệp từ Trung Quốc sang Singapore để tránh sự giám sát từ cả Bắc Kinh và Washington.
Manus được thành lập tại Trung Quốc trước khi chuyển trụ sở sang Singapore. Công ty phát triển các tác nhân AI đa năng và đã ra mắt sản phẩm đầu tiên vào tháng 3 năm ngoái, có khả năng thực hiện các nhiệm vụ phức tạp như nghiên cứu thị trường, lập trình và phân tích dữ liệu. Sản phẩm này từng được ca ngợi là “DeepSeek tiếp theo”.
Startup này đạt doanh thu định kỳ hàng năm (ARR) hơn 100 triệu USD vào tháng 12/2025, chỉ sau 8 tháng kể từ khi ra mắt sản phẩm – trở thành công ty khởi nghiệp nhanh nhất thế giới chạm mốc này từ con số 0.
Khi công bố thương vụ vào cuối năm trước, Meta nói rằng mục tiêu của họ là thúc đẩy đổi mới AI cho doanh nghiệp và tích hợp các công nghệ tự động hóa tiên tiến vào các sản phẩm tiêu dùng và doanh nghiệp, bao gồm trợ lý Meta AI.
Tuy nhiên, đến tháng 1, Bộ Thương mại Trung Quốc thông báo sẽ tiến hành đánh giá và điều tra mức độ tuân thủ của thương vụ với các quy định về kiểm soát xuất khẩu, nhập khẩu công nghệ và đầu tư ra nước ngoài.
Trong khi đó, người phát ngôn của Meta khẳng định giao dịch “hoàn toàn tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành” và hãng kỳ vọng “sẽ có hướng xử lý phù hợp” từ phía cơ quan chức năng.
