Sáng 1/10, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương về phát huy sức mạnh tổng hợp của đội ngũ cán bộ các viện hàn lâm, viện nghiên cứu trong tham mưu chiến lược. 

Một vấn đề lớn không thể chia cắt theo ranh giới cơ quan

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh số lượng báo cáo hay đề án chưa phải là thước đo đầy đủ của chất lượng tham mưu.

Theo ông, điều quan trọng là nghiên cứu phải giúp nhận diện sớm vấn đề, làm rõ nguyên nhân, lựa chọn được chính sách phù hợp và góp phần tháo gỡ những khó khăn trong thực tiễn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng tiềm lực nghiên cứu của đất nước rất lớn nhưng chưa được tổ chức thành sức mạnh chung. Hai viện hàn lâm, các viện thuộc bộ, ngành, trường đại học, doanh nghiệp cùng đội ngũ chuyên gia trong và ngoài nước đều có những thế mạnh riêng.

Ban Chính sách, chiến lược Trung ương được xác định có vai trò kết nối các nguồn lực này với yêu cầu tham mưu của Trung ương.

Theo đó, cần xác định đúng vấn đề, huy động đúng người ngay từ sớm và đưa kết quả nghiên cứu vào quá trình xây dựng quyết sách đúng thời điểm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tổ chức lực lượng theo từng vấn đề chiến lược, bởi một vấn đề lớn của đất nước không thể bị chia cắt theo ranh giới của từng cơ quan hay ngành khoa học.

Tùy nhiệm vụ, cần tập hợp các nhóm mạnh từ hai viện hàn lâm, viện thuộc bộ, ngành, trường đại học, doanh nghiệp và các chuyên gia đầu ngành; đồng thời giao rõ người chủ trì, trách nhiệm phối hợp và sản phẩm cần đạt.

Không bó hẹp việc huy động nhân tài trong biên chế

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu huy động người tài bằng những cách linh hoạt. Với những việc lớn, cần tìm người giỏi nhất để giao, không bó hẹp trong biên chế.

Các phương án được nêu gồm sử dụng nhóm nghiên cứu liên ngành, nhóm phản ứng nhanh, chuyên gia kiêm nhiệm, biệt phái có thời hạn; đồng thời tạo cơ chế trao đổi nhân lực giữa cơ quan tham mưu và cơ quan nghiên cứu.

Việc kết nối với chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế cũng cần được thực hiện thông qua những nhiệm vụ cụ thể. Bên cạnh đó, cần mạnh dạn giao việc, trao quyền và hỗ trợ ban đầu cho các nhà khoa học trẻ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý việc mở rộng hợp tác phải đi cùng yêu cầu bảo vệ dữ liệu, bí mật và lợi ích quốc gia.

Đối với công tác nghiên cứu, Trung ương và Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cần xác định rõ câu hỏi cần trả lời, thời hạn và yêu cầu đối với sản phẩm nhưng không định trước kết luận.

Với những đề án lớn, nhà khoa học cần được tham gia ngay từ khi xây dựng đề cương. Đối với những vấn đề còn nhiều cách nhìn, có thể giao các nhóm nghiên cứu song song và tổ chức phản biện độc lập, trong đó các ý kiến khác nhau cần được ghi nhận đầy đủ.

Các nhà khoa học được tiếp cận thông tin cần thiết nhưng phải bảo đảm yêu cầu về bảo mật, liêm chính khoa học và chịu trách nhiệm về những kiến nghị của mình.

Lấy đóng góp cho quyết sách làm thước đo

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu chuẩn bị cả năng lực nghiên cứu nền tảng và khả năng phản ứng nhanh trước những vấn đề mới.

Theo đó, cần nghiên cứu các xu thế trong 10-20 năm, đồng thời có khả năng huy động chuyên gia kịp thời trước những biến động mới. Muốn vậy phải chuẩn bị sẵn dữ liệu, mô hình, mạng lưới chuyên gia và các công cụ phân tích.

Hai viện hàn lâm được yêu cầu rà soát, mở rộng việc sử dụng chung hạ tầng nghiên cứu; xây dựng cơ chế để Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và các nhóm nghiên cứu có thể tiếp cận dữ liệu theo phân quyền, đúng quy định về bảo mật.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh việc đánh giá nghiên cứu cần dựa vào khả năng phát hiện sớm vấn đề, đưa ra luận cứ mới, dự báo sát và giúp lựa chọn phương án phù hợp hơn.

Mỗi sản phẩm nghiên cứu cần làm rõ vấn đề cần quyết định, các phương án, lợi ích, chi phí, rủi ro, điều kiện thực hiện và những nội dung còn chưa chắc chắn.

Ban Chính sách, chiến lược Trung ương được yêu cầu phản hồi về mức độ sử dụng kết quả nghiên cứu và theo dõi giá trị thực tế sau khi quyết sách được ban hành.

Những đóng góp này cần được ghi nhận trong phân bổ kinh phí, đánh giá, bổ nhiệm và khen thưởng cán bộ. Cuối cùng, mỗi nhiệm vụ nghiên cứu phải trả lời được vấn đề thực tiễn nào đã được giải quyết, đóng góp gì cho nhận thức và tạo ra giá trị gì cho đất nước.