Thị trường kim cương trái phép tại Việt Nam lộ nhiều lỗ hổng quản lý
Việc cơ quan điều tra tiếp tục triệt phá đường dây buôn lậu kim cương quy mô lớn cho thấy hoạt động mua bán đá quý trái phép tại Việt Nam vẫn diễn biến phức tạp. Thủ đoạn hợp thức hóa nguồn gốc hàng nhập lậu để đưa vào hệ thống phân phối chính thống đặt ra yêu cầu siết chặt công tác quản lý và kiểm soát thị trường kim cương.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa đang tiếp tục mở rộng Chuyên án 268V về đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia. Trong diễn biến mới nhất, lực lượng chức năng đã khởi tố thêm 4 bị can về tội "Buôn lậu", đồng thời thu giữ thêm 354 viên kim cương với tổng trị giá gần 69 tỷ đồng.
Kết quả điều tra bước đầu cho thấy, trong giai đoạn 2022-2024, đường dây này đã đưa khoảng 3.400 viên kim cương nhập lậu, trị giá hơn 500 tỷ đồng, vào thị trường Việt Nam thông qua hệ thống bán lẻ của Công ty TNHH MTV Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC).
Theo cơ quan điều tra, các đối tượng đã thiết lập quy trình khép kín từ việc đặt mua kim cương tại Hồng Kông (Trung Quốc), vận chuyển trái phép về Việt Nam đến tổ chức tiêu thụ thông qua doanh nghiệp trong nước. Điểm đáng chú ý là số kim cương nhập lậu không được đưa ra thị trường theo các kênh mua bán tự phát mà được tìm cách hợp thức hóa nguồn gốc trước khi lưu thông. Bằng việc sử dụng thông tin của nhiều khách hàng để tạo dữ liệu giao dịch giả dưới hình thức doanh nghiệp thu mua lại kim cương từ người dân, các đối tượng đã che giấu xuất xứ thực tế của hàng hóa.
Sau khi được cập nhật vào hệ thống quản lý, số kim cương này tiếp tục được đưa đi kiểm định trước khi nhập kho và phân phối ra thị trường. Để hạn chế nguy cơ bị phát hiện, các lô hàng được chia nhỏ trong từng lần kiểm định nhằm tạo hồ sơ hợp pháp.
Quá trình điều tra cũng cho thấy vai trò của nhiều cá nhân trong việc tổ chức đặt hàng, vận chuyển, giao nhận và tiêu thụ kim cương nhập lậu. Cơ quan công an nhận định đây là đường dây hoạt động có tổ chức, sử dụng nhiều phương thức tinh vi nhằm qua mặt cơ quan quản lý.
Việc phát hiện hàng nghìn viên kim cương nhập lậu với giá trị lên tới hơn 500 tỷ đồng cho thấy thị trường đá quý vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro về gian lận thương mại, đặc biệt khi các sản phẩm có giá trị lớn nhưng nguồn gốc dễ bị hợp thức hóa nếu thiếu cơ chế kiểm soát chặt chẽ.
Các chuyên gia cho rằng cùng với việc xử lý nghiêm các hành vi buôn lậu, cần tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý nguồn gốc, kiểm định và truy xuất giao dịch đối với kim cương cũng như các loại đá quý có giá trị cao. Đồng thời, doanh nghiệp kinh doanh cần nâng cao quy trình kiểm soát nội bộ nhằm ngăn chặn nguy cơ hàng hóa không rõ nguồn gốc thâm nhập vào hệ thống phân phối.
Hiện Công an tỉnh Thanh Hóa đang tiếp tục mở rộng điều tra, làm rõ vai trò của các cá nhân liên quan, truy bắt các đối tượng bỏ trốn, thu hồi tang vật và xử lý theo quy định của pháp luật. Vụ việc được đánh giá là một trong những chuyên án lớn, góp phần cảnh báo những rủi ro và lỗ hổng trong hoạt động quản lý thị trường kim cương tại Việt Nam.
