Những "mảnh ghép" Tết xưa giữa lòng phố nghề

Chương trình “Tết Việt - Tết Phố” 2026 chính thức khai mạc vào sáng 17/1 tại Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật (22 Hàng Buồm), mở đầu cho chuỗi hoạt động kéo dài đến hết ngày 17/3. Điểm khác biệt của năm nay chính là định hướng đưa Tết trở lại đúng vị trí là một "không gian văn hóa sống." Tại đây, di tích 22 Hàng Buồm lần đầu tiên được lựa chọn để tái hiện trọn vẹn không gian Tết và Chợ Xuân của vùng đồng bằng Bắc Bộ, giúp du khách tìm lại ký ức về những phiên chợ Tết xưa rực rỡ sắc màu và sản vật làng nghề thủ công mỹ nghệ.

Không xa đó, Ngôi nhà Di sản 87 Mã Mây sau khi được tu bổ đã mở cửa đón khách với không gian sinh hoạt của một gia đình Hà Nội truyền thống. Tại đây, mọi chi tiết từ cách sắp đặt bàn thờ gia tiên, nghệ thuật gọt tỉa hoa thủy tiên đến nếp sinh hoạt thường nhật của người Hà Nội xưa đều được phỏng dựng tỉ mỉ. Du khách sẽ cảm nhận được sự tinh tế, thanh tao trong cách đón Tết của người dân Thủ đô qua từng nhành hoa, chén trà hay những câu chuyện kể về nếp nhà xưa.

Dọc theo các con phố nghề, không khí Tết cũng lan tỏa mạnh mẽ tại đình Kim Ngân (42 Hàng Bạc) và di tích 40 Lãn Ông. Đây là nơi diễn ra các hoạt động sắp đặt không gian Tết truyền thống, kết hợp cùng trải nghiệm dược trà – một nét văn hóa chăm sóc sức khỏe tinh tế của người xưa. Trong khi đó, tại Đình Đồng Lạc (38 Hàng Đào), triển lãm sơn mài “Năm Ngọ với sắc màu Lacquer HanoiA” lại mang đến cái nhìn mới mẻ, đầy tính nghệ thuật về con giáp của năm qua ngôn ngữ hội họa truyền thống.

Chuỗi không gian trải nghiệm còn được mở rộng tới Trung tâm Thông tin Văn hóa Hồ Gươm và Trung tâm Giao lưu văn hóa phố cổ (50 Đào Duy Từ). Với các triển lãm nghệ thuật chủ đề “Sắc xuân Bính Ngọ” và không gian trưng bày “Chào xuân Bính Ngọ 2026,” ban tổ chức đã khéo léo lồng ghép giữa yếu tố di sản vật thể và các thực hành văn hóa phi vật thể, tạo nên một bản đồ du lịch văn hóa xuyên suốt từ khu phố cổ đến không gian đi bộ Hồ Hoàn Kiếm.

Nghi lễ truyền thống và sự kết nối thế hệ

Điểm nhấn tâm linh và văn hóa thu hút sự chú ý nhất chính là đoàn rước lễ diễn ra vào ngày 8/2. Xuất phát từ cửa Ô Quan Chưởng, đoàn rước với các nghi thức dâng lễ cửa đình và rước hoa loan báo tin mừng sẽ đi qua các tuyến phố cổ, tạo nên một khung cảnh uy nghiêm nhưng cũng đầy sức sống. Đặc biệt, sự xuất hiện của Câu lạc bộ Kỵ xạ với 15 con ngựa có người cưỡi, cùng các tác phẩm ngựa gỗ do thiếu nhi thực hiện, đã tạo nên sự kết nối độc đáo giữa hình tượng con giáp Bính Ngọ với thế hệ trẻ ngày nay.

Nghi lễ dựng cây nêu tại đình Kim Ngân tiếp tục là hoạt động trọng tâm, thể hiện lòng thành kính của con cháu với tổ tiên và mong cầu một năm mới bình an. Những phong tục tưởng chừng đã phai nhạt như gói bánh chưng (diễn ra ngày 12/2), mặc áo dài truyền thống tham quan chợ hoa Hàng Lược hay "Thú chơi Tết xưa - Tết nay" đã thu hút đông đảo sự tham gia của cộng đồng. Đây là cách trực tiếp nhất để đưa các giá trị di sản từ trong sách vở, bảo tàng bước ra đời thực, để người dân trực tiếp thực hành và cảm nhận.

Âm nhạc cũng là một phần không thể thiếu để kiến tạo nên không gian "Tết Phố." Tối ngày 24/1 và 12/2, tại các trung tâm văn hóa, du khách sẽ được thưởng thức âm nhạc cổ truyền qua chương trình “Nhạc ta nhà phố” của nhóm Đông Kinh Cổ Nhạc hay nghệ thuật ca trù Hàn Lạp Nhã Ca. Những tiếng phách, tiếng đàn đáy quyện trong không khí se lạnh của mùa xuân Hà Nội tạo nên một trải nghiệm thính giác đầy mê hoặc, giúp người xem chạm tới linh hồn của âm nhạc dân tộc trong bối cảnh phố cổ xưa cũ.

Sự kiện năm nay còn mang ý nghĩa đặc biệt khi là năm đầu tiên phường Hoàn Kiếm vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Điều này khẳng định vai trò chủ động và sáng tạo của chính quyền cơ sở trong việc bảo tồn di sản. Bằng cách phối hợp với các nghệ nhân, nhà nghiên cứu và các câu lạc bộ văn hóa, Ban quản lý hồ Hoàn Kiếm đã thành công trong việc tạo ra một sân chơi giáo dục di sản cho thế hệ trẻ, giúp các em hiểu và thêm yêu những giá trị gốc rễ của dân tộc.

Gắn bảo tồn di sản với phát triển kinh tế sáng tạo

Thông qua “Tết Việt - Tết Phố” 2026, Hà Nội một lần nữa khẳng định vị thế của một "Thành phố sáng tạo" trong mạng lưới của UNESCO. Việc tổ chức các không gian chợ Tết không chỉ nhằm mục đích tái hiện văn hóa mà còn là cơ hội để quảng bá các sản phẩm làng nghề, thủ công mỹ nghệ của các nghệ nhân khắp vùng Bắc Bộ. Đây là chiến lược đúng đắn nhằm gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch, thương mại, tạo ra nguồn lực kinh tế từ chính các giá trị truyền thống.

Chương trình không chỉ phục vụ nhu cầu vui chơi, giải trí của người dân Thủ đô mà còn là thỏi nam châm thu hút khách du lịch quốc tế. Hình ảnh đoàn rước đi qua Ô Quan Chưởng hay những gian hàng thủ công tại 22 Hàng Buồm đã tạo nên những khoảnh khắc đẹp, mang tính biểu tượng cao cho du lịch Hà Nội. Việc đưa di sản gắn bó mật thiết với cộng đồng giúp cho các khu phố cổ không bị "đóng băng" thành bảo tàng mà luôn vận động, phát triển và rực rỡ sắc màu mỗi khi Tết đến, Xuân về.

Sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại, giữa tính nghiêm cẩn của nghi lễ và sự sôi động của hội hè đã tạo nên sức hút khó cưỡng cho Sắc Xuân Hoàn Kiếm 2026. Mỗi hoạt động, từ trưng bày đến trình diễn, đều hướng tới mục tiêu cao nhất là khơi gợi lòng tự hào dân tộc và sự trân trọng đối với vốn cổ. Bánh chưng xanh, cây nêu cao, những con ngựa gỗ sắc màu và âm vang tiếng nhạc dân gian đã cùng nhau vẽ nên một bức tranh Tết Việt trọn vẹn và đủ đầy.

Kết thúc chuỗi sự kiện, Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội kỳ vọng những giá trị văn hóa này sẽ tiếp tục được lan tỏa mạnh mẽ sau dịp Tết, trở thành động lực cho sự phát triển bền vững của khu vực. “Tết Việt - Tết Phố” chính là lời khẳng định đanh thép rằng: Di sản chỉ thực sự sống khi nó nằm trong lòng cộng đồng, được cộng đồng gìn giữ và tỏa sáng bằng chính sức sống sáng tạo của thời đại mới.