Tổ máy phát điện số 2 của nhà máy thủy điện Song Giang Khẩu (Shuangjiangkou) tại tỉnh Tứ Xuyên, Tây Nam Trung Quốc – nơi có con đập cao nhất thế giới – đã chính thức đi vào vận hành thương mại. Việc này giúp dự án hoàn thành mục tiêu đưa hai tổ máy vào hoạt động chỉ trong vòng nửa tháng, đánh dấu bước tiến quan trọng hướng tới việc vận hành toàn diện công trình thủy điện đẳng cấp thế giới này, theo CCTV News đưa tin.

Nhà máy thủy điện Song Giang Khẩu là một dự án năng lượng trọng điểm cấp quốc gia, đồng thời là hồ chứa điều tiết và nhà máy thủy điện chủ lực trên thượng nguồn sông Đại Độ (Dadu). Theo nhật báo Khoa học và Công nghệ (Science and Technology Daily), dự án này đã thiết lập nhiều kỷ lục của Trung Quốc và thế giới, bao gồm: nhà máy ngầm chịu ứng suất địa chất tại chỗ lớn nhất Trung Quốc, hệ thống tời thủy lực có công suất lớn nhất thế giới, đường hầm xả lũ có tiết diện lớn nhất trong các dự án thủy điện và trục xoáy có tiết diện biến đổi lớn nhất thế giới đang được xây dựng.

Theo tờ South China Morning Post (SCMP), dự án nhà máy thủy điện Song Giang Khẩu ở Tây Nam Trung Quốc – nơi sẽ sở hữu con đập cao nhất thế giới khi hoàn thành – đã bắt đầu tích nước vào ngày 1/5/2026, theo thông tin từ đơn vị phát triển dự án. Cột mốc đó đưa dự án tiến thêm một bước gần hơn đến việc chính thức đi vào vận hành.

Dự án trị giá 36 tỷ nhân dân tệ (tương đương 5,3 tỷ USD, tức hơn 139.648 tỷ đồng) này nằm tại Châu tự trị dân tộc Tạng và dân tộc Khương Aba, tỉnh Tứ Xuyên. Công trình đã được xây dựng trong gần một thập kỷ và sẽ được sử dụng cho mục đích phát điện cũng như kiểm soát lũ lụt. Dự án nằm ở thượng nguồn sông Đại Độ, con sông chảy từ phía đông cao nguyên Tây Tạng vào bồn địa Tứ Xuyên.

Tập đoàn Xây dựng Điện lực Trung Quốc (PowerChina) – một doanh nghiệp Nhà nước – là đơn vị xây dựng dự án này, bao gồm phần đập, hệ thống dẫn nước và phát điện, cùng các cấu trúc xả lũ.

Khi hoàn thành, con đập sẽ cao 315m (1.033 feet) – tương đương chiều cao của một tòa nhà chọc trời hơn 100 tầng và cao hơn 10m so với con đập đang giữ kỷ lục hiện tại là đập Cẩm Bình I (Jinping-I), cũng nằm tại tỉnh Tứ Xuyên.

Video Trung Quốc xây dựng con đập cao nhất thế giới tại nơi tưởng như không thể triển khai được khi tiến hành dự án nhà máy thủy điện Song Giang Khẩu (Shuangjiangkou) - Nguồn clip: THE GRAND SCALE

Được thiết kế chủ yếu để phát điện, nhà máy thủy điện Song Giang Khẩu có tổng công suất lắp đặt 2 triệu kW và dự kiến sản xuất trung bình 7,7 tỷ kWh điện mỗi năm.

Với tổng dung tích hồ chứa 2,9 tỷ m³ cùng khả năng điều tiết theo năm, dự án được kỳ vọng sẽ giúp các nhà máy thủy điện bậc thang ở hạ lưu tăng thêm khoảng 6,6 tỷ kWh điện trong mùa khô mỗi năm, đồng thời cắt giảm khoảng 7,18 triệu tấn CO₂ mỗi năm. Theo cách tính dựa trên ước tính lượng phát thải CO₂ hằng năm của ô tô do Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) công bố, mức giảm này tương đương lượng khí thải của hơn 1,5 triệu xe chở khách trong một năm.

Khi các tổ máy còn lại lần lượt được đưa vào vận hành, dự án sẽ tiếp tục mở rộng công suất nguồn năng lượng sạch tại lưu vực sông Đại Độ, nâng cao khả năng điều tiết phụ tải và ổn định tần số của lưới điện tỉnh Tứ Xuyên, đồng thời tăng cường năng lực phòng chống lũ trên thượng nguồn sông Dương Tử.

Trước đó, ngày 26/6, tổ máy phát điện đầu tiên của nhà máy đã hòa lưới điện thành công, đánh dấu việc dự án năng lượng sạch trọng điểm quốc gia chính thức phát điện, đồng thời bổ sung nguồn lực mới cho hệ thống cung cấp năng lượng sạch ở Tây Nam Trung Quốc và hỗ trợ mục tiêu đạt đỉnh phát thải carbon cũng như trung hòa carbon của quốc gia láng giềng với Việt Nam này, theo Tân Hoa Xã.

Cũng theo cơ quan truyền thông Nhà nước này, sau khi tổ máy đầu tiên đi vào hoạt động, tổng công suất lắp đặt của các dự án thủy điện và năng lượng mới trong khu vực đã đạt khoảng 15 triệu kW, cung cấp hơn 60 tỷ kWh điện sạch mỗi năm, góp phần thúc đẩy sự phát triển chất lượng cao của vùng kinh tế Thành Đô – Trùng Khánh.

Đập Song Giang Khẩu là đập đá đổ lõi sỏi, có chiều cao tối đa 315m, trở thành con đập cao nhất thế giới. Quá trình xây dựng sử dụng hơn 46 triệu m³ đất đá. Theo tờ Tứ Xuyên nhật báo (Sichuan Daily), nếu số vật liệu này được xếp thành một bức tường có chiều dài, chiều rộng và chiều cao đều 1m thì bức tường này sẽ đủ dài để bao quanh đường xích đạo của Trái Đất một vòng.

Các tổ máy thủy điện của dự án hoạt động với mức chênh lệch cột nước tối đa 80m, trong khi cột nước xả lũ tối đa của công trình lên tới 250 m– đều nằm trong nhóm cao nhất thế giới, theo tờ Science and Technology Daily.