Từ tỉnh Quảng Ninh đến thành phố trực thuộc Trung ương

Theo Nghị quyết số 36/2026/QH16 của Quốc hội, thành phố Quảng Ninh được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của tỉnh Quảng Ninh. Thành phố có diện tích tự nhiên 6.231,27 km², dân số hơn 1,52 triệu người và 54 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu.

Cùng với việc chuyển đổi đơn vị hành chính, HĐND, UBND tỉnh Quảng Ninh được chuyển thành HĐND, UBND thành phố Quảng Ninh, trong khi các cơ quan, đơn vị có tên gọi gắn với "tỉnh Quảng Ninh" cũng được chuyển sang tên gọi gắn với "thành phố Quảng Ninh". Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương thứ 8 của Việt Nam, sau Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh, TP Huế, Cần Thơ và Đồng Nai.

Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương diễn ra trong bối cảnh Quảng Ninh đã hình thành một không gian kinh tế có sự kết hợp giữa đô thị, công nghiệp, dịch vụ, biển đảo và khu vực biên giới. Đây là địa phương duy nhất trên cả nước có cả đường biên giới trên bộ và trên biển tiếp giáp với Trung Quốc, đồng thời sở hữu cửa khẩu quốc tế Móng Cái, một đầu mối quan trọng trong hoạt động giao thương qua biên giới. Quảng Ninh cũng có bờ biển dài và hơn 2.770 hòn đảo lớn nhỏ, tạo điều kiện phát triển các ngành kinh tế gắn với biển và du lịch. Trong đó, vịnh Hạ Long là di sản thiên nhiên thế giới được UNESCO công nhận và đã được New7Wonders bình chọn là một trong 7 kỳ quan thiên nhiên thế giới.

Nền kinh tế gần 14,7 tỷ USD, tăng trưởng dựa trên nhiều động lực

Quảng Ninh bước vào mô hình thành phố trực thuộc Trung ương với quy mô kinh tế tương đối lớn trong cả nước. Năm 2025, GRDP của địa phương tăng 11,89%, quy mô nền kinh tế đạt hơn 368.000 tỷ đồng, tương đương gần 14,7 tỷ USD, đứng thứ 7 trong số 34 tỉnh, thành phố trên cả nước. Tổng thu ngân sách nhà nước của Quảng Ninh trong năm đạt khoảng 84.500 tỷ đồng, trong khi lĩnh vực du lịch ghi nhận hơn 21 triệu lượt khách và doanh thu khoảng 57.000 tỷ đồng. Các chỉ tiêu trên cho thấy nền kinh tế Quảng Ninh hiện có sự tham gia của nhiều khu vực và ngành kinh tế, trong đó công nghiệp, dịch vụ và du lịch giữ vai trò đáng kể bên cạnh các ngành truyền thống.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, GRDP của Quảng Ninh tăng 11,11%, đứng thứ 4 cả nước. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt khoảng 61.300 tỷ đồng, tăng 16,4% so với cùng kỳ. Năm 2026, địa phương đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 12,5%, GRDP bình quân đầu người đạt từ 11.800 USD và tổng thu ngân sách khoảng 100.000 tỷ đồng. Việc duy trì tốc độ tăng trưởng và thu hút đầu tư được xem là những yếu tố quan trọng trong quá trình củng cố nền tảng kinh tế của thành phố Quảng Ninh trong giai đoạn mới.

Trong nhiều năm, Quảng Ninh cũng từng bước điều chỉnh cơ cấu và phương thức phát triển kinh tế. Từ một địa phương có nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào khai thác than, Quảng Ninh chuyển hướng mở rộng các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, dịch vụ, du lịch, logistics, kinh tế biển, kinh tế số và đổi mới sáng tạo. Quá trình chuyển đổi từ mô hình phát triển "nâu" sang "xanh" được triển khai cùng với việc đầu tư vào kết cấu hạ tầng và mở rộng không gian phát triển. Đây là cơ sở để địa phương giảm dần sự phụ thuộc vào khai thác tài nguyên và tạo thêm các động lực tăng trưởng mới.

Không gian phát triển mới và yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh

Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương mở ra không gian phát triển mới nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quy hoạch, quản lý đô thị và tổ chức phát triển kinh tế - xã hội. Theo định hướng, thành phố Quảng Ninh sẽ phát triển theo hướng đô thị biển hiện đại, xanh, thông minh và có sức cạnh tranh quốc tế. Các lĩnh vực kinh tế biển, du lịch, dịch vụ, logistics, công nghiệp và kinh tế số được kỳ vọng tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu tăng trưởng của địa phương. Cùng với đó, việc khai thác hiệu quả lợi thế cửa khẩu, cảng biển, biển đảo và hệ thống giao thông liên vùng sẽ có ý nghĩa đối với khả năng kết nối của Quảng Ninh với các thị trường trong nước và quốc tế.

Quảng Ninh được định hướng trở thành trung tâm kinh tế biển, du lịch và dịch vụ của quốc gia, đồng thời là địa bàn có vị trí chiến lược về quốc phòng, an ninh. Lợi thế về đường biên giới, cửa khẩu quốc tế, hệ thống cảng biển và vị trí kết nối với Trung Quốc tạo điều kiện để địa phương phát triển thương mại, logistics và các hoạt động kinh tế xuyên biên giới. Trong khi đó, hệ thống di sản, biển đảo và các trung tâm du lịch tạo nền tảng cho việc tiếp tục mở rộng khu vực dịch vụ. Sự kết hợp giữa các lợi thế này được kỳ vọng giúp thành phố Quảng Ninh tăng cường vai trò trong mạng lưới kinh tế của vùng Đông Bắc.

Tuy nhiên, quy mô hành chính mới cũng đặt ra những yêu cầu về nâng cao chất lượng tăng trưởng, phát triển hạ tầng đồng bộ và bảo đảm cân bằng giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường. Quá trình đô thị hóa, phát triển công nghiệp, du lịch và kinh tế biển cần được gắn với quản lý hiệu quả tài nguyên, không gian biển đảo và các giá trị di sản. Đồng thời, năng lực quản trị đô thị, chất lượng dịch vụ công và khả năng đáp ứng nhu cầu của người dân, doanh nghiệp sẽ là những yếu tố tác động trực tiếp đến hiệu quả của mô hình mới. Với những nền tảng đã được hình thành, việc Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương được xem là bước chuyển về tổ chức không gian phát triển, đồng thời mở ra yêu cầu mới trong quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương.