Thói quen dùng sấu sai cách gây hại

Cây sấu có tên khoa học là Dracontomelon duperreanum, thuộc họ Đào lộn hột, là loài cây thân gỗ lớn thường được trồng làm bóng mát tại các tỉnh miền Bắc nước ta. Quả sấu là phần được sử dụng phổ biến nhất trong đời sống, thường thu hoạch vào khoảng tháng 5 đến tháng 6 hằng năm. Trong y học dân gian, quả sấu có vị chua, tính mát, giúp làm dịu cơ thể, giảm nóng trong, hỗ trợ tiêu hóa và giải khát hiệu quả. Tuy nhiên, nhiều người dùng vì sở thích và thói quen mà vô tình biến loại quả này thành tác nhân gây hại cho chính mình.

PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng từ Viện Dinh dưỡng Quốc gia khẳng định, bản chất quả sấu không hề gây hại cho sức khỏe con người. Tuy nhiên, sai lầm phổ biến nhất lại nằm ở cách chế biến và tiêu thụ, điển hình là việc ngâm sấu với lượng đường quá lớn. Nhiều người thường cho rất nhiều đường để làm nước giải khát, khi uống lại thêm đá lạnh khiến cảm giác ngọt giảm đi, dẫn đến chủ quan nạp lượng đường dư thừa vào cơ thể. Việc tiêu thụ thường xuyên lượng đường cao này không chỉ ảnh hưởng đến cân nặng mà còn không phù hợp với những người có vấn đề về đường huyết.

Bên cạnh việc lạm dụng đường, các món ăn vặt từ sấu như sấu xóc muối ớt cũng tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe. Dù đây là món ăn có hương vị giòn ngon, chua thanh, mặn ngọt cay nồng hấp dẫn, kích thích vị giác mạnh, nhưng xét về khía cạnh dinh dưỡng lại không thực sự tốt. Việc sử dụng quá nhiều muối trong chế biến là nguyên nhân làm gia tăng nguy cơ các bệnh không lây nhiễm, gây áp lực lên thận và tim mạch. Chưa kể, ăn quá cay còn có thể gây hại trực tiếp đến dạ dày.

Một thói quen khác cũng gây ra nhiều hệ lụy là ăn sấu khi bụng đói. Do quả sấu chứa hàm lượng axit tự nhiên khá cao, việc ăn khi bụng rỗng sẽ khiến axit tác động trực tiếp lên niêm mạc dạ dày, gây cảm giác cồn cào hoặc khó chịu. Với những người có tiền sử viêm loét dạ dày, thói quen này càng khiến tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn. Bên cạnh đó, các bác sĩ cũng cảnh báo không nên dùng sấu cho trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ dưới 1 tuổi, do hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, dễ gây ra những tác động không mong muốn.

Cách dùng quả sấu an toàn đúng khoa học

Lương y đa khoa Bùi Đắc Sáng thuộc Hội Đông y Hà Nội cho biết, quả sấu là vị thuốc quý đã được sử dụng từ lâu với tác dụng sinh tân dịch, giải độc, giải say rượu và phòng nôn khi thai nghén. Tuy nhiên, để tận dụng lợi ích mà không gây hại, người tiêu dùng cần tuân thủ các nguyên tắc sử dụng khoa học. Trước hết, đối với nước sấu ngâm, cần lưu ý pha loãng, chỉ nên uống từ 2 đến 3 lần mỗi tuần thay vì sử dụng thay nước lọc trong những ngày nắng nóng.

Việc lựa chọn quả sấu cũng cần được thực hiện kỹ lưỡng. Lương y Bùi Đắc Sáng khuyên rằng khi ngâm sấu làm siro nên chọn những quả đã già, hạt cứng. Nguyên nhân là sấu non tuy nhiều cùi nhưng khi ngâm đường rất dễ bị úng, nát và gây mùi khó chịu, làm giảm hương vị đặc trưng của đồ uống. Ngoài ra, thói quen cạo vỏ sấu của nhiều người thực tế không ảnh hưởng đến chất lượng, thậm chí còn là biện pháp vệ sinh cần thiết để loại bỏ vi khuẩn, tạp chất hoặc ký sinh trùng bám bên ngoài.

Bên cạnh cách chọn quả, việc ăn sấu cũng cần kiểm soát về liều lượng và thời điểm. Những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm nên hạn chế ăn thường xuyên với lượng lớn để tránh ảnh hưởng đến men răng, gây ê buốt hoặc kích ứng niêm mạc dạ dày. Lương y Bùi Đắc Sáng lưu ý thêm, đối với sấu xanh, người lớn tuổi không nên ăn trực tiếp vì cùi cứng và vị chua gắt, gây khó khăn cho tiêu hóa. Thay vì ăn trực tiếp, sấu nên được kết hợp cùng thực phẩm khác hoặc chế biến chín để làm dịu vị chua và dễ hấp thụ hơn.

Để đảm bảo an toàn cho dạ dày, các chuyên gia khuyến cáo nên ăn sấu sau bữa ăn chính. Việc này giúp axit trong quả sấu không tiếp xúc trực tiếp với dạ dày đang trống rỗng, đồng thời tận dụng khả năng kích thích tiết dịch vị, hỗ trợ quá trình tiêu hóa thức ăn hiệu quả hơn. Vị chua thanh của sấu cũng góp phần giảm tình trạng đầy hơi, khó tiêu sau những bữa ăn nhiều dầu mỡ. Như vậy, nếu sử dụng đúng liều lượng và đúng thời điểm, quả sấu có thể trở thành một thực phẩm có lợi cho sức khỏe thay vì tiềm ẩn rủi ro.