Sức bật từ những nghệ nhân tâm huyết

Theo Báo Hànộimới, Phú Nghĩa là một trong những xã dẫn đầu thành phố Hà Nội về phát triển sản phẩm OCOP, với hơn 130 sản phẩm được công nhận. Phần lớn sản phẩm được phát triển từ thế mạnh làng nghề, nổi bật là nghề mây tre đan. Không chỉ nâng cao giá trị hàng hóa, chương trình còn mở rộng thị trường, tạo việc làm, tăng thu nhập và góp phần gìn giữ, phát triển nghề truyền thống của địa phương.

Sinh ra trong gia đình có nhiều thế hệ gắn bó với nghề thủ công truyền thống, Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Phương Quang (sinh năm 1984), thôn Phú Vinh, sớm tiếp cận nghề mây tre đan và đạt nhiều thành tựu. Khi mới 28 tuổi, anh được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Hà Nội và đến năm 32 tuổi được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú. Anh Quang cũng nhận được nhiều bằng khen, giấy khen và các giải thưởng của trung ương và thành phố trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ và OCOP.

Từ năm 2019 đến nay, gia đình anh Quang có 25 sản phẩm được công nhận OCOP. Riêng mỗi năm, anh sáng tạo hơn 10 sản phẩm mới để tham gia các cuộc thi, triển lãm và phục vụ thị trường. Với Nghệ nhân Nguyễn Phương Quang, OCOP không đơn thuần là một chứng nhận. Khi sản phẩm được đánh giá, phân hạng, chất lượng và vị trí của sản phẩm được khẳng định, qua đó tạo niềm tin với khách hàng và mở rộng cơ hội kết nối với đối tác. “Thực tế, sau khi sản phẩm được công nhận OCOP, khách hàng biết đến sản phẩm nhiều hơn. Những đối tác, bạn hàng cũng tìm đến chúng tôi để tìm hiểu và mở rộng các mối liên kết tiêu thụ”, anh Quang chia sẻ.

Cùng ở Phú Vinh, Nghệ nhân Ưu tú Hoàng Văn Hạnh cũng xác định OCOP là kênh để nâng giá trị sản phẩm làng nghề. Từ năm 2019 đến nay, gia đình có hơn 20 sản phẩm được công nhận OCOP từ 3 đến 4 sao. Các sản phẩm gia đình sản xuất khá đa dạng, từ giỏ đựng trái cây, khay, túi mây tre đến vòng tay, khuyên tai, vòng cổ và các sản phẩm thủ công mỹ nghệ. “Để được công nhận OCOP, sản phẩm phải đáp ứng các yêu cầu về chất lượng, mẫu mã và khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường. Vì vậy, doanh nghiệp cũng phải chú trọng hơn đến chất lượng và thiết kế sản phẩm. Bù lại, sau khi sản phẩm được công nhận OCOP, lượng tiêu thụ tăng khoảng 20-30% so với trước”, ông Hoàng Văn Hạnh cho biết.

Theo ông Nguyễn Gia Tư - Chủ tịch Hội Nông dân xã Phú Nghĩa, địa phương hiện có 21 chi hội nông dân, phần lớn hội viên tham gia phát triển ngành nghề. Riêng tại Phú Vinh, hơn 80% số hộ dân sản xuất mây, tre, giang đan. Các hộ dân phát huy lợi thế làng nghề, tập trung xây dựng sản phẩm OCOP. Lũy kế đến nay, Phú Nghĩa có 137 sản phẩm OCOP được thành phố đánh giá, công nhận, dẫn đầu thành phố về số lượng.

Đặc thù nghề mây tre đan tạo việc làm tại chỗ cho lao động địa phương. Hầu hết hộ sản xuất, doanh nghiệp ở Phú Nghĩa đều có các vệ tinh tại các xã trong và ngoài thành phố. Doanh nghiệp mây tre đan của gia đình anh Nguyễn Phương Quang và Hoàng Văn Hạnh đều có từ 20 đến 25 vệ tinh ngoài xã, mỗi vệ tinh lại có từ 15 đến 20 lao động. Nghề mây tre giang đan không quá vất vả, người cao tuổi hay học sinh đều có thể tham gia những công đoạn phù hợp để có thêm thu nhập.

Giải pháp phát triển bền vững địa phương

Theo ông Nguyễn Gia Tư, Chủ tịch Hội Nông dân xã Phú Nghĩa, hằng năm, Đảng ủy xã đều ban hành nghị quyết chuyên đề, định hướng và tạo điều kiện phát triển sản phẩm OCOP, làng nghề. Bí thư Đảng ủy và Chủ tịch UBND xã rất sâu sát cơ sở, thường xuyên xuống các làng nghề tham quan, tìm hiểu thực tế để nắm bắt tình hình, kịp thời tháo gỡ khó khăn cho người dân và cơ sở sản xuất.

Về phía Hội Nông dân xã, đơn vị thường xuyên phối hợp với Phòng Kinh tế và Trung tâm Dịch vụ tổng hợp tổ chức các lớp tập huấn trồng trọt, chăn nuôi, phát triển và gìn giữ nghề truyền thống; đồng thời phối hợp với các nghệ nhân, thợ giỏi truyền nghề cho người dân. Trong năm 2026, Hội Nông dân xã còn phối hợp với các phòng, ban tổ chức tập huấn chuyển đổi số cho người dân và hội viên nông dân. Đến nay, Hội đã tổ chức 12 phiên livestream, hỗ trợ quảng bá sản phẩm. Hội cũng tạo điều kiện để hội viên tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi phát triển sản xuất, kinh doanh, với tổng dư nợ gần 100 tỷ đồng. Bên cạnh đó, các nghệ nhân, thợ giỏi thường xuyên tham gia hội thi chuyên ngành của thành phố, tích cực nghiên cứu, sáng tạo mẫu mã mới.

Cùng với phát triển sản phẩm, Phú Nghĩa đang từng bước đầu tư hạ tầng để tạo điều kiện cho làng nghề phát triển. Tuyến đường vào thôn Phú Vinh đang được đầu tư xây dựng, tạo thuận lợi cho việc giao thương, vận chuyển nguyên liệu và sản phẩm. Tuy nhiên, theo Chủ tịch Hội Nông dân xã Phú Nghĩa Nguyễn Gia Tư, thôn Phú Vinh hiện có nhà truyền thống giới thiệu, quảng bá về làng nghề. Tuy nhiên, công trình đã cũ, quy mô nhỏ, chưa tương xứng với sự phát triển. Xã đang nghiên cứu phương án đầu tư, nâng cấp không gian giới thiệu, quảng bá sản phẩm, hướng tới đưa Phú Nghĩa trở thành một điểm kết nối trong chuỗi du lịch làng nghề của thành phố.

Dự kiến những ngày tới, Hội Nông dân xã Phú Nghĩa sẽ ra mắt Chi hội Nông dân nghề nghiệp mây tre giang đan Phú Vinh, là chi hội nghề nghiệp đầu tiên trên địa bàn xã. Từ mô hình này, Hội Nông dân xã tiếp tục nghiên cứu, thành lập các chi hội nghề nghiệp tại những làng nghề, ngành nghề khác, qua đó tăng cường liên kết giữa các hộ sản xuất, nghệ nhân và cơ sở kinh doanh. Việc khai thác lợi thế làng nghề để phát triển OCOP tạo thêm động lực cho Phú Nghĩa đa dạng hóa sinh kế, nâng cao thu nhập và phát huy giá trị các nghề truyền thống. Đây là hướng đi góp phần xây dựng diện mạo nông thôn mới theo hướng hiện đại, nhưng vẫn giữ được những giá trị nghề truyền thống vốn có của địa phương.

Theo Văn phòng Điều phối các Chương trình mục tiêu quốc gia thành phố Hà Nội, toàn thành phố hiện có hơn hơn 3.500 sản phẩm OCOP được công nhận trong đó riêng Phú Nghĩa có 137 sản phẩm. Đây là kết quả rất lớn xã đã đạt được. Có được thành tựu này chính là nhờ địa phương đã khai thác được tiềm năng, lợi thế của làng nghề truyền thống, từ đó tập trung đầu tư, nâng cấp, phát triển sản phẩm OCOP. Kết quả đạt được góp phần quan trọng vào công tác bảo tồn và phát triển nghề gắn với phát triển du lịch và nâng cao hơn nữa đời sống vật chất và tinh thần cho người dân địa phương.