Sáng 25/9, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc làm việc với các hiệp hội, doanh nghiệp tiêu biểu trong lĩnh vực nông, lâm, thủy sản.

Phát biểu tại cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho rằng đóng góp của ngành nông, lâm, thủy sản không chỉ được thể hiện qua kim ngạch xuất khẩu mà còn ở giá trị gia tăng và phần giá trị người sản xuất được hưởng.

Nhiều mặt hàng như gỗ và sản phẩm gỗ, thủy sản, cà phê, rau quả, hạt điều, hồ tiêu và gạo tiếp tục có vị trí trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, tăng trưởng của ngành vẫn còn phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu nguyên liệu, sản phẩm sơ chế, trong khi giá trị gia tăng và khả năng chống chịu trước biến động thị trường còn hạn chế.

Phó Thủ tướng Thường trực dẫn trường hợp cà phê Việt Nam thuộc nhóm các nước sản xuất lớn trên thế giới nhưng thương hiệu chưa tương xứng với vị thế sản xuất. Theo ông, đây là vấn đề đặt ra đối với nhiều ngành hàng trong việc tăng liên kết, đẩy mạnh chế biến sâu và xây dựng thương hiệu để giữ lại nhiều hơn giá trị trong nước.

Bên cạnh đó, các thị trường nhập khẩu ngày càng yêu cầu cao về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, phát triển xanh, phát thải carbon, chống phá rừng và trách nhiệm xã hội. Sản xuất nông nghiệp còn manh mún, nhỏ lẻ cũng khiến việc hình thành nguồn hàng lớn, ổn định gặp khó khăn.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị tổ chức lại sản xuất, hình thành vùng nguyên liệu, tăng liên kết và chủ động hơn về nguồn cung trong nước. Các hiệp hội, doanh nghiệp cũng cần chủ động phối hợp với cơ quan ngoại giao, thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để cập nhật thông tin, nhu cầu và hỗ trợ tiếp cận từng thị trường.

Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 9 tháng đạt khoảng 56,3 tỷ USD

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 9 tháng năm 2026 ước đạt 56,3 tỷ USD, tăng 7,8% so với cùng kỳ; xuất siêu khoảng 16,9 tỷ USD.

Gỗ và sản phẩm gỗ tiếp tục duy trì nền kim ngạch, thủy sản và rau quả có mức tăng trưởng tích cực. Tuy nhiên, một số ngành hàng vẫn gặp khó khăn. Cà phê tăng 15,4% về lượng nhưng kim ngạch giảm 7,3% do giá xuất khẩu bình quân giảm. Gạo, cao su, sắn và sản phẩm từ sắn cũng giảm về giá trị.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá kết quả 9 tháng tạo cơ sở để hoàn thành và vượt mục tiêu xuất khẩu 74,2 tỷ USD trong năm 2026. Tuy nhiên, mức tăng trưởng giữa các ngành hàng không đồng đều.

Trong những tháng cuối năm, ngành nông nghiệp xác định tiếp tục duy trì đà tăng trưởng của gỗ và sản phẩm gỗ, thủy sản, rau quả; đồng thời tháo gỡ khó khăn đối với các ngành hàng còn hụt mục tiêu.

Với thủy sản, trọng tâm là tôm, cá tra, kiểm soát chất lượng, an toàn chuỗi, xử lý vấn đề IUU và phòng vệ thương mại. Đối với rau quả, trong đó có sầu riêng, yêu cầu được đặt ra là quản lý chặt mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và chất lượng sản phẩm.

Doanh nghiệp kiến nghị tháo gỡ các điểm nghẽn

Tại cuộc làm việc, các hiệp hội, doanh nghiệp phản ánh nhiều khó khăn liên quan đến tín dụng, hoàn thuế VAT, đất đai, vùng nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc, thủ tục xuất khẩu, kiểm tra chuyên ngành và tiếp cận thị trường.

Trong đó, tín dụng và hoàn thuế VAT được nhiều ngành hàng quan tâm. Doanh nghiệp đề nghị chính sách tín dụng phù hợp hơn với đặc thù mùa vụ, chu kỳ thu mua và thời gian đầu tư; đồng thời xử lý tình trạng chậm hoàn thuế và những cách hiểu, áp dụng chính sách chưa thống nhất giữa các địa phương.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết quy định về VAT phải được áp dụng thống nhất trên toàn quốc; đồng thời cho biết Bộ sẽ chỉ đạo cơ quan thuế, hải quan phối hợp hướng dẫn. Việc hoàn thuế cần được xử lý trên cơ sở hồ sơ minh bạch, đồng thời kiểm soát các trường hợp lợi dụng chính sách.

Ở góc độ thị trường, các hiệp hội, doanh nghiệp đề nghị tăng cường xúc tiến thương mại, tháo gỡ rào cản và mở rộng thị trường nhằm giảm phụ thuộc vào một số thị trường lớn.

Các ý kiến tại cuộc làm việc cũng nhấn mạnh nhu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu về vùng trồng, vùng nuôi và truy xuất nguồn gốc; tăng chia sẻ dữ liệu, giảm kiểm tra trùng lặp và tổ chức sản xuất phù hợp với yêu cầu của từng thị trường.

Chuyển từ sản xuất theo nguồn cung sang tổ chức sản xuất theo nhu cầu thị trường

Kết luận cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh phát triển nông, lâm, thủy sản cần gắn với xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, sinh thái, có giá trị gia tăng cao và phát triển bền vững.

Theo đó, ngành nông nghiệp cần chuyển từ tăng trưởng dựa vào sản lượng sang chú trọng chất lượng, chế biến sâu, thương hiệu, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu thay đổi cách tiếp cận từ sản xuất, cung ứng rồi tìm thị trường sang nghiên cứu thị trường để tổ chức vùng nguyên liệu, kiểm soát giống và đầu vào, chuẩn hóa sản xuất, chế biến, xây dựng thương hiệu và tổ chức phân phối quốc tế.

Chuỗi giá trị được định hướng theo hướng chuyên môn hóa, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm trong tổ chức sản xuất, chế biến và tiêu thụ; hợp tác xã là cầu nối với người nông dân; Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, hoàn thiện thể chế, đầu tư hạ tầng và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi.

Phó Thủ tướng Thường trực cũng yêu cầu đổi mới quản lý theo hướng quản trị chuỗi giá trị và ngành hàng, tăng sử dụng dữ liệu số trong điều hành, từng bước hình thành hệ thống dữ liệu về sản xuất, chế biến, logistics và thị trường.

Mục tiêu được đặt ra là đưa kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản lên 100 tỷ USD với tầm nhìn đến năm 2030.

Đối với các kiến nghị tại cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Thường trực giao Văn phòng Chính phủ tổng hợp, chuyển các bộ, ngành xem xét, xử lý theo thẩm quyền; những vấn đề vượt thẩm quyền báo cáo Chính phủ xem xét.

Phó Thủ tướng Thường trực khẳng định Chính phủ tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường kinh doanh và xử lý các khó khăn, vướng mắc phát sinh của doanh nghiệp.