Định hướng chiến lược lấy khoa học công nghệ làm trụ cột

Ngày 28-3, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức hội nghị khoa học, công nghệ chăn nuôi và thú y toàn quốc, xác định rõ vai trò then chốt của khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trong phát triển ngành.

Theo ông Phạm Kim Đăng, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y, một trong những điểm yếu cần khắc phục là sự phụ thuộc vào nguồn giống nhập khẩu. Vì vậy, ngành cần chủ động nguồn giống thông qua việc ứng dụng công nghệ, đặc biệt là công nghệ hệ gene, kết hợp xây dựng chuồng trại thông minh, phát triển kinh tế tuần hoàn, vi sinh và quản trị dữ liệu nhằm tối ưu năng suất, giảm chi phí đầu vào.

Đồng thời, việc mở rộng công nghiệp chế biến, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu quốc gia cho các vật nuôi tiềm năng được đặt ra như nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, mô hình phát triển bò H’Mông theo hướng đặc sản quốc gia giống như bò Hanwoo của Hàn Quốc là một ví dụ điển hình.

Ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, cho rằng ngành chăn nuôi và thú y hiện vẫn còn nhiều hạn chế như chất lượng giống chưa đồng đều, thiếu các gói công nghệ tổng hợp và liên kết nghiên cứu chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn.

Giai đoạn 2026-2030 được xác định là thời kỳ đột phá, với trọng tâm xây dựng các chương trình khoa học công nghệ mang tính chiến lược, tập trung vào công nghệ lõi. Trong đó, các công nghệ di truyền tiên tiến như chỉnh sửa gene, chọn giống theo hệ gene sẽ giúp tạo ra các giống vật nuôi có năng suất cao, khả năng kháng bệnh tốt.

Chuyển đổi số cũng được xác định là trụ cột phát triển, hướng tới xây dựng hệ thống dữ liệu lớn (Big Data) cho ngành chăn nuôi, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán dịch bệnh và tự động hóa sản xuất.

Trong lĩnh vực thú y, chiến lược phát triển vắc xin thế hệ mới phòng các bệnh nguy hiểm trên gia cầm được ưu tiên, với mục tiêu làm chủ các công nghệ như Reverse Genetics, CRISPR và mRNA, tiến tới chủ động sản xuất trong nước và xuất khẩu.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, trong bối cảnh yêu cầu tăng trưởng cao, khoa học công nghệ trở thành yếu tố quyết định. Gần 100.000 tỉ đồng sẽ được đầu tư cho lĩnh vực này trong giai đoạn tới, vừa là cơ hội, vừa là áp lực để các nhà khoa học, viện, trường và doanh nghiệp “vươn mình”, đáp ứng nhu cầu thực tiễn.

Bò H’Mông với tiềm năng trở thành đặc sản quốc gia

Cục Chăn nuôi và Thú y đang chỉ đạo các đơn vị phối hợp với Cơ quan Hợp tác Quốc tế Hàn Quốc (KOICA) triển khai phát triển thương hiệu bò H’Mông theo hướng đặc sản quốc gia, tương tự mô hình bò Hanwoo.

Bò H’Mông là giống bò bản địa quý hiếm, được đồng bào dân tộc Mông đưa vào Việt Nam hơn 300 năm trước. Giống bò này phân bố chủ yếu ở các tỉnh miền núi phía Bắc, gắn với cộng đồng người Mông.

Đây là giống bò có khả năng thích nghi cao, chịu lạnh tốt, được ví như “lực sĩ leo núi”. Bò đực trưởng thành có trọng lượng trung bình từ 450-500kg, cá biệt có con trên 700kg; bò cái nặng khoảng 250-280kg, cao lớn hơn nhiều so với các giống bò nội địa khác.

Không chỉ có sức chống chịu tốt, bò H’Mông còn cho chất lượng thịt ngon, sức đề kháng cao. Tuy nhiên, hiện nay đàn bò địa phương có xu hướng giảm do thị trường tiêu thụ bấp bênh, nguồn thức ăn hạn chế và hiệu quả kinh tế chưa cao.

Trước thực tế đó, nhiều hoạt động hợp tác quốc tế và nghiên cứu trong nước đã được triển khai. Tháng 8/2025, đoàn chuyên gia Trường Đại học KonKuk (Hàn Quốc) đã làm việc với tỉnh Tuyên Quang để xây dựng dự án bảo tồn và phát triển giống bò này.

Gần đây, tại Hợp tác xã Cát Lý (tỉnh Tuyên Quang), Học viện Nông nghiệp Việt Nam phối hợp với KOICA tổ chức đánh giá tiềm năng, tập huấn và chuyển giao kỹ thuật chăn nuôi cho các địa phương vùng nguyên liệu. Chương trình thu hút sự tham gia của nhiều hộ chăn nuôi tiêu biểu.

HTX Cát Lý hiện duy trì đàn gần 4.000 con, liên kết với khoảng 1.300 hộ dân, mỗi năm cung ứng hơn 77 tấn thịt ra thị trường. Đây là mô hình chuỗi liên kết khép kín từ chăn nuôi – giết mổ – chế biến – tiêu thụ, góp phần khai thác hiệu quả nguồn gen quý của bò H’Mông.

Các chuyên gia Hàn Quốc đã trực tiếp chuyển giao quy trình chăn nuôi bò thịt chất lượng cao, từ kỹ thuật phối trộn khẩu phần dinh dưỡng đến quản lý dịch bệnh theo tiêu chuẩn quốc tế, giúp nâng cao chất lượng thịt và hiệu quả sản xuất.

Song song đó, các nghiên cứu trong nước cũng đạt nhiều kết quả quan trọng trong việc bảo tồn và nhân giống. Điển hình là đề tài ứng dụng công nghệ sinh sản phối giống chủ động tại Hà Giang, giúp nâng tỷ lệ phối giống thành công lên hơn 91%, tỷ lệ có chửa đạt 77,66% và rút ngắn khoảng cách lứa đẻ.

Việc ứng dụng các công nghệ như hormone, thụ tinh nhân tạo, định lượng progesterone đã giúp cải thiện rõ rệt hiệu quả sinh sản, góp phần “nhân nhanh” đàn bò H’Mông và tạo nền tảng để nhân rộng mô hình.

Với sự kết hợp giữa tiềm năng giống bản địa, khoa học công nghệ hiện đại và hợp tác quốc tế, bò H’Mông đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành “Hanwoo Việt Nam”, góp phần xây dựng thương hiệu quốc gia cho ngành chăn nuôi.