Bắn rơi máy bay, bắt sống giặc Mỹ

Anh hùng Hồ Kan Lịch sinh năm 1943 trong một gia đình có truyền thống yêu nước tại huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên - Huế cũ. Bà có chú ruột là Hồ Đức Vai (sinh năm 1940) và em trai là Hồ A Nun (sinh năm 1944). Cả hai đều tham gia hoạt động cách mạng, có nhiều đóng góp trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước và được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân (LLVTND).

Từ khi còn nhỏ, Hồ Kan Lịch đã sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng và tình nguyện tham gia chiến trường khi tuổi đời còn rất trẻ. Năm 14 tuổi, bà theo chú ruột là Hồ Đức Vai làm nhiệm vụ giao liên cho cơ sở cách mạng tại xã Thượng Ninh, vận chuyển hàng hóa tiếp tế cho bộ đội từ đồng bằng lên vùng núi A Lưới.

Trong một lần làm nhiệm vụ, bà không may bị địch bắt và giam giữ tại Thừa Thiên - Huế suốt 3 tháng. Dù bị tra tấn dã man, bà vẫn kiên quyết không khai báo. Không khai thác được thông tin, địch buộc phải thả bà. Sau khi được trả tự do, Hồ Kan Lịch tiếp tục trở về quê hương tham gia hoạt động cách mạng.

Trong chương trình “Những anh hùng thế kỷ XX” do VTV Digital, Đài Truyền hình Việt Nam sản xuất và phát sóng ngày 26/7/2022, nữ Anh hùng LLVTND Hồ Kan Lịch đã xúc động kể lại hành trình cầm súng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.

Bà cho biết, khi quyết định tham gia chiến đấu, mẹ bà từng hết lòng ngăn cản. Tuy nhiên, cô gái dân tộc Pa Cô năm ấy vẫn quyết tâm đi theo tiếng gọi của cách mạng. Đến năm 1961, sau nhiều năm làm giao liên, Hồ Kan Lịch gia nhập đội nữ du kích địa phương và nhanh chóng được giao nhiệm vụ chỉ huy đội du kích gồm 160 người.

Chân dung Anh hùng LLVTND Hồ Kan Lịch. Ảnh: Lâm Khánh/TTXVN

Nhắc lại những năm tháng chiến đấu gian khổ, bà Hồ Kan Lịch nhớ có những trận đánh kéo dài suốt 3 ngày nhưng vẫn chưa giành được thắng lợi. Có khi nhiều chị em trong đội kiệt sức vì đói và đề nghị rút lui, Hồ Kan Lịch vẫn kiên quyết động viên đồng đội tiếp tục chiến đấu. “Phải đánh thắng mới trở về”, bà quả quyết.

Sau đó, bà trực tiếp xung phong đột nhập vào đồn địch để lấy lương thực mang về cho đồng đội. Tinh thần quả cảm cùng ý chí kiên cường của nữ du kích trẻ đã tiếp thêm động lực cho toàn đội tiếp tục chiến đấu.

Năm 1964, trước sự phát triển mạnh mẽ của phong trào cách mạng, quân Mỹ tăng cường nhiều lực lượng lên A Lưới mở các cuộc càn quét vào căn cứ. Trong bối cảnh đó, Hồ Kan Lịch được giao chỉ huy 6 nữ du kích thực hiện nhiệm vụ tập kích máy bay tại sân bay A Lưới.

Nhớ lại thời khắc ấy, bà cho biết cấp trên giao chỉ tiêu trong vòng một tháng phải bắn rơi một máy bay, bắn bị thương một chiếc khác, bắt 2 tù binh và thu 4 khẩu súng.

Dù nhiệm vụ đầy khó khăn và nguy hiểm, Hồ Kan Lịch vẫn giữ vững quyết tâm. Bà động viên đồng đội: “Theo tôi thì nhất định sẽ làm được”.

Bằng lòng dũng cảm và sự mưu trí, Hồ Kan Lịch đã bắn rơi một máy bay địch chỉ bằng khẩu súng trường. Theo chia sẻ trong chương trình, chiếc máy bay này chở khoảng 60 lính địch và cũng là chiếc đầu tiên bị bắn rơi trên bầu trời phía Tây Thừa Thiên - Huế. Chính bản thân bà khi ấy cũng không nghĩ mình có thể lập nên chiến công đặc biệt như vậy.

Hình ảnh bà Hồ Kan Lịch thời trẻ. Ảnh: Internet

Thông tin trong chương trình “Những anh hùng thế kỷ XX” còn cho biết, nữ anh hùng Hồ Kan Lịch từng trực tiếp bắt sống 150 lính địch trên dãy Trường Sơn. Với nhiều thành tích nổi bật trong chiến đấu, bà được công nhận là Chiến sĩ thi đua cấp tỉnh Thừa Thiên - Huế và cấp Quân khu V.

Năm 1967, Hồ Kan Lịch được trao tặng Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba. Cũng trong năm này, với những chiến công đặc biệt xuất sắc, bà trở thành nữ anh hùng dân tộc thiểu số đầu tiên của Việt Nam được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND.

7 lần vinh dự được gặp Bác

Dù được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều danh hiệu cao quý nhưng với nữ Anh hùng LLVTND người Pa Cô Hồ Kan Lịch, niềm tự hào và hạnh phúc lớn nhất trong cuộc đời bà chính là 7 lần vinh dự được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong đó có 4 lần được Bác mời dùng cơm cùng các lãnh đạo Trung ương. Những cuộc gặp gỡ ấy không chỉ là niềm vinh dự lớn lao mà còn trở thành nguồn động viên tinh thần to lớn, tiếp thêm động lực để bà tiếp tục cống hiến cho sự nghiệp cách mạng.

Anh hùng Hồ Kan Lịch (đội mũ, bên phải) và đồng đội cùng những giây phút hạnh phúc được ở bên Bác. Ảnh: Báo Quân khu 4

Trong hồi ký của Anh hùng LLVTND Hồ Kan Lịch, bà từng chia sẻ: “Ở miền Nam, tôi cùng đồng đội và đồng bào luôn nguyện chiến đấu hết mình để giải phóng quê hương, đón Bác Hồ vào thăm. Trong chiến đấu cũng như trong sinh hoạt, chúng tôi luôn nghĩ về Bác và mong một ngày được gặp Người…”.

Theo hồi ký, vào trung tuần tháng 5/1968, bà Hồ Kan Lịch đã thực hiện được tâm nguyện khi được tổ chức đưa ra Hà Nội gặp Bác Hồ. Tuy nhiên, trên đường đi, bà không may bị sốt rét ác tính. Ngày 10/6/1968, xe đưa bà đến nhà khách Bộ Quốc phòng và được Đại tướng Võ Nguyên Giáp đón tiếp ân cần, thân tình.

Ngày hôm sau, bà được đưa vào gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Nhà sàn phía sau Phủ Chủ tịch. Theo hồi ký, trong lần gặp đầu tiên này, thấy sức khỏe bà Lịch còn yếu, Bác Hồ đã căn dặn Đại tướng Võ Nguyên Giáp phải quan tâm, chăm sóc chu đáo cho nữ anh hùng người Pa Cô.

Đến ngày 1/7/1968, sau khi sức khỏe hồi phục, bà Hồ Kan Lịch được Bác Hồ mời dùng cơm cùng một số lãnh đạo cấp cao của Đảng với các món ăn mang hương vị xứ Huế do nhà thơ Tố Hữu trực tiếp chế biến. Sau bữa cơm, Bác Hồ ân cần dặn dò: “Đạt được danh hiệu anh hùng đã khó, nhưng giữ vững và phát huy danh hiệu ấy còn khó hơn. Cháu phải luôn cố gắng hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ để xứng đáng với danh hiệu nữ anh hùng, không được tự mãn rồi dừng lại”, trích hồi ký.

Trong những lần gặp gỡ sau đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục căn dặn bà Hồ Kan Lịch cùng những người tham dự phải không ngừng học tập, rèn luyện để nâng cao năng lực công tác, qua đó đáp lại công ơn của Đảng, nhân dân và quê hương đã nuôi dưỡng, đào tạo mình.

Bà Hồ Kan Lịch cũng từng kể lại rằng, trong một lần gặp mặt, Bác Hồ không chỉ nhắc nhở bà về công việc chung mà còn quan tâm đến chuyện riêng tư. Bác tặng bà một cây bút và chiếc radio, đồng thời dặn dò: “Cháu hãy viết thư ngay cho chú Lích (tức ông Hồ Văn Chiến, người yêu và sau này trở thành chồng của bà Hồ Kan Lịch), báo tin đã ra đây gặp Bác và được ăn cơm với Bác để gia đình yên tâm. Đã hứa với ai thì phải thủy chung, giữ trọn lời hứa”.

Bà Lịch từng từ chối lời đề nghị tham gia đoàn thanh niên ưu tú đi dự Ngày hội Thanh niên và Sinh viên thế giới của Bác để được trở lại chiến trường để tiếp tục chiến đấu. Ảnh tư liệu

Tháng 5/1969, khi đang học tại Trường Sĩ quan Lục quân, bà Hồ Kan Lịch tiếp tục được Bác Hồ gọi đến dùng cơm. Khi đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh dự định đưa bà tham gia đoàn thanh niên ưu tú đi dự Ngày hội Thanh niên và Sinh viên thế giới nhằm tạo điều kiện học tập, mở mang kiến thức. Tuy nhiên, nữ anh hùng đã xin phép Bác được trở lại chiến trường để tiếp tục chiến đấu. Đây cũng là lần cuối cùng bà được gặp Bác Hồ.

Sau thời gian được đào tạo tại Trường Sĩ quan Lục quân, bà trở về công tác tại Quân khu Trị Thiên, sau đó đảm nhiệm cương vị Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế cũ cho đến khi nghỉ hưu. Trên mọi cương vị công tác, bà đều hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Khi trở về với cuộc sống đời thường, nữ anh hùng người Pa Cô vẫn tiếp tục phát huy phẩm chất của người con núi rừng Trường Sơn. Hằng ngày, bà tích cực vận động người dân tăng gia sản xuất, phát triển kinh tế, từng bước đẩy lùi đói nghèo và những hủ tục lạc hậu tại địa phương.

Bài viết có sử dụng thông tin tham khảo từ các nguồn:

- Anh hùng Kan Lịch: Mãi là người con gái Pa-cô - Báo Quân đội Nhân dân

- Gia đình có ba chú cháu anh hùng - Báo Quân đội Nhân dân

- Anh hùng LLVTND Hồ Kan Lịch - người con gái Pa Cô bắn rơi máy bay Mỹ bằng súng trường: "Vì dân mình chiến đấu" - VTV Online

- Nữ anh hùng 7 lần được gặp Bác Hồ - Báo Dân Việt