Khám phá tiềm năng và đối diện rào cản tăng trưởng

Theo Báo Phú Thọ, sau hợp nhất, không gian phát triển nông nghiệp của tỉnh Phú Thọ đã được mở rộng với quy mô gần 774 nghìn ha đất nông nghiệp, chiếm tới 82,8% diện tích tự nhiên. Sự hội tụ đầy đủ của các tiểu vùng sinh thái từ miền núi phía Tây Bắc, trung du đồi gò đến đồng bằng châu thổ sông Hồng đã mở ra những tiềm năng vô cùng to lớn để ngành Nông nghiệp của địa phương bứt phá mạnh mẽ trong giai đoạn mới.

Nhìn lại chặng đường giai đoạn 2021 - 2025 vừa qua, ngành Nông nghiệp của tỉnh đã đạt được rất nhiều kết quả vô cùng ấn tượng khi duy trì thành công tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 3,6% mỗi năm. Với thành tích này, địa phương vinh dự nằm trong nhóm dẫn đầu của toàn khu vực trung du và miền núi phía Bắc. Bên cạnh đó, giá trị sản xuất tính trên một ha đất canh tác đã đạt mốc 140 triệu đồng, ghi nhận mức tăng trưởng 24 triệu đồng so với thời điểm năm 2020.

Tỉnh cũng đã hình thành thành công các vùng sản xuất tập trung với quy mô lớn và duy trì sự ổn định cao. Cụ thể, diện tích trồng chè đạt 14,47 nghìn ha, qua đó giữ vững vị trí thứ 3 trên cả nước; cây bưởi đạt 11,7 nghìn ha; cây mía đạt 6,46 nghìn ha và cây cam đạt 3,65 nghìn ha. Trong lĩnh vực chăn nuôi, tổng đàn lợn đạt 1,82 triệu con, đàn bò sữa đạt 18,6 nghìn con lớn nhất khu vực, cùng hơn 6,4 nghìn lồng cá phát triển ổn định trên các thủy vực lớn. Về lâm nghiệp, tỷ lệ che phủ rừng đạt 43,5% với 26,8 nghìn ha rừng gỗ lớn, mang lại dư địa vững chắc để phát triển kinh tế sinh thái.

Tuy nhiên, bên cạnh những con số tăng trưởng đầy ấn tượng đó, ngành Nông nghiệp tỉnh vẫn phải đối mặt với không ít rào cản từ thực tiễn sản xuất. Quy mô sản xuất của địa phương hiện nay vẫn chủ yếu mang tính kinh tế hộ nhỏ lẻ, chiếm tới 66,67% tổng thể. Đáng chú ý hơn cả là khoảng từ 25-30% chất thải chăn nuôi vẫn chưa được xử lý một cách triệt để, tạo ra áp lực nặng nề lên môi trường nông thôn.

Thêm vào đó, các mối liên kết giữa người nông dân, các hợp tác xã và doanh nghiệp vẫn còn lỏng lẻo. Việc ứng dụng công nghệ tuần hoàn mới chỉ dừng lại ở quy mô thí điểm, trong khi chuỗi tích hợp đa giá trị giữa nông nghiệp với du lịch vẫn mang tính tự phát và đơn điệu. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và lực lượng lao động nông thôn đang dần già hóa, yêu cầu tối ưu hóa tài nguyên thông qua kinh tế tuần hoàn đã trở thành một đòi hỏi cấp bách từ thực tiễn.

Kiến tạo chuỗi giá trị và tầm nhìn tương lai

Nhận thức rõ tầm quan trọng sống còn của nông nghiệp tuần hoàn, vừa qua, tỉnh đã xây dựng và chính thức ban hành Đề án chuyên đề giai đoạn 2026 - 2030. Đề án này tập trung ưu tiên các nhóm sản phẩm có lợi thế cao của tỉnh nhằm đồng bộ và khép kín chu trình sản xuất, biến các loại phụ phẩm của ngành Nông nghiệp thành nguyên liệu đầu vào cho ngành khác.

Đối với lĩnh vực trồng trọt và chăn nuôi, đích đến chiến lược là ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ tiên tiến. Tiêu biểu như việc xử lý phụ phẩm bằng vi sinh nồng độ cao, nuôi côn trùng xử lý rác thải hữu cơ để xử lý triệt để chất thải, sản xuất phân bón hữu cơ trả lại cho đất. Chuỗi tuần hoàn này không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào, hạ giá thành sản xuất mà còn tạo ra những nông sản sạch, an toàn tuyệt đối.

Song song với việc khép kín chu trình kỹ thuật, việc tích hợp đa giá trị kinh tế - sinh thái - văn hóa sẽ được đẩy mạnh thông qua Chương trình OCOP và du lịch nông nghiệp. Từ nền tảng các sản phẩm đạt OCOP, tỉnh đã, đang gắn kết các sản phẩm đặc sản với các tour du lịch trải nghiệm, biến các vùng nông nghiệp sinh thái tiêu biểu như đồi chè Long Cốc, vùng bưởi Đoan Hùng, vùng cam Cao Phong... thành các điểm đến du lịch cộng đồng hấp dẫn.

Khách du lịch đến đây không chỉ để thưởng ngoạn cảnh sắc mà còn tiêu thụ nông sản tại chỗ, trải nghiệm không gian văn hóa bản địa, từ đó nhân lên gấp nhiều lần giá trị trên cùng một diện tích canh tác. Bàn về định hướng này, đồng chí Nguyễn Văn Quân - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường chia sẻ: Phát triển nông nghiệp tuần hoàn không còn là một mô hình khuyến khích đơn thuần, mà là giải pháp cốt lõi để hiện thực hóa chiến lược “Nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân thông minh” của tỉnh.

Đồng chí Nguyễn Văn Quân cũng cho biết thêm, giai đoạn 2026 - 2030, ngành Nông nghiệp tập trung đổi mới mạnh mẽ tư duy từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp. Các đơn vị chuyên môn phải khẩn trương rà soát, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đồng bộ và bản đồ số về thổ nhưỡng, vùng sinh thái để điều tiết sản xuất một cách khoa học. Đồng thời, cần ưu tiên hỗ trợ, nhân rộng các công nghệ xử lý phụ phẩm tiên tiến; chủ động kiến tạo các chuỗi liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp và hợp tác xã, nhằm xây dựng các mô hình tuần hoàn khép kín quy mô lớn. Có như vậy mới nâng cao được năng lực cạnh tranh của nông sản Đất Tổ, bảo vệ môi trường nông thôn và nâng cao thu nhập bền vững cho nông dân.