Nhắc đến những con đèo nổi tiếng của Việt Nam, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến “tứ đại đỉnh đèo”, gồm Mã Pì Lèng (Hà Giang cũ, nay thuộc Tuyên Quang), Khau Phạ (Yên Bái cũ, nay thuộc Lào Cai), Pha Đin (Điện Biên) và Ô Quy Hồ (Lào Cai). Thế nhưng, ít ai biết rằng ở xã Xuân Trường, tỉnh Cao Bằng còn có một cung đèo độc đáo khiến nhiều người ngỡ ngàng ngay từ cái nhìn đầu tiên. Đó là Khau Cốc Chà, con đèo dài khoảng 2,5km với 15 tầng đường và 14 khúc cua tay áo liên tiếp, được giới xê dịch ví von là “đáng sợ nhất Việt Nam”.

Tên gọi Khau Cốc Chà bắt nguồn từ tiếng dân tộc Tày. Trong đó, “Khau” có nghĩa là đèo, “Cốc Chà” là tên bản của người Tày sinh sống gần đỉnh đèo và cũng là tên một loài cây mọc phổ biến tại khu vực này.

Nhắc đến Khau Cốc Chà, nhiều người thường nghĩ ngay đến dải lụa mềm vắt ngang những triền đá xám xịt. Bởi lẽ từ trên cao nhìn xuống, những khúc cua tiếp nhau, uốn lượn men theo sườn núi, nổi bật giữa màu xanh bạt ngàn của núi rừng vô cùng ấn tượng. Một bên là đại ngàn rộng lớn, một bên là vách núi dốc đứng khiến khung cảnh vừa kỳ vĩ vừa độc đáo. Đây cũng là sức hút khiến nhiều du khách tìm đến Khau Cốc Chà để chiêm ngưỡng cảnh sắc, chụp ảnh và khám phá cung đường đặc biệt này.

Theo thông tin từ Báo Cao Bằng, trước khi có diện mạo như hiện nay, Khau Cốc Chà từng là lối mòn nhỏ men theo sườn núi, được người dân địa phương gọi là Mẻ Pia. Đường đi khi ấy hẹp và khó di chuyển, chủ yếu phục vụ người đi bộ cùng ngựa thồ. Việc xuống trung tâm Bảo Lạc vì thế gặp nhiều trở ngại, nhất là khi phải đi qua những đoạn đường hiểm trở.

Giai đoạn 2009-2011, tuyến đường được đầu tư nâng cấp, mở rộng bằng cách xẻ núi và trải nhựa, dần hình thành cung đèo 15 tầng như ngày nay. Tuyến đường mới giúp việc đi lại của người dân thuận tiện hơn, đồng thời tạo điều kiện để du khách đến với Xuân Trường. Từ đó, địa phương có thêm cơ hội phát triển các hoạt động dịch vụ gắn với du lịch.

Những năm gần đây, hình ảnh Khau Cốc Chà xuất hiện ngày càng nhiều trên các diễn đàn du lịch, đưa cung đèo trở thành điểm dừng chân được nhiều người yêu thích khám phá tìm đến. Không chỉ có địa hình độc đáo, nơi đây còn hấp dẫn bởi cảnh sắc thiên nhiên thay đổi theo từng mùa.

Vào mùa xuân, hoa đào rừng khoe sắc hồng trên các triền núi. Đến cuối tháng 3, những cây lê nở hoa trắng, tô điểm cho các bản làng giữa núi rừng Đông Bắc. Khi mùa hè đến, cây cối xanh tốt, phủ màu xanh lên các sườn núi, làm nổi bật những tầng đường quanh co men theo vách đá.

Mỗi thời điểm trong năm, Khau Cốc Chà lại mang một vẻ đẹp riêng. Bên cạnh việc chiêm ngưỡng cảnh quan và chụp ảnh, du khách có thể kết hợp tham quan các bản làng, tìm hiểu đời sống của đồng bào dân tộc Tày và khám phá nét văn hóa địa phương.

Để khám phá và chụp ảnh tại đèo Khau Cốc Chà dốc 15 tầng, du khách nên ưu tiên khoảng thời gian từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, khi Cao Bằng bước vào mùa khô. Thời tiết giai đoạn này thường ít mưa, đường sá khô ráo hơn, thuận lợi cho việc di chuyển và đi bộ tham quan. Tuy nhiên, du khách vẫn cần theo dõi dự báo thời tiết, bởi sương mù và nguy cơ sạt lở ở khu vực miền núi có thể xuất hiện tùy điều kiện thực tế.

Về thời gian trong ngày, khoảng 9h-15h được xem là khung giờ thuận lợi để ngắm cảnh và ghi lại hình ảnh cung đèo. Khi trời quang, ánh sáng giúp các tầng đường và khúc cua hiện lên rõ nét giữa núi rừng. Ngược lại, sáng sớm hoặc chiều muộn, sương mù có thể làm giảm tầm nhìn, trong khi trời tối nhanh khiến việc quan sát và di chuyển qua những đoạn đường quanh co trở nên khó khăn hơn.

Dù sở hữu cảnh quan hấp dẫn, Khau Cốc Chà cũng là cung đường đòi hỏi sự cẩn trọng khi di chuyển. Địa hình dốc, nhiều khúc cua gấp khiến người lái xe cần chú ý quan sát, kiểm soát tốc độ và tuân thủ các quy định an toàn giao thông.

Không chỉ là điểm tham quan nổi bật của Cao Bằng, Khau Cốc Chà còn có lợi thế khi nằm trên hành trình khám phá các địa danh vùng Đông Bắc. Du khách có thể kết hợp chuyến đi với Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng và các điểm đến thuộc Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang.

Từ khu vực đèo Mã Pì Lèng, du khách có thể di chuyển theo quốc lộ 4C và quốc lộ 34 để đến Khau Cốc Chà, với quãng đường được ước tính khoảng 80km. Hành trình này mở ra cơ hội khám phá 2 cung đèo có địa hình và cảnh quan đặc sắc, đồng thời đưa du khách qua những dãy núi đá, thung lũng và bản làng vùng cao.

Với lợi thế về cảnh quan và khả năng kết hợp nhiều điểm đến trong cùng một chuyến đi, Khau Cốc Chà đang góp thêm một điểm nhấn cho hành trình khám phá miền núi phía Bắc. Từ lối mòn nhỏ phục vụ việc đi lại của người dân, cung đèo ngày nay được biết đến rộng rãi hơn nhờ 15 tầng đường độc đáo, cảnh sắc biến đổi theo mùa và dấu ấn của quá trình mở đường giữa địa hình hiểm trở.