Mở rộng danh mục và quy định rõ thời hạn sử dụng kết quả

Theo dự thảo mới nhất, danh mục dự kiến bao gồm 441 kỹ thuật thuộc 4 nhóm cốt lõi: hóa sinh, huyết học - truyền máu, vi sinh - ký sinh trùng và điện quang. Đáng chú ý, so với quy định năm 2017 vốn chỉ áp dụng cho kết quả xét nghiệm, dự thảo lần này đã mở rộng phạm vi dùng chung sang cả lĩnh vực chẩn đoán hình ảnh, bao gồm dữ liệu hình ảnh chụp X-quang, CT, MRI thay vì chỉ công nhận phần kết luận. (Trước đó, trong dự thảo tháng 11/2025, danh mục này có hơn 1.100 dịch vụ, nay đã được tinh gọn lại cho sát với thực tế).

Để đảm bảo tính chính xác trong quá trình điều trị, dự thảo quy định rất rõ mốc thời gian bắt đầu tính và thời hạn sử dụng tối đa của từng loại kết quả. Cụ thể, thời gian sử dụng kết quả xét nghiệm được tính từ thời điểm điều dưỡng lấy mẫu bệnh phẩm, trong khi kết quả điện quang tính từ lúc kỹ thuật viên thực hiện chụp chiếu.

Mỗi kỹ thuật sẽ có một "hạn sử dụng" chuyên môn riêng biệt. Ví dụ, xét nghiệm định lượng urê máu (đánh giá chức năng thận) có giá trị trong 24 giờ; định lượng axit uric là 168 giờ; vi khuẩn nuôi cấy và định danh phương pháp thông thường là 48 giờ. Riêng chỉ số HbA1c (phản ánh đường huyết trung bình) có thể sử dụng lại trong vòng 60 ngày.

Tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng và giảm phiền hà cho người bệnh

Theo thống kê của Bộ Y tế, chi phí cho xét nghiệm và cận lâm sàng trong năm vừa qua tại Việt Nam chiếm tới hơn 19% tổng chi phí khám, chữa bệnh BHYT, tương đương khoảng 30.000 tỷ đồng. Việc cắt bớt những chỉ định lặp lại chưa cần thiết không chỉ giúp quỹ BHYT chi tiêu đúng chỗ, hiệu quả hơn mà còn trực tiếp giảm tải áp lực cho các bệnh viện tuyến trên.

Đối với người bệnh, đặc biệt là nhóm bệnh nhân phải chuyển viện, lợi ích mang lại là vô cùng thiết thực. Việc liên thông, tái sử dụng kết quả cận lâm sàng giúp họ tiết kiệm chi phí khám chữa bệnh, giảm thiểu thời gian chờ đợi mệt mỏi. Đồng thời, người bệnh cũng tránh được những can thiệp không cần thiết như việc phải lấy máu nhiều lần hay phơi mình dưới tia X liên tục. Điều này mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, nhất là đối với người cao tuổi, bệnh nhân diễn biến nặng hoặc những người ở tỉnh xa phải di chuyển vất vả để khám bệnh.

Bác sĩ là người quyết định cuối cùng dựa trên thực tế lâm sàng

Mặc dù khuyến khích tối đa việc ưu tiên sử dụng kết quả cận lâm sàng đã có, dự thảo vẫn đề cao yếu tố an toàn và chuyên môn y khoa. Theo đó, bác sĩ điều trị tại cơ sở tiếp nhận sẽ là người trực tiếp đánh giá tình trạng thực tế của bệnh nhân để ra quyết định cuối cùng.

Nếu kết quả cũ còn phù hợp với bệnh cảnh, bác sĩ sẽ sử dụng lại để tránh lãng phí. Ngược lại, nếu tình trạng lâm sàng của người bệnh đã thay đổi, hoặc kết quả xét nghiệm thiếu thông tin, không đảm bảo độ tin cậy, bác sĩ hoàn toàn có quyền và trách nhiệm chỉ định thực hiện lại xét nghiệm để phục vụ chẩn đoán chính xác nhất.

Để hệ thống liên thông vận hành trơn tru, cơ sở khám chữa bệnh thực hiện dịch vụ ban đầu phải đáp ứng các điều kiện khắt khe: có giấy phép hoạt động kỹ thuật cận lâm sàng, tuân thủ đúng quy trình chuyên môn của Bộ Y tế. Phiếu kết quả phải hiển thị đầy đủ thông tin định danh người bệnh, người lấy mẫu, người thực hiện kỹ thuật và chữ ký của người duyệt.

Hiện cả nước có khoảng 3.000 phòng xét nghiệm. Để tạo nền tảng vững chắc cho chính sách này, Bộ Y tế đang khẩn trương chuẩn hóa chất lượng các đơn vị thuộc bệnh viện hạng I và trực thuộc Bộ, đồng thời giao Sở Y tế các địa phương đánh giá nhóm cơ sở còn lại. Với mảng chẩn đoán hình ảnh, một đề án quản lý chất lượng riêng cũng đang được xây dựng, tạo căn cứ pháp lý vững chắc để các cơ sở y tế tin tưởng và công nhận chéo kết quả của nhau trong thời gian tới.