Lần đầu tiên trong lịch sử: Một tuyến cáp ngầm được kéo dưới lớp băng Bắc Cực ở độ sâu 4.000 mét để bảo vệ 'huyết mạch internet'
Lần đầu tiên trong lịch sử, một tuyến cáp ngầm sẽ được triển khai ở độ sâu tới 4.000 mét dưới lớp băng Bắc Cực nhằm bảo đảm kết nối internet giữa châu Âu và châu Á không còn phụ thuộc vào các vùng xung đột tại Trung Đông
Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy dự án Polar Connect - tuyến cáp quang biển xuyên Bắc Cực kết nối Scandinavia với châu Á mà không đi qua Biển Đỏ. Hiện nay, khoảng 90% lưu lượng internet của châu Âu phải đi qua khu vực này, nơi liên tiếp xảy ra các vụ gián đoạn do tên lửa, tàu hàng và căng thẳng địa chính trị gây ra.
Theo thông tin được kênh Olhar Digital công bố, tổng chi phí của dự án cáp ngầm này ước tính vào khoảng 2 tỷ euro và dự kiến đi vào hoạt động trước năm 2030.
Tuyến cáp được kỳ vọng sẽ tăng cường khả năng chống chịu của hạ tầng mạng châu Âu, đồng thời giảm độ trễ trong truyền dữ liệu giữa hai châu lục. Dự án cũng nằm trong chiến lược rộng lớn hơn của Liên minh châu Âu nhằm bảo đảm cái mà các nhà hoạch định chính sách gọi là “chủ quyền dữ liệu” - tức khả năng kiểm soát cơ sở hạ tầng vật lý nơi dữ liệu được truyền tải.
Việc triển khai cáp ngầm tại Bắc Cực đặt ra hàng loạt thách thức kỹ thuật chưa từng có tiền lệ. Băng biển có thể cào xuống đáy đại dương tại các vùng nước nông và phá hủy những đoạn cáp lộ thiên. Trong khi đó, công tác sửa chữa chỉ có thể tiến hành trong mùa hè Bắc Cực ngắn ngủi - thời điểm lớp băng tan đủ để tàu chuyên dụng tiếp cận khu vực.
Kinh nghiệm trước đây với các tuyến cáp tại Bắc Cực cũng không mấy khả quan. Công ty Quintillion từng kích hoạt một đoạn cáp biển dọc bờ biển phía Bắc Alaska, nhưng hệ thống này đã bị băng biển phá hủy vào tháng 6/2023.
Đến tháng 1/2025, một tảng băng trôi tiếp tục va vào tuyến cáp, khiến toàn bộ hệ thống ngừng hoạt động suốt tám tháng do không có tàu sửa chữa đủ khả năng hoạt động như tàu phá băng. Phần còn lại trong kế hoạch tuyến cáp của Quintillion sau đó cũng không bao giờ được triển khai.
Câu hỏi lớn đặt ra với Polar Connect là liệu châu Âu có thể vượt qua được những trở ngại từng khiến các dự án quy mô nhỏ hơn thất bại hay không.
Nếu hoàn thành đúng kế hoạch vào năm 2030, lần đầu tiên châu Âu sẽ sở hữu một tuyến truyền dữ liệu tới châu Á không phụ thuộc vào bất kỳ vùng xung đột đang hoạt động nào.
Tuyến đường Bắc Cực sẽ tạo ra khả năng dự phòng chiến lược: Ngay cả khi toàn bộ cáp tại Biển Đỏ đồng loạt bị cắt đứt, internet châu Âu vẫn có thể duy trì hoạt động thông qua tuyến Bắc Cực.
Ngoài ra, tuyến đường này còn mang lại lợi thế về độ trễ đối với kết nối giữa Bắc Âu và Đông Á, bởi khoảng cách qua Bắc Cực ngắn hơn về mặt hình học so với tuyến đi qua kênh đào Suez.
Dẫu vậy, chi phí bảo trì trong môi trường băng giá được đánh giá cao hơn đáng kể so với vùng biển nhiệt đới. Tính khả thi kinh tế về lâu dài của dự án sẽ phụ thuộc vào việc châu Âu có thể phát triển các tàu sửa chữa đủ khả năng hoạt động trong điều kiện băng tuyết hay không.
