Theo Nghị định 386/2026 của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 1/12, việc tuyển dụng chuyên gia và tài năng trẻ trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, khai thác dữ liệu sẽ dựa trên năng lực, thành tích và sản phẩm thực tế, thay vì chủ yếu căn cứ vào bằng cấp hay thâm niên công tác.

Theo đó, người từ đủ 18 tuổi có thể được tuyển dụng dựa trên kết quả nghiên cứu, sản phẩm công nghệ, bài báo khoa học hoặc giải pháp có khả năng ứng dụng thực tiễn. Kinh nghiệm trong các lĩnh vực dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số cùng kết quả đánh giá hồ sơ theo tiêu chí công khai cũng là căn cứ để lựa chọn.

Đối với người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi, chính sách cho phép tham gia các chương trình đào tạo, bồi dưỡng, ươm tạo, hỗ trợ nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển tài năng.

Về chế độ đãi ngộ, chuyên gia và tài năng trẻ được hưởng thù lao, tiền thưởng, khoản hỗ trợ tăng thêm cùng các quyền lợi khác tương xứng với năng lực, giá trị đóng góp và hiệu quả công việc. Cơ quan tuyển dụng có thể áp dụng cơ chế thỏa thuận đặc thù về tiền lương, tiền thưởng, quyền sở hữu trí tuệ, khai thác kết quả nghiên cứu và phân chia lợi ích từ sản phẩm, dịch vụ, sáng kiến.

Thu nhập được xác định căn cứ vào vị trí đảm nhiệm, nhiệm vụ được giao, sản phẩm tạo ra và kết quả thực hiện công việc, thay vì áp dụng cứng nhắc theo số năm công tác.

Đáng chú ý, Nghị định quy định chuyên gia và tài năng trẻ được hưởng các ưu đãi tốt nhất về thuế thu nhập cá nhân, trong đó có cơ chế miễn thuế tương tự chính sách áp dụng tại Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam. Theo chính sách này, thu nhập từ tiền lương, tiền công thuộc diện được miễn thuế; thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp và quyền góp vốn được miễn thuế đến hết năm 2030.

Bên cạnh chế độ đãi ngộ, chuyên gia và tài năng trẻ có thể được giao chủ trì hoặc đồng thời tham gia nhiều nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và các dự án dữ liệu quan trọng.

Để được hưởng các ưu đãi, người được tuyển chọn phải cam kết về nhiệm vụ, sản phẩm, kết quả đầu ra và tiến độ thực hiện. Cơ quan sử dụng có trách nhiệm đánh giá định kỳ mức độ hoàn thành công việc và hiệu quả đóng góp.

Trường hợp không hoàn thành cam kết, vi phạm nghĩa vụ, sử dụng ưu đãi sai mục đích, không còn đáp ứng điều kiện hoặc cố ý gian lận, người thụ hưởng có thể bị điều chỉnh, chấm dứt hoặc thu hồi ưu đãi theo thỏa thuận, hợp đồng và quyết định áp dụng.

Tuy nhiên, những trường hợp thử nghiệm thất bại do rủi ro khách quan đã được nhận diện, báo cáo và xử lý đúng quy trình, đồng thời nằm trong phạm vi rủi ro được chấp nhận, sẽ không bị thu hồi ưu đãi.

Nghị định cũng xác định cụ thể đối tượng thuộc diện áp dụng chính sách. Theo đó, chuyên gia dữ liệu là người có chuyên môn, kinh nghiệm, công trình nghiên cứu, sáng chế, sản phẩm hoặc giải pháp công nghệ được cơ quan có thẩm quyền hoặc đơn vị chuyên môn uy tín xác nhận trong các lĩnh vực dữ liệu, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, an ninh dữ liệu và những lĩnh vực liên quan.

Trong khi đó, tài năng trẻ là công dân Việt Nam từ đủ 16 đến 35 tuổi, có thành tích hoặc giải thưởng uy tín cấp quốc gia, quốc tế; hoặc sở hữu công trình nghiên cứu, sản phẩm, sáng kiến, dự án khởi nghiệp sáng tạo có tiềm năng ứng dụng và thương mại hóa.

Bộ trưởng Công an được giao quy định cụ thể tiêu chuẩn, điều kiện xác định chuyên gia, nhà khoa học, nhà sáng chế và tài năng trẻ thuộc diện áp dụng chính sách.