Đầu phiên giao dịch thứ Ba tại Seoul, thị trường chứng khoán ghi nhận biến động lạ khi cổ phiếu của hãng sản xuất chip Hàn Quốc SK Hynix Inc. bất ngờ lao dốc 30% so với giá đóng cửa phiên trước đó. Nguyên nhân xuất phát từ một giao dịch đơn lẻ vỏn vẹn đúng một cổ phiếu trong phiên trước giờ mở cửa, với mức giá được cho là lỗi hệ thống. 

Các giao dịch ngay sau đó lập tức hồi phục về vùng giá thực. Nhưng sự điều chỉnh này diễn ra quá muộn đối với những nhà đầu tư đang tham gia vào một thị trường phái sinh song song nằm ngoài hệ thống tài chính công lập.

2 phút mất trắng gần 60 triệu USD

Theo dữ liệu từ nền tảng phân tích blockchain Allium, những người nắm giữ hợp đồng phái sinh gắn liền với cổ phiếu SK Hynix trên sàn giao dịch tiền mã hóa Hyperliquid đã gánh chịu hậu quả nặng nề. Khi giá hợp đồng lao dốc 20%, hệ thống máy tính lập tức kích hoạt cơ chế ngắt đòn bẩy tự động. Hệ thống tự động xóa sổ gần 60 triệu USD tiền cược của những người đặt cửa tăng giá chỉ trong vòng 2 phút.

Allium ước tính sự cố trên khiến hơn 900 người dùng gánh khoản lỗ thực tế lên tới 17,4 triệu USD.

Trade.xyz, công ty phát triển hợp đồng phái sinh nói trên, sau đó đã phải ra tuyên bố sẽ đứng ra bồi thường toàn bộ tổn thất do phần biến động giá bất thường này gây ra. Đơn vị này cho biết dù hệ thống vẫn vận hành đúng theo thiết kế ban đầu, việc người dùng bức xúc khi bị cưỡng chế đóng lệnh là điều hoàn toàn hiểu được. Trade.xyz cam kết sẽ cải thiện hệ thống định giá trong thời gian tới để xử lý tốt hơn các sự kiện hy hữu tương tự.

Giải thích về nguồn gốc dữ liệu, Trade.xyz khẳng định mức giá cổ phiếu bị giảm sâu trước đó được ghi nhận từ một giao dịch đã thực hiện thành công và được chuyển tiếp bởi nhiều bên cung cấp dữ liệu độc lập. Hiện tại, công ty đang đẩy nhanh việc rà soát lại cơ chế hình thành giá, bao gồm cả việc tính toán lại các giả định đối với các nguồn dữ liệu bên ngoài. Được biết, Trade.xyz là một trong những nhà phát triển hợp đồng phái sinh vô hạn thành công nhất trên nền tảng blockchain Hyperliquid.

Đặt cược 24/7 và rủi ro từ nguồn dữ liệu

Sự cố tại SK Hynix đã làm lộ rõ điểm yếu cấu trúc trong một sản phẩm đang tăng trưởng rất nóng của thị trường tiền mã hóa: hợp đồng tương lai vô hạn.

Đây là công cụ tài chính cho phép nhà đầu tư dùng đòn bẩy để đặt cược giá lên/xuống suốt 24/7, kể cả với những tài sản truyền thống vốn có giờ đóng - mở cửa cố định. Hiện nay, cả các công ty tài chính truyền thống lẫn tài chính số đều đang chạy đua đưa nhiều loại tài sản lên hạ tầng thanh toán blockchain theo cách này, từ cổ phiếu, trái phiếu Kho bạc cho đến hàng hóa.

Jordi Alexander, Nhà sáng lập quỹ tài sản số Selini Capital, đưa ra một hình ảnh so sánh trực diện: "Những người giao dịch hợp đồng vô hạn không thực sự tham gia vào thị trường gốc, họ không đặt cược trong sòng bạc chính thức. Họ giống như những người đứng xung quanh bàn chơi blackjack, tự đặt cược với nhau về những gì có thể xảy ra trên bàn chơi đó."

Vụ việc cũng đặt ra câu hỏi lớn cho ngành crypto: Nguồn dữ liệu giá trên blockchain nên phản ánh thô toàn bộ giao dịch từ thị trường gốc (kể cả các lệnh gõ nhầm giá), hay cần có bộ lọc để loại bỏ những mức giá bất thường?

Ông Tian Zeng, Giám đốc điều hành quỹ tháo gián tiền mã hóa Third Eye, cho biết thông thường các sàn giao dịch sẽ tổng hợp dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau. Nếu hệ thống chỉ phụ thuộc vào một nguồn cấp giá duy nhất thì rủi ro sẽ rất lớn. Chuyên gia này nhấn mạnh thêm, ngay cả khi dùng nhiều nguồn dữ liệu nhưng một nguồn gặp sự cố, nó vẫn có thể kích hoạt các lệnh cưỡng chế đóng tài khoản do nhà đầu tư sử dụng mức đòn bẩy quá cao.

Dù vậy, ông Tian Zeng đánh giá những rủi ro này là một phần tất yếu trong quá trình xây dựng và hoàn thiện của một thị trường giao dịch phái sinh tài sản truyền thống trên blockchain - một phân khúc dù còn non trẻ nhưng đang trên đà phát triển.