Hơn 40 đồng minh của Mỹ đã tham gia một cuộc họp trực tuyến do Anh tổ chức nhằm thảo luận phương án mở lại eo biển Hormuz, trong bối cảnh lo ngại gia tăng về cuộc khủng hoảng tại tuyến đường vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Cuộc họp được tổ chức hôm 2/4 với sự tham gia của các quốc gia từ châu Âu, Trung Đông, châu Á cùng Australia và Canada. Các nước đã thảo luận khả năng tiếp cận ngoại giao với Iran, đồng thời xem xét áp đặt các biện pháp trừng phạt nếu Tehran không đồng ý mở lại tuyến hàng hải vốn đóng vai trò sống còn đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Động thái này được xem là tín hiệu gửi tới Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong bối cảnh cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại sâu sắc trước cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz – được cho là bắt nguồn từ cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran.

Theo các nguồn tin am hiểu cuộc thảo luận, nhiều đồng minh của Washington lo ngại ông Trump có thể kết thúc chiến dịch quân sự tại Iran mà không đưa ra kế hoạch cụ thể nhằm khôi phục hoạt động hàng hải tại eo biển. Nếu điều này xảy ra, các nước còn lại có thể phải tự xử lý hậu quả từ việc tuyến vận tải chiến lược này bị gián đoạn.

Các bên tham dự cũng nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào với Iran cũng cần bao gồm giải pháp cho vấn đề Hormuz. Tuy nhiên, cuộc họp cho thấy liên minh các quốc gia đã bắt đầu chuẩn bị kịch bản phải tự tìm cách mở lại tuyến đường biển này nếu Mỹ rút lui.

Trước đó, ông Trump nhiều lần chỉ trích các nước thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vì không sẵn sàng triển khai lực lượng quân sự tới khu vực eo biển Hormuz, thậm chí từng đe dọa rời khỏi liên minh.

Cuộc họp cũng được xem là nỗ lực của Anh, Pháp và các nước châu Âu khác nhằm thể hiện sự sẵn sàng đóng góp vào giải pháp cho khủng hoảng tại tuyến hàng hải chiến lược này sau khi bị ông Trump chỉ trích.

Trong cuộc họp, Nhật Bản kêu gọi các nước phối hợp thiết lập các hành lang hàng hải an toàn để hỗ trợ các tàu và thủy thủ hiện mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư.

Theo tuyên bố của Bộ Ngoại giao Nhật Bản, Ngoại trưởng Toshimitsu Motegi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc các quốc gia nỗ lực tối đa nhằm bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định.

Các nhà hoạch định quân sự trong liên minh dự kiến họp vào tuần tới để thảo luận cách triển khai lực lượng hải quân nhằm tuần tra và rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz sau khi giao tranh chấm dứt.

Dù vậy, phần lớn các nước tham gia cho biết họ không muốn mở lại tuyến đường bằng vũ lực, bởi cho rằng khủng hoảng khó có thể được giải quyết nếu thiếu sự đồng ý của Iran.

Các bên cũng coi Liên Hợp Quốc là nhân tố quan trọng trong các nỗ lực ngoại giao nhằm vận động Tehran, đồng thời phối hợp với các đối tác vùng Vịnh để thúc đẩy việc khôi phục quyền tự do hàng hải.

Theo các nguồn tin, việc Iran áp dụng cơ chế thu phí đối với tàu thuyền đi qua eo biển sẽ tạo ra tiền lệ không mong muốn. Vì vậy, nhiều quốc gia bày tỏ ủng hộ mạnh mẽ đối với nguyên tắc tự do lưu thông qua Hormuz.

Bên cạnh đó, các biện pháp kinh tế – bao gồm trừng phạt – cũng được thảo luận nhằm đảm bảo Iran không thể tiếp tục hưởng lợi từ việc đóng cửa tuyến đường vận tải chiến lược này.