Công nghệ "làm đẹp" thực phẩm bằng hóa chất xây dựng

Liên quan đến vụ việc Phòng Cảnh sát kinh tế (Công an TP.HCM) khởi tố vụ án, bắt tạm giam Huỳnh Văn Trường vì hành vi ngâm tẩm hóa chất vào ốc, cơ quan chức năng xác định từ năm 2021 đến nay, đối tượng đã sử dụng khoảng 500 tấn Natri silicate để xử lý hơn 3.000 tấn ốc.

Lý giải về loại hóa chất này, TS Khuất Quang Sơn, Đại học Phòng cháy Chữa cháy (Hà Nội) cho biết Natri silicate là hóa chất chuyên dụng trong xây dựng, thường dùng pha keo trám, dán tường hoặc phủ bề mặt vật liệu. Chất này có độ nhớt cao, tạo mạng lưới kết dính giống thủy tinh và hóa rắn khi khô nên được gọi là thủy tinh lỏng.

Dưới góc độ hóa học, TS Vũ Thị Tần, giảng viên Công nghệ các chất vô cơ, Trường Hóa và Khoa học sự sống, Đại học Bách khoa Hà Nội giải thích lý do gian thương lạm dụng chất này: "Thủy tinh lỏng" là cách gọi phổ biến của natri silicat, một hợp chất vô cơ thường tồn tại ở dạng dung dịch có tính kiềm".

TS Tần phân tích: "Trong môi trường kiềm, một số cấu trúc bề mặt và lớp nhớt tự nhiên của nguyên liệu có thể bị biến đổi, tạo cảm giác bề mặt sạch hơn, ít nhớt và có thể cho hiệu ứng giòn hơn khi chế biến".

Tuy nhiên, vị chuyên gia này nhấn mạnh: "Người tiêu dùng rất dễ bị thuyết phục bởi các dấu hiệu bề ngoài như thịt ốc trắng, bóng, giòn một cách bất thường, trong khi rủi ro thực sự lại nằm ở phần không nhìn thấy".
Cảnh báo đỏ: tàn phá nội tạng và nguy cơ ung thư

Hành vi sử dụng hóa chất công nghiệp trong thực phẩm bị các chuyên gia lên án gay gắt vì những hệ lụy sức khỏe lâu dài.

PGS Nguyễn Duy Thịnh, Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm (Đại học Bách khoa Hà Nội) khẳng định: "Natri silicate đã bị cấm sử dụng trong thực phẩm. Việc dùng hóa chất này để làm cho ốc bóng, đẹp, bắt mắt hơn trước khi đưa ra thị trường. Đây là hành vi vi phạm quy định an toàn thực phẩm".

Về tác động y khoa, BS CKI Lê Văn Thiệu, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cảnh báo: "Đây là chất có tính kiềm rất mạnh, không dành cho thực phẩm. Khi đi vào cơ thể, hóa chất được chuyển hóa tại gan và đào thải qua thận. Nếu "nạp" lượng lớn, kéo dài, các cơ quan này sẽ bị quá tải, dẫn đến suy gan, suy thận".

Bác sĩ Thiệu cũng chỉ rõ, acid silicic - sản phẩm chuyển hóa từ natri silicate có thể kết tủa trong cơ thể, làm tăng nguy cơ sỏi tiết niệu gấp 4 lần; gây viêm thận, suy giảm chức năng thận; phá hủy lớp màng bảo vệ niêm mạc tiêu hóa, làm tăng nguy cơ viêm loét dạ dày - tá tràng. Ngoài ra, nếu hít phải bụi silicate, người tiếp xúc có nguy cơ xơ hóa mô phổi, dẫn đến bệnh bụi phổi và tăng nguy cơ ung thư phổi.

Đồng quan điểm, ThS.BS Bùi Thị Duyên - Phó chủ nhiệm phụ trách khoa dinh dưỡng, Bệnh viện Quân y 175 (Bộ Quốc phòng) cho biết thêm về các đường phơi nhiễm khác: "Tiếp xúc qua mắt: gây xót, đỏ, viêm kết mạc, trường hợp nặng có thể tổn thương giác mạc, giảm thị lực nếu không rửa kịp thời. Hít phải (bụi hoặc hơi dung dịch): kích ứng mũi - họng - phế quản; ho kéo dài, rát họng, khó thở".

Nhận diện ốc ngâm hóa chất và lời khuyên cho người tiêu dùng

Để bảo vệ bản thân và gia đình, người tiêu dùng cần trang bị kiến thức nhận biết thực phẩm không an toàn. Theo bác sĩ Lê Văn Thiệu, dấu hiệu nghi ngờ ốc bị ngâm hóa chất bao gồm: "Thịt ốc trắng bất thường, giòn lạ; Khi ăn có cảm giác tê, rát miệng; Nước ngâm nhớt, sệt, tạo cảm giác như xà phòng".

Ngoài rủi ro hóa chất, bản thân món ốc cũng tiềm ẩn nguy cơ ký sinh trùng nếu chế biến không kỹ. Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên mua ốc tại các cơ sở uy tín, tự sơ chế kỹ lưỡng.

Bác sĩ Thiệu đưa ra lời khuyên cấp thiết: "Nếu sau khi ăn thực phẩm nghi ngờ có hóa chất, người dân xuất hiện các triệu chứng như đau rát họng, ngực, nôn nhiều, nôn ra máu, đau bụng dữ dội, cần đến ngay cơ sở y tế để được cấp cứu và điều trị kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm".