Thách thức từ tư duy sản xuất nông nghiệp lạc hậu cũ kỹ

HTX Dịch vụ nông nghiệp Thiệu Hưng, đóng trên địa bàn xã Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa, từng có một hành trình dài loay hoay trong vòng xoáy của nền nông nghiệp truyền thống. Thành lập từ năm 1996, đơn vị này đã trải qua gần hai thập kỷ hoạt động với phương thức cũ kỹ, thiếu sự gắn kết và tính cạnh tranh thấp. Trong ký ức của những người làm nông nghiệp nơi đây, thời điểm trước năm 2012 là giai đoạn đầy khó khăn. Các dịch vụ nông nghiệp khi đó còn nghèo nàn, năng suất cây trồng bấp bênh và thu nhập của các thành viên luôn ở mức thấp, khiến lòng tin vào kinh tế tập thể dần suy giảm.

Nỗi trăn trở lớn nhất của ban lãnh đạo HTX chính là làm sao để thoát khỏi sự phụ thuộc vào cây lúa truyền thống và những tập quán canh tác lạc hậu. Ông Nguyễn Văn Dương – Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Thiệu Hưng nhớ lại: "Trước khi chuyển đổi theo Luật HTX năm 2012, đơn vị hoạt động kém hiệu quả, dịch vụ nghèo nàn, thu nhập thành viên thấp." Chính thực trạng này đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về một cuộc cách mạng trong tư duy quản trị. Sự thay đổi không chỉ đơn thuần là thay thế cây trồng, mà phải là sự thay đổi toàn diện từ hạ tầng kỹ thuật đến kỹ năng tiếp cận thị trường hiện đại.

Đến năm 2018, khi địa phương thực hiện chủ trương tái cơ cấu ngành nông nghiệp, HTX mới thực sự nhìn thấy cơ hội bứt phá. Tuy nhiên, rào cản về vốn đầu tư và kỹ thuật công nghệ cao là thách thức không hề nhỏ. Việc thuyết phục bà con nông dân từ bỏ mảnh ruộng quen thuộc để bước vào nhà màng là cả một quá trình vận động gian nan. Những khái niệm về nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao khi ấy còn quá xa lạ với người dân vốn chỉ quen với việc canh tác thủ công.

Sự khắc nghiệt của thời tiết miền Trung với cái nắng cháy da và gió Lào quạt lửa cũng là trở ngại lớn cho những giống cây trồng mới. Trong bối cảnh ấy, nếu không có một chiến lược bài bản, HTX sẽ rất dễ rơi vào tình trạng đầu tư dàn trải nhưng hiệu quả thu lại không cao. Rõ ràng, để tiến tới mục tiêu "tỷ đồng", HTX Thiệu Hưng phải giải quyết bài toán về sự đồng bộ giữa hạ tầng, giống cây trồng và quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt. Đây không chỉ là câu chuyện sống còn của một đơn vị kinh tế, mà còn là khát vọng nâng tầm giá trị nông sản thiên nhiên của vùng đất Thiệu Hóa vốn giàu tiềm năng nhưng chưa được khai phá đúng mức.

Bứt phá công nghệ cao khẳng định giá trị thương hiệu OCOP

Để giải quyết triệt để tồn tại, HTX Thiệu Hưng đã thực hiện cú chuyển mình bằng việc đầu tư hơn 6,3 tỷ đồng xây dựng hệ thống nhà màng hiện đại diện tích hơn 12.700 m². Việc chuyển sang canh tác dưa vàng Kim hoàng hậu, dưa chuột baby theo tiêu chuẩn VietGAP đã thay đổi hoàn toàn cục diện kinh tế. Nhờ sự hỗ trợ từ Công ty CP Mía đường Lam Sơn trong khâu kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm, HTX đã tạo ra được chuỗi giá trị khép kín. Mỗi năm, riêng mô hình dưa đã mang về lợi nhuận từ 1,4 đến 1,5 tỷ đồng, khẳng định hướng đi đúng đắn của kinh tế tập thể.

Thành công tiếp nối thành công khi năm 2022, hai sản phẩm chủ lực là "Dưa vàng Vạn Hà" và "Dưa chuột baby Vạn Hà" chính thức đạt OCOP 4 sao. Đây là tấm vé thông hành giúp sản phẩm thâm nhập sâu vào các hệ thống siêu thị và cửa hàng thực phẩm sạch uy tín. Không dừng lại ở đó, HTX tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong khi đưa giống nho sữa Hàn Quốc về trồng thử nghiệm. Đây được xem là loại cây trồng "quý tộc" đòi hỏi quy trình chăm sóc vô cùng khắt khe để phù hợp với khí hậu khắc nghiệt tại địa phương.

Nói về kỹ thuật canh tác giống cây mới này, ông Nguyễn Văn Dương – Giám đốc HTX chia sẻ: "Nho sữa Hàn Quốc được chúng tôi ví là nho 'quý tộc' vì giống đắt và khó chăm sóc; người trồng phải tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp kỹ thuật và phương pháp chăm sóc thì cây mới cho chùm to, quả bóng." Sự kiên trì của tập thể HTX đã được đền đáp khi các gốc nho sinh trưởng tốt, tỷ lệ đậu quả cao và chất lượng thơm ngon đậm mùi sữa. Việc sử dụng hệ thống tưới tự động và các biện pháp sinh học không chỉ bảo vệ môi trường mà còn tạo ra những sản phẩm thực sự an toàn.

Mô hình này không chỉ làm giàu cho HTX mà còn lan tỏa giá trị đến từng hộ gia đình trong khu vực. HTX đã trở thành "bà đỡ" thực thụ khi tạo việc làm ổn định cho lao động địa phương. Chứng kiến sự thay đổi này, bà Lê Thị Thắm, một người dân tham gia sản xuất tại đây cho biết: "Sau thời gian làm việc tại khu sản xuất của HTX, gia đình tôi đã mạnh dạn đầu tư 500m² nhà màng trồng rau an toàn, nâng cao thu nhập đáng kể." Đây chính là minh chứng cho hiệu quả của việc chuyển đổi mô hình kinh tế gắn liền với lợi ích cộng đồng.

Nhìn về tương lai, HTX tiếp tục hướng tới mục tiêu đa dạng hóa cây trồng và nâng cấp giá trị sản phẩm. Ông Lê Văn Hoàn – Kiểm soát viên HTX khẳng định: "Mục tiêu của đơn vị là tiên phong thử nghiệm các cây trồng mới, nếu hiệu quả sẽ nhân rộng, định hướng bà con chuyển đổi nhằm tối ưu giá trị trên cùng một đơn vị diện tích." Với sự đồng hành của chính quyền địa phương thông qua các kế hoạch mở rộng vùng VietGAP, hành trình của HTX Thiệu Hưng chắc chắn sẽ còn vươn xa hơn nữa, góp phần xây dựng nền nông nghiệp công nghệ cao bền vững.