Theo Thương vụ Việt Nam tại Bỉ và EU, kiêm nhiệm Luxembourg và Ủy ban châu Âu, trong tháng 7 và tháng 8/2026, cơ quan chức năng các nước thành viên EU đã phát đi nhiều cảnh báo đối với các sản phẩm thực phẩm liên quan đến Việt Nam. Đáng chú ý, một số cảnh báo liên quan trực tiếp đến các nhóm hàng nông sản và thủy sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, trong đó có vải thiều, cá tra, tôm, chôm chôm, hạt tiêu và các sản phẩm thực phẩm chế biến.

Với vải thiều, mã cảnh báo RASFF 2026.7466, Cộng hòa Séc phát hiện thuốc bảo vệ thực vật không được phép và đánh giá vụ việc ở mức nghiêm trọng. Đây là cảnh báo đáng chú ý đối với nhóm trái cây tươi khi thị trường EU đang ngày càng kiểm soát chặt dư lượng hóa chất và yêu cầu truy xuất nguồn gốc.

Đối với cá ngừ, mã RASFF 2026.7365, Bỉ cảnh báo về sự hiện diện của nitrit trong sản phẩm và xác định nguy cơ tiềm ẩn. Trong khi đó, quế, mã RASFF 2026.7243, bị Hà Lan cảnh báo do phát hiện thủy ngân, với mức độ được đánh giá là nghiêm trọng.

Hạt tiêu đen xay, mã RASFF 2026.7068, cũng bị Cộng hòa Séc cảnh báo do phát hiện chlorpyrifos, một hoạt chất không được phép sử dụng. Sản phẩm có nguồn gốc từ Ấn Độ, đi qua Tây Ban Nha và có liên quan đến Việt Nam trong chuỗi phân phối. Vụ việc được đánh giá có khả năng nghiêm trọng.

Nhóm thủy sản tiếp tục xuất hiện trong danh sách cảnh báo của EU. Cá tra đông lạnh, mã RASFF 2026.6962, bị Italy phát hiện đã xử lý bằng bức xạ ion hóa không được phép và bị từ chối tại biên giới. Phi lê cá tra, mã RASFF 2026.6759, cũng bị Romania cảnh báo do phát hiện Vibrio cholerae, với mức nguy cơ được xác định là tiềm ẩn.

Tôm, mã RASFF 2026.6481, bị Hà Lan cảnh báo do hàm lượng polyphosphate (E452) vượt mức cho phép. Tuy nhiên, vụ việc được đánh giá là không nghiêm trọng. Đáng chú ý trong nhóm thực phẩm chế biến, ravioli nhân tôm, mã RASFF 2026.6122, bị Italy cảnh báo do chứa dị nguyên trứng nhưng không được khai báo trên nhãn. Vụ việc được đánh giá nghiêm trọng và sản phẩm bị từ chối tại biên giới.

Với chôm chôm, mã RASFF 2026.5988, Hà Lan phát hiện nhiều loại dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và đánh giá vụ việc ở mức nghiêm trọng. Trà xanh, mã RASFF 2026.5984, cũng bị Bỉ cảnh báo do phát hiện chất tạo màu không được phép, dù mức độ vụ việc được xác định là không nghiêm trọng. Các cảnh báo trên cho thấy rủi ro đối với hàng thực phẩm xuất khẩu sang EU không chỉ nằm ở dư lượng thuốc bảo vệ thực vật mà còn mở rộng sang kim loại nặng, phụ gia, vi sinh vật, phương pháp xử lý và thông tin ghi nhãn.

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, một lô hàng bị cảnh báo hoặc từ chối tại biên giới không chỉ tạo ra chi phí xử lý trực tiếp mà còn có thể ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp, đối tác nhập khẩu và khả năng duy trì thị trường trong dài hạn. Đặc biệt, với những ngành hàng có tần suất xuất khẩu lớn, việc kiểm soát chất lượng không đồng đều giữa các lô hàng có thể làm gia tăng rủi ro cho toàn bộ chuỗi cung ứng.

Thương vụ Việt Nam tại Bỉ và EU khuyến nghị doanh nghiệp xuất khẩu tăng cường kiểm soát ngay từ khâu nguyên liệu, vùng sản xuất và quy trình chế biến, thay vì chỉ kiểm tra sản phẩm ở giai đoạn trước khi xuất khẩu. Các nhóm nguy cơ cần được đặc biệt lưu ý gồm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng, phụ gia thực phẩm, vi sinh vật, phương pháp xử lý sản phẩm, cũng như quy định về ghi nhãn và khai báo các chất gây dị ứng.

Doanh nghiệp cũng cần chủ động cập nhật thường xuyên các quy định và tiêu chuẩn kỹ thuật của EU, đồng thời tăng cường kiểm nghiệm sản phẩm trước khi xuất khẩu. Việc xây dựng quy trình kiểm soát chất lượng xuyên suốt từ vùng nguyên liệu đến thành phẩm sẽ giúp doanh nghiệp giảm nguy cơ bị cảnh báo, thu hồi hoặc từ chối nhập khẩu.

Trong bối cảnh EU tiếp tục nâng cao các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm và kiểm soát chuỗi cung ứng, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật đang trở thành điều kiện quan trọng để hàng Việt duy trì thị phần tại thị trường này. Với các nhóm hàng nông sản và thủy sản, kiểm soát chất lượng không chỉ là yêu cầu về tuân thủ mà ngày càng trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và khả năng mở rộng thị trường xuất khẩu.