Bộ Tài chính cho biết tiến độ giải ngân vốn đầu tư công trong tháng 5/2026 đã có chuyển biến tích cực so với những tháng đầu năm. Tuy nhiên, kết quả chung của 5 tháng đầu năm vẫn chưa đáp ứng yêu cầu đặt ra, trong bối cảnh đầu tư công tiếp tục được xác định là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Năm 2026, tổng kế hoạch vốn đầu tư công được Thủ tướng Chính phủ giao đạt 1.027,2 nghìn tỷ đồng. Đến nay, các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương đã phân bổ chi tiết khoảng 1.004 nghìn tỷ đồng cho các chương trình, dự án.

Theo số liệu của Bộ Tài chính, tính đến ngày 31/5/2026, tổng số vốn đầu tư công đã giải ngân đạt hơn 219,3 nghìn tỷ đồng, tương đương 21,6% kế hoạch được giao. Trong đó, vốn ngân sách Trung ương giải ngân đạt 70,6 nghìn tỷ đồng, tương ứng 19,4% kế hoạch; vốn ngân sách địa phương đạt 148,7 nghìn tỷ đồng, tương ứng 22,9%.

So với cùng kỳ năm trước, tỷ lệ giải ngân gần như tương đương nhưng giá trị giải ngân thực tế tăng thêm hơn 34,8 nghìn tỷ đồng, cho thấy quy mô thực hiện đầu tư công đang được mở rộng.

Theo Bộ Tài chính, một trong những nguyên nhân chính làm chậm tiến độ giải ngân là tình trạng thiếu hụt nguồn cung vật liệu xây dựng trong khi nhu cầu tăng mạnh khi hàng loạt dự án được triển khai đồng loạt. Bên cạnh đó, giá nhiều loại nguyên vật liệu tăng cao so với dự toán ban đầu khiến các chủ đầu tư phải điều chỉnh hợp đồng, kéo dài thời gian thực hiện. Công tác giải phóng mặt bằng tại nhiều địa phương cũng gặp khó khăn do vướng mắc trong xác định nguồn gốc đất, đơn giá bồi thường và phương án tái định cư.

Ngoài các yếu tố khách quan, chất lượng chuẩn bị đầu tư của một số dự án chưa cao. Trong những tháng đầu năm, nhiều chủ đầu tư vẫn tập trung hoàn thiện các thủ tục thiết kế, thẩm định, phê duyệt dự toán và lựa chọn nhà thầu nên khối lượng nghiệm thu, thanh toán chưa nhiều. Việc lập kế hoạch vốn tại một số nơi chưa sát với khả năng thực hiện, dẫn đến tình trạng phải điều chỉnh dự án hoặc đề xuất hoàn trả vốn, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải ngân.

Bộ Tài chính cũng cho rằng năng lực tổ chức thực hiện của một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu còn hạn chế. Tại nhiều xã, phường, đội ngũ cán bộ phụ trách đầu tư công còn thiếu, trong khi phải kiêm nhiệm nhiều công việc khác, làm giảm hiệu quả quản lý và triển khai dự án. Để đẩy nhanh tiến độ giải ngân trong những tháng còn lại của năm, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành và địa phương tiếp tục phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu trong việc chỉ đạo và tháo gỡ các khó khăn phát sinh.

Các cơ quan quản lý cần chủ động rà soát từng dự án, kịp thời xử lý các vướng mắc thuộc thẩm quyền hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét giải quyết đối với những vấn đề vượt thẩm quyền. Trong lĩnh vực vật liệu xây dựng, Bộ Tài chính kiến nghị Bộ Xây dựng phối hợp chặt chẽ với các địa phương để theo dõi sát diễn biến thị trường, tăng cường kiểm tra nguồn cung, bình ổn giá và có các giải pháp ứng phó kịp thời trước nguy cơ biến động giá do ảnh hưởng từ tình hình địa chính trị quốc tế.

Cùng với đó, Bộ Tài chính yêu cầu siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong quản lý đầu tư công; xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân thiếu trách nhiệm hoặc cố tình gây khó khăn làm ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án. Đặc biệt, các địa phương cần sớm kiện toàn đội ngũ cán bộ phụ trách đầu tư công tại cơ sở, nhất là ở các khu vực vùng sâu, vùng xa, nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý và triển khai các dự án ngày càng lớn về quy mô và số lượng.

Bộ Tài chính cũng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương thực hiện nghiêm việc cập nhật đầy đủ dữ liệu giải ngân trên hệ thống thông tin quản lý đầu tư công theo đúng quy định. Việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu số sẽ là nền tảng để triển khai bộ công cụ KPI theo dõi và đánh giá tiến độ giải ngân vốn đầu tư công trên phạm vi toàn quốc, qua đó nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả sử dụng nguồn vốn nhà nước.

Trong bối cảnh đầu tư công tiếp tục đóng vai trò động lực quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế năm 2026, việc tháo gỡ các điểm nghẽn và đẩy nhanh tiến độ giải ngân được xem là nhiệm vụ trọng tâm nhằm thúc đẩy sản xuất, tạo việc làm và nâng cao hiệu quả đầu tư của nền kinh tế.