Năm thứ năm liên tiếp, các quan chức Fed kỳ vọng lạm phát sẽ quay về mục tiêu 2%, nhưng rồi lại phải đối mặt với những gián đoạn mới khiến lộ trình trở nên phức tạp. Đầu tiên là dư chấn của đại dịch. Tiếp đến là xung đột Nga – Ukraine. Năm ngoái là chương trình thuế quan quy mô lớn.

Các dữ liệu mới nhất cho thấy tiến trình hạ nhiệt lạm phát đã chững lại, ngay cả trước khi cuộc xung đột của Mỹ tại Trung Đông làm gián đoạn một trong những tuyến vận tải quan trọng nhất thế giới. Biến động này có thể đẩy giá năng lượng và hàng hóa tăng cao, khiến việc đạt mục tiêu lạm phát tiếp tục bị trì hoãn.

Từ kỳ vọng giảm lãi suất đến câu hỏi có còn giảm được hay không?

Các quan chức Fed nhóm họp tuần này phải đối mặt với một câu hỏi mà vài tháng trước còn khó hình dung: Không phải là khi nào họ sẽ cắt giảm lãi suất, mà là liệu họ còn có thể thuyết phục thị trường rằng sẽ có cắt giảm hay không.

Cuộc xung đột tại Trung Đông nhiều khả năng sẽ củng cố quan điểm giữ nguyên lãi suất trong ngắn hạn. Tuy nhiên, câu hỏi khó hơn là Fed sẽ phát tín hiệu gì cho giai đoạn tiếp theo.

Có ba điểm then chốt cần theo dõi. Thứ nhất là tuyên bố chính sách. Một số ít quan chức đã từng đề xuất loại bỏ ngôn từ ám chỉ rằng bước đi tiếp theo sẽ là giảm lãi suất. Nếu điều này xảy ra, đó sẽ là tín hiệu rõ ràng đầu tiên cho thấy chu kỳ nới lỏng có thể đã kết thúc.

Thứ hai, là báo cáo dự báo hàng quý, nơi 19 thành viên đưa ra nhận định về lạm phát và lãi suất trong những năm tới. Thứ ba, là cuộc họp báo sau cuộc họp, nơi Chủ tịch Fed Jerome Powell có thể nhấn mạnh hoặc làm dịu các tín hiệu từ hai yếu tố trên.

Giá dầu và bất định khiến bài toán của Fed thêm khó

Tác động của cuộc xung đột lên thị trường năng lượng khiến nhiệm vụ của Fed trở nên rủi ro hơn.

Trong ngắn hạn, mức độ bất định lớn đến mức gần như chắc chắn Fed sẽ “án binh bất động”, giống như khi cơ quan này không hành động sau các thông báo áp thuế hồi mùa xuân năm ngoái. Khi đó, Chủ tịch Powell đã lặp lại cụm từ “chờ và quan sát” tới 11 lần trong một cuộc họp báo.

Tuy nhiên, các dự báo buộc Fed phải nhìn xa hơn và đó là lúc bức tranh trở nên đáng lo ngại.

Cuộc xung đột đã làm mở rộng phạm vi các kịch bản có thể xảy ra đối với nền kinh tế, nhưng không làm rõ kịch bản nào có khả năng cao nhất. Giá dầu có thể giảm nếu xung đột được kiểm soát, hoặc tăng vọt nếu leo thang – kéo theo nguy cơ lạm phát cao hơn trong khi tăng trưởng suy yếu.

“Theo những người vốn đã lo ngại về lạm phát, giờ họ sẽ càng lo hơn. Nhưng với những người lo về thị trường lao động, tình hình này cũng làm gia tăng chứ không phải giảm bớt mối lo”, ông Jonathan Pingle, Kinh tế trưởng Mỹ tại UBS, nhận định.

Thông thường, lời khuyên dành cho Ngân hàng Trung ương khi đối mặt cú sốc dầu là “bỏ qua” tác động, vì tăng trưởng suy yếu và lạm phát tăng thường triệt tiêu lẫn nhau. Tuy nhiên, điều đó chỉ đúng khi công chúng tin rằng lạm phát sẽ sớm giảm trở lại.

Sau 5 năm lạm phát vượt mục tiêu và liên tiếp các cú sốc khiến người tiêu dùng luôn cảm nhận giá cả tăng, niềm tin đó không còn dễ duy trì. “Liệu chúng ta có muốn lặp lại một ‘lạm phát chỉ là tạm thời – phiên bản 2.0’ nữa không?”. Chủ tịch Fed Minneapolis Neel Kashkari đặt vấn đề. Tháng 12 năm ngoái, ông từng dự báo chỉ có một lần giảm lãi suất trong năm nay.

Một phần vấn đề nằm ở việc nền kinh tế đang phải hứng chịu nhiều cú sốc đồng thời, khiến tác động của từng yếu tố khó tách biệt. Ngoài thuế quan và cú sốc dầu mỏ đang hiện hữu, các biện pháp siết nhập cư làm giảm nguồn cung lao động cũng góp phần tạo ra hiện tượng bất thường: Tỷ lệ thất nghiệp hầu như không tăng, dù tăng trưởng việc làm rất yếu.

Trong bối cảnh đó, Fed không chỉ đối mặt với bài toán lạm phát, mà còn phải cân bằng giữa tăng trưởng, việc làm và kỳ vọng thị trường – trong một môi trường ngày càng bất định.