Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh phát triển năng lượng sạch và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0", điện hạt nhân được xác định là một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống năng lượng tương lai. Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 vì thế không chỉ mang ý nghĩa bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia mà còn đánh dấu bước chuyển lớn về năng lực công nghệ và quản trị của ngành điện.

Với vai trò chủ đầu tư, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đang triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm chuẩn bị đầy đủ về cơ chế, nguồn lực, công nghệ và tổ chức thực hiện, hướng tới mục tiêu triển khai dự án đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng và đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn cao nhất.

Theo Phó Tổng Giám đốc EVN Nguyễn Tài Anh, Tập đoàn đang tập trung giải quyết ba nhóm thách thức trọng yếu, đồng thời triển khai năm nhóm giải pháp để tạo nền tảng cho dự án điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam.

Thách thức đầu tiên là hoàn thiện khung pháp lý cho một lĩnh vực hoàn toàn mới tại Việt Nam. Theo EVN, hệ thống luật pháp, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy định quản lý cần tiếp tục được xây dựng theo hướng đáp ứng các yêu cầu của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), đồng thời tương thích với tiêu chuẩn của quốc gia cung cấp công nghệ. Do đây là dự án tiên phong, nhiều nội dung chưa có tiền lệ nên cần cơ chế đặc thù nhằm tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho quá trình triển khai.

Thách thức thứ hai là bài toán về vốn đầu tư, mô hình tài chính, hiệp định tín dụng và yêu cầu quản trị dự án. Theo Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh, hai tổ máy của Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 phải được đưa vào vận hành trong giai đoạn 2030 - 2035. Điều này đòi hỏi EVN vừa bảo đảm tiến độ, vừa kiểm soát nghiêm ngặt chất lượng, công nghệ và an toàn trong toàn bộ vòng đời dự án.

Thách thức thứ ba là xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao và tạo sự đồng thuận trong xã hội. Điện hạt nhân yêu cầu nguồn nhân lực có trình độ chuyên sâu trong quản lý dự án, tài chính, kỹ thuật, hợp đồng và vận hành nhà máy. Song song với đó, công tác truyền thông cần được triển khai bài bản nhằm cung cấp thông tin minh bạch, tạo sự đồng thuận của địa phương và người dân.

Để tháo gỡ các khó khăn, EVN đang triển khai năm nhóm giải pháp trọng tâm. Trước hết là hoàn thiện cơ chế đặc thù và mô hình quản lý dự án, kiện toàn Ban Quản lý dự án, lựa chọn đơn vị tư vấn có kinh nghiệm và tận dụng năng lực của các đối tác quốc tế trong xây dựng, vận hành nhà máy điện hạt nhân.

Song song với đó, EVN tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành và cơ quan quản lý để hoàn thiện hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn và hành lang pháp lý, tạo nền tảng cho quá trình triển khai dự án. Ở khâu giải phóng mặt bằng và tái định cư, EVN sẽ phối hợp với UBND tỉnh Khánh Hòa nhằm bảo đảm các điều kiện cần thiết để dự án được triển khai thuận lợi.

Một trọng tâm khác là đào tạo nguồn nhân lực và tiếp nhận công nghệ. Theo lãnh đạo EVN, việc thực hiện hiệu quả chuyển giao công nghệ sẽ giúp từng bước nâng cao năng lực trong nước, giảm chi phí đầu tư và tăng tính chủ động trong xây dựng cũng như vận hành nhà máy.

Bên cạnh đó, EVN sẽ tăng cường truyền thông, cung cấp thông tin minh bạch để tạo sự đồng thuận xã hội, đồng thời phối hợp với Bộ Công an và Bộ Quốc phòng xây dựng phương án bảo đảm an ninh cho khu vực dự án và nhà máy.

Nguồn nhân lực được EVN xác định là yếu tố quyết định thành công của dự án. Hiện Tập đoàn đang phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các đối tác công nghệ để xây dựng kế hoạch đào tạo tổng thể. Theo dự kiến, lực lượng tham gia quản lý dự án sẽ cần khoảng 400 người, bao gồm nhân sự của Ban Quản lý dự án và các đơn vị chuyên môn của EVN trong các lĩnh vực đầu tư xây dựng, kỹ thuật, công nghệ, môi trường, an toàn, pháp chế và hợp tác quốc tế.

Đối với công tác vận hành và bảo dưỡng nhà máy, nhu cầu nhân lực dự kiến từ 1.700 đến 1.800 người. EVN sẽ tổ chức đào tạo từ các chuyên ngành phù hợp, sau đó tiếp tục đào tạo chuyên sâu, chuyển giao công nghệ và huấn luyện vận hành với sự hỗ trợ của các đối tác quốc tế.

Với sự chuẩn bị đồng bộ về thể chế, nguồn lực, công nghệ và nhân lực, EVN đang từng bước xây dựng nền tảng để triển khai Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 theo đúng yêu cầu về tiến độ, chất lượng và an toàn. Dự án được kỳ vọng sẽ mở ra giai đoạn phát triển mới cho ngành năng lượng Việt Nam, góp phần củng cố an ninh năng lượng quốc gia và hiện thực hóa các mục tiêu phát triển bền vững trong dài hạn.