EU tuyên bố không dùng 'một phân tử' khí đốt Nga, kể cả đối mặt nguy cơ mất điện
Bất chấp nguy cơ thiếu điện diện rộng trong bối cảnh giá năng lượng leo thang, EU vẫn giữ lập trường cứng rắn với khí đốt Nga, đặt cược vào chiến lược tự chủ năng lượng dài hạn.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen khẳng định Liên minh châu Âu (EU) sẽ không quay lại nhập khẩu khí đốt từ Nga, ngay cả trong kịch bản khu vực đối mặt nguy cơ thiếu hụt năng lượng dẫn tới mất điện. Thay vào đó, EU tiếp tục theo đuổi chiến lược chuyển dịch sang các nguồn năng lượng xanh được sản xuất trong nội khối.
Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh áp lực năng lượng gia tăng, sau khi Dan Jorgensen trước đó cũng nhấn mạnh các nước thành viên không nên mua “dù chỉ một phân tử” năng lượng từ Nga, bất kể hoàn cảnh.
Song song với lập trường cứng rắn, các nhà lãnh đạo EU tại hội nghị thượng đỉnh ở Brussels ngày 19/3 đã kêu gọi triển khai các biện pháp ngắn hạn nhằm giảm bớt tác động của đà tăng giá năng lượng. Những giải pháp được đề xuất bao gồm cắt giảm thuế điện, hạ phí lưới điện và tăng cường hỗ trợ từ ngân sách nhà nước.
Châu Âu hiện vẫn phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu, khiến khu vực dễ tổn thương trước biến động giá, đặc biệt khi nguồn cung bị gián đoạn và căng thẳng tại Trung Đông leo thang, liên quan tới Iran. Khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu đi qua Eo biển Hormuz.
Về dài hạn, EU đặt mục tiêu giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu bằng cách phát triển các nguồn năng lượng carbon thấp trong nội khối, qua đó hạn chế rủi ro từ biến động giá dầu và khí đốt toàn cầu.
Trong tuyên bố chung sau hội nghị, các lãnh đạo EU yêu cầu Ủy ban châu Âu phối hợp chặt chẽ với các nước thành viên để triển khai các biện pháp tạm thời, có mục tiêu rõ ràng, nhằm giảm tác động từ việc giá năng lượng leo thang.
Bà von der Leyen cho biết các nước có thể áp dụng hỗ trợ tài khóa để giảm gánh nặng chi phí năng lượng, đồng thời Ủy ban châu Âu cũng sẽ đề xuất cắt giảm thuế điện. Theo bà, trong nhiều trường hợp, thuế áp lên điện cao hơn khí đốt tới 15 lần, điều này là không hợp lý và cần được điều chỉnh.
Tuy nhiên, các biện pháp như giảm thuế hay trợ cấp cũng tiềm ẩn nguy cơ làm gia tăng khác biệt giữa các quốc gia thành viên, trong bối cảnh nhiều nền kinh tế đang chịu áp lực ngân sách và đồng thời phải tăng chi tiêu cho quốc phòng.
Ngoài ra, Ủy ban châu Âu dự kiến đưa ra các đề xuất pháp lý nhằm nâng cao hiệu quả hệ thống lưới điện, cho phép giảm phí truyền tải đối với các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng.
Các lãnh đạo EU cũng nhấn mạnh, mọi giải pháp đưa ra cần đảm bảo duy trì động lực đầu tư vào năng lượng tái tạo, thúc đẩy triển khai nhanh hơn và bảo đảm cạnh tranh công bằng trong toàn khối.
