Tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 6, sáng 21/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Dự thảo Luật Điện lực gồm 3 điều, tập trung sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung liên quan đến quy hoạch và đầu tư dự án điện lực, phát triển năng lượng tái tạo, cấp giấy phép hoạt động điện lực, thị trường và vận hành hệ thống điện, mua bán điện, giá điện, bảo vệ công trình điện lực và an toàn điện.

Một trong những nội dung đáng chú ý là cơ chế giá điện. Dự thảo bổ sung quy định áp dụng giá bán lẻ điện theo giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường đối với khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép. Đồng thời, dự thảo bổ sung thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Công Thương trong việc phê duyệt khung giá bán buôn điện. Dự thảo cũng bổ sung quy định chuyển tiếp về cơ cấu biểu giá bán lẻ điện đối với khách hàng là cơ sở lưu trú du lịch, đồng thời bám sát định hướng từng bước xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng theo Nghị quyết số 70-NQ/TW.

Liên quan đến giá dịch vụ về điện, dự thảo làm rõ giá hợp đồng mua bán điện đối với một số loại hình nguồn điện; sửa đổi, bổ sung cơ chế giá điện hỗ trợ hoặc cơ chế khuyến khích đầu tư phù hợp đối với các dự án điện năng lượng tái tạo, năng lượng mới, hệ thống lưu trữ điện và các loại hình điện lực khác theo yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ. Theo báo cáo thẩm tra sơ bộ, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cơ bản tán thành nguyên tắc giá điện phản ánh các chi phí hợp lý, hợp lệ, tạo điều kiện huy động nguồn lực đầu tư, từng bước xóa bỏ bù chéo và phát triển thị trường điện cạnh tranh.

Cơ quan thẩm tra đề nghị quy định rõ giá điện được hình thành trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường. Đặc biệt, cần bảo đảm nguyên tắc không chuyển toàn bộ rủi ro trong đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, bên mua điện hoặc người sử dụng điện. Đối với cơ chế xác định giá điện và thời hạn hợp đồng mua bán điện theo hồ sơ dự thầu của nhà đầu tư trúng thầu, cơ quan thẩm tra cho rằng cách tiếp cận này có thể góp phần hạn chế tình trạng đàm phán lại sau đấu thầu, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư và nâng cao tính minh bạch.

Tuy nhiên, cần làm rõ mối quan hệ giữa kết quả đấu thầu và quá trình đàm phán hợp đồng sau đấu thầu. Những nội dung cơ bản đã được xác lập qua đấu thầu, đặc biệt là giá điện và thời hạn hợp đồng, cần được xác định rõ và không đàm phán lại theo hướng làm thay đổi kết quả lựa chọn nhà đầu tư, ngoại trừ những trường hợp và nguyên tắc điều chỉnh đã được quy định trước trong hồ sơ mời thầu. Với trường hợp giá bán điện chưa kịp điều chỉnh nhằm bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội, dự thảo quy định Nhà nước có cơ chế bù đắp chi phí hợp lý. Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục làm rõ nguồn, phương thức, thời điểm xác nhận và xử lý khoản chi phí này, tránh cách hiểu rằng ngân sách nhà nước mặc nhiên phát sinh nghĩa vụ bù đắp.

Việc xóa bỏ bù chéo giá điện cũng được đề nghị làm rõ về phạm vi, đối tượng và lộ trình thực hiện. Chính sách này cần được tách bạch với việc hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo, hộ chính sách và các địa bàn khó khăn, qua đó bảo đảm nguồn lực hỗ trợ được sử dụng công khai, minh bạch. Tại phiên họp, các Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhất trí với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương mới của Trung ương, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong đầu tư, xây dựng và vận hành các dự án điện, đồng thời cải cách thủ tục hành chính và bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật.

Phát biểu kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ phạm vi sửa đổi, chỉ đưa vào dự luật những nội dung thực sự cần thiết, có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn, đồng thời được đánh giá tác động đầy đủ theo thẩm quyền của Quốc hội. Phó Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu dự thảo luật phải thể chế hóa đúng và đầy đủ các chủ trương về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia; rà soát, làm rõ nguyên tắc áp dụng pháp luật và các cơ chế đặc thù trong đầu tư xây dựng dự án điện.

Bên cạnh đó, cần đánh giá đầy đủ tác động của các chính sách mới về phát triển điện lực và giá điện, nhất là đối với năng lượng tái tạo, năng lượng mới, điện gió ngoài khơi, hệ thống lưu trữ điện và thị trường điện. Các chính sách được đề xuất cũng cần tiếp tục làm rõ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn, bảo đảm tính khả thi, vừa tháo gỡ những vướng mắc trong thực tế, vừa tạo dựng khung khổ pháp lý minh bạch, ổn định, có tính dự báo cao và đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành điện trong giai đoạn mới.