Những nguy cơ tiềm ẩn gây hại sức khỏe khi du xuân
Người dân đổ về các di tích, đền chùa du xuân đầu năm, tạo cảnh đông đúc, tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm bệnh trong thời điểm giao mùa.
Theo chia sẻ của PGS.TS.BS Nguyễn Tiến Dũng, nguyên Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Bạch Mai, trong các chuyến du xuân, trẻ nhỏ, người cao tuổi và những người có bệnh lý nền là những đối tượng cần đặc biệt lưu ý. Thời điểm này, thời tiết nồm ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho virus và vi khuẩn phát triển mạnh, làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm bệnh. Không chỉ vậy, tại các địa điểm du xuân hay lễ hội đông người, nguy cơ ngộ độc thực phẩm hoặc dị ứng thực phẩm hoàn toàn có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Nguyên nhân chủ yếu là do các quán ăn, nhà hàng phải phục vụ lượng khách quá lớn trong cùng thời điểm, khiến công tác vệ sinh an toàn thực phẩm có thể không được đảm bảo đúng quy trình. Riêng với trẻ nhỏ, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý các món ăn vặt, nhất là tại các quầy hàng rong ở điểm vui chơi hay công viên.
Bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng lấy ví dụ cụ thể về xúc xích – món ăn khoái khẩu của nhiều trẻ em, hiện được bày bán tràn lan tại hầu hết các điểm du lịch, lễ hội. Theo nguyên tắc bảo quản, xúc xích phải được giữ đông liên tục và chỉ rã đông ngay trước khi sử dụng. Tuy nhiên, tại nhiều quán hàng rong, hàng chục túi xúc xích thường được mang theo từ sáng sớm và để ngoài môi trường trong thời gian dài mà không có thiết bị bảo quản phù hợp. Việc bảo quản không đúng tiêu chuẩn khiến thực phẩm dễ nhiễm khuẩn, làm tăng nguy cơ đau bụng, tiêu chảy cấp ở người sử dụng. Đây là những cảnh báo thực tế mà vị chuyên gia mong muốn các gia đình và cơ quan lưu tâm khi tổ chức du xuân đầu năm nhằm bảo vệ sức khỏe cho các thành viên. Việc thiếu cảnh giác với thực phẩm lề đường có thể làm hỏng cả hành trình ý nghĩa nếu không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng ngay từ đầu.
Các loại đồ ăn vặt, thực phẩm chế biến sẵn được bày bán tràn lan tại điểm du xuân, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc và mất an toàn vệ sinh thực phẩm.
Bên cạnh vấn đề ăn uống, trang phục cho trẻ khi đi chơi xuân cũng đóng vai trò rất quan trọng nhưng lại thường bị xem nhẹ, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe lâu dài của trẻ. PGS Nguyễn Tiến Dũng phân tích rằng, vào đầu mùa xuân, thời tiết khi di chuyển thường khá lạnh, nhưng khi đến điểm vui chơi, trẻ nô đùa nhiều dẫn đến ra mồ hôi. Khi mồ hôi thấm ướt áo, đặc biệt ở vùng lưng, sẽ dễ thấm ngược vào cơ thể và làm tăng nguy cơ viêm phổi cấp. Do đó, phụ huynh cần ghi nhớ nguyên tắc “rét mặc nóng, cởi” để kịp thời điều chỉnh quần áo cho trẻ theo điều kiện thực tế. Khi di chuyển, dù quãng đường ngắn, trẻ vẫn cần được mặc đủ ấm, đội mũ, đeo kính và khẩu trang, đồng thời chỉ nên đi với tốc độ vừa phải để tránh gió lạnh. Phụ huynh cũng cần thường xuyên kiểm tra xem trẻ có bị ủ kín vùng đầu, mặt quá mức gây khó thở hay không nhằm đảm bảo an toàn tối đa. Trẻ cần được giữ ấm hợp lý, đồng thời tránh để ra quá nhiều mồ hôi khi vận động mạnh, bởi sự thay đổi nhiệt độ đột ngột chính là tác nhân hàng đầu gây các bệnh đường hô hấp.
Giải pháp bảo vệ cơ thể và ăn uống an toàn khoa học
Du khách đeo khẩu trang, giữ vệ sinh cá nhân khi đi lễ, du xuân đầu năm nhằm hạn chế nguy cơ lây nhiễm bệnh tại nơi đông người.
Để phòng tránh các bệnh truyền nhiễm do virus và vi khuẩn trong quá trình du xuân, mọi người nên mang khẩu trang khi đến nơi đông người, đồng thời chuẩn bị dung dịch sát khuẩn hoặc nước rửa tay khô. Những vật dụng này giúp hạn chế đáng kể nguy cơ lây nhiễm trong môi trường cộng đồng phức tạp, tiềm ẩn nhiều mầm bệnh. Bác sĩ Dũng khuyến cáo, bất kỳ ai cũng cần rửa tay sạch trước khi ăn, sau khi sử dụng nhà vệ sinh công cộng hoặc khi nghi ngờ tiếp xúc với nguồn lây nhiễm. Việc chủ động giữ vệ sinh cá nhân chính là “lá chắn” hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe trong mỗi chuyến đi. Ngoài ra, với những người mắc bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, hen suyễn hay tim mạch, việc tái khám trước chuyến đi là cần thiết để được tư vấn và chuẩn bị đầy đủ thuốc men cho suốt hành trình.
Ngay cả với các gia đình không có người mắc bệnh nền, khi đi du xuân cũng nên chuẩn bị sẵn một số loại thuốc thiết yếu để phòng tình huống phát sinh bất ngờ. Các loại thuốc nên mang theo gồm thuốc chống say tàu xe, thuốc tiêu chảy, thuốc chống dị ứng, thuốc giảm đau hạ sốt cùng nước muối sinh lý dùng để nhỏ mắt, nhỏ mũi hoặc súc họng hàng ngày. Trong quá trình du xuân, vấn đề ăn uống cần được đặt lên hàng đầu để tránh dị ứng, ngộ độc thực phẩm hoặc rối loạn tiêu hóa do ăn đồ lạ. Theo PGS Nguyễn Tiến Dũng, tại các điểm du xuân, du khách nên ưu tiên lựa chọn thực phẩm tươi sống, chẳng hạn với cá nên chọn cá còn sống và chờ chế biến tại chỗ, hoặc với gà luộc nên chọn gà sống và nấu chín trực tiếp. Đối với rau củ, nên ưu tiên các loại củ quả và hạn chế rau lá do nguy cơ rửa không đảm bảo vệ sinh tại nơi đông người. Ngoài ra, nên ưu tiên món luộc và hạn chế tối đa các món xào, nướng hoặc hầm tại những quán ăn quá đông khách vì khó kiểm soát chất lượng nguyên liệu.
Đặc điểm của các món luộc là nếu thực phẩm để lâu ngày sẽ dễ nhận biết qua màu sắc bất thường hoặc mùi vị không còn tươi mới. Ngược lại, các món xào, nướng hay hầm thường được tẩm ướp nhiều gia vị, khiến người ăn khó phân biệt thực phẩm mới hay cũ. Đặc biệt, khi du xuân tại các vùng miền khác nhau, mọi người nên hạn chế thử các món đặc sản lạ, nhất là những món chưa từng ăn trước đây. PGS Nguyễn Tiến Dũng cho rằng, dù là đặc sản phổ biến tại địa phương, nguy cơ dị ứng hoặc ngộ độc vẫn có thể xảy ra với bất kỳ ai, kể cả người có sức khỏe tốt. Nguyên nhân là do hệ tiêu hóa chưa từng tiếp nhận loại thực phẩm đó, dẫn đến các phản ứng không mong muốn. Sự cẩn trọng trong từng bữa ăn chính là yếu tố then chốt giúp mỗi cá nhân và gia đình bảo vệ sức khỏe trọn vẹn trong suốt hành trình du xuân đầu năm.
