Ngày 21/9 đánh dấu một bước chuyển quan trọng đối với thị trường chứng khoán Việt Nam khi FTSE Russell thực hiện việc phân loại Việt Nam vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp. Đây là kết quả của quá trình Việt Nam từng bước cải thiện khả năng tiếp cận thị trường, cơ chế giao dịch và hạ tầng hỗ trợ nhà đầu tư quốc tế. FTSE Russell đã đưa Việt Nam vào diện theo dõi từ năm 2018 trước khi đi đến quyết định nâng hạng.

Theo FTSE Russell, việc chuyển nhóm được triển khai theo lộ trình, thay vì đưa toàn bộ tỷ trọng Việt Nam vào các chỉ số mới nổi ngay lập tức. Các bước chuyển tiếp trong 12 tháng nhằm giúp thị trường và các nhà đầu tư có thời gian thích ứng với thay đổi về phân loại và dòng vốn theo chỉ số.

Điều này cũng cho thấy nâng hạng không đơn thuần là một quyết định mang tính danh nghĩa. Khả năng hấp thụ dòng vốn, chất lượng thanh khoản, mức độ tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài và hiệu quả vận hành của thị trường sẽ tiếp tục là những yếu tố được quan tâm.

Một trong những tác động được chú ý nhất từ việc nâng hạng là khả năng gia tăng sự hiện diện của các quỹ đầu tư quốc tế. Trước thời điểm chính thức chuyển nhóm, dòng vốn ngoại đã có những diễn biến đáng chú ý. Reuters dẫn số liệu cho biết trong tuần từ 14-18/9, nhà đầu tư nước ngoài mua ròng khoảng 104 triệu USD trên HoSE, dù tính từ đầu năm vẫn ở trạng thái bán ròng. Một số tổ chức đầu tư cũng đã công bố kế hoạch tăng mức độ hiện diện tại Việt Nam trong những năm tới. Tuy nhiên, dòng vốn gắn với các bộ chỉ số và dòng vốn chủ động là hai câu chuyện khác nhau.

Các quỹ thụ động thường phải điều chỉnh danh mục khi cơ cấu chỉ số thay đổi. Trong khi đó, các nhà quản lý quỹ chủ động còn xem xét nhiều yếu tố khác như khả năng tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp, chất lượng quản trị, mức độ minh bạch, thanh khoản và khả năng đưa vốn vào - ra thị trường. Vì vậy, việc được đưa vào nhóm thị trường mới nổi tạo thêm điều kiện để Việt Nam tiếp cận dòng vốn quốc tế, nhưng mức độ và tính bền vững của dòng vốn sẽ còn phụ thuộc vào chất lượng thực tế của thị trường.

Trong quá trình đáp ứng các tiêu chí nâng hạng, Việt Nam đã tập trung xử lý nhiều vấn đề liên quan đến khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài và cơ chế giao dịch. Một trong những nội dung được quan tâm là việc tháo gỡ yêu cầu ký quỹ trước giao dịch đối với một số nhóm nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, cùng với việc cải thiện cơ chế xử lý giao dịch và tăng khả năng tiếp cận thông tin.

Trong giai đoạn tiếp theo, các vấn đề như giới hạn sở hữu nước ngoài, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và khả năng giao dịch của nhà đầu tư quốc tế vẫn là những yếu tố cần tiếp tục được cải thiện. Reuters cũng lưu ý đây là những điểm còn được thị trường quan tâm trong quá trình Việt Nam hướng tới các bước hội nhập sâu hơn.

Ở góc độ hạ tầng, việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế thanh toán, bù trừ và các công cụ quản trị rủi ro cũng có ý nghĩa quan trọng. Những thay đổi này không chỉ phục vụ mục tiêu nâng hạng mà còn quyết định khả năng vận hành ổn định khi quy mô và mức độ tham gia của nhà đầu tư quốc tế tăng lên. Từ nâng hạng chứng khoán đến phát triển hệ sinh thái tài chính

Ý nghĩa của cột mốc 21/9 không chỉ nằm ở thị trường cổ phiếu. Một thị trường chứng khoán phát triển cần được đặt trong mối liên hệ với thị trường trái phiếu, ngân hàng, các tổ chức đầu tư dài hạn, dịch vụ tài chính và hệ thống pháp lý.

Đây cũng là lý do câu chuyện nâng hạng thường được đặt cạnh định hướng phát triển trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. Nếu thị trường chứng khoán là một kênh để tài sản Việt Nam tiếp cận dòng vốn toàn cầu, thì một trung tâm tài chính có thể hướng tới phạm vi rộng hơn, bao gồm huy động vốn, quản lý tài sản, dịch vụ tài chính, tài chính xanh và công nghệ tài chính. Trong hợp tác với các trung tâm tài chính quốc tế, vấn đề không chỉ là thu hút thêm vốn mà còn là tiếp nhận kinh nghiệm về chuẩn mực, quản trị rủi ro, pháp lý và các dịch vụ tài chính chuyên nghiệp.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy vị trí trong hệ thống phân loại thị trường không phải trạng thái bất biến. Các tổ chức cung cấp chỉ số thường xuyên đánh giá lại khả năng tiếp cận và chất lượng vận hành của từng thị trường. Vì vậy, sau ngày 21/9, câu chuyện quan trọng hơn sẽ là Việt Nam duy trì và nâng cao những tiêu chuẩn đã đạt được như thế nào.

Thước đo không chỉ nằm ở lượng vốn ngoại vào thị trường hay biến động của VN-Index, mà còn ở khả năng doanh nghiệp huy động vốn dài hạn, mức độ tham gia của các nhà đầu tư tổ chức, chất lượng công bố thông tin, thanh khoản và khả năng vận hành thị trường trong cả những giai đoạn dòng vốn quốc tế biến động. Ở góc độ này, nâng hạng có thể được xem là một cột mốc trong quá trình hội nhập tài chính của Việt Nam, đồng thời tạo thêm động lực để tiếp tục hoàn thiện cấu trúc thị trường.

Ngày 21/9 vì thế không chỉ là ngày thay đổi một dòng phân loại trên các bảng chỉ số quốc tế. Đây là thời điểm thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào một giai đoạn mới, trong đó việc duy trì khả năng tiếp cận, nâng chất lượng vận hành và củng cố niềm tin của nhà đầu tư sẽ tiếp tục quyết định mức độ hội nhập sâu của thị trường với dòng vốn toàn cầu.