Từ 1/4/2026, Nghị định 61/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, bổ sung cơ chế tiếp nhận và sử dụng dữ liệu do cá nhân, tổ chức cung cấp để phục vụ công tác phát hiện, xử lý vi phạm hành chính. Điểm đáng chú ý là người dân có thể gửi hình ảnh, video phản ánh vi phạm giao thông trực tiếp thông qua ứng dụng VNeID.

Theo quy định mới, dữ liệu phản ánh vi phạm có thể được gửi đến cơ quan chức năng bằng nhiều hình thức như nộp trực tiếp, qua thư điện tử, cổng thông tin điện tử hoặc các ứng dụng di động, trong đó có VNeID.

Việc mở rộng và đa dạng hóa các kênh tiếp nhận được xem là bước tiến trong quá trình chuyển đổi số, tạo điều kiện để người dân tham gia giám sát xã hội, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.

Tuy nhiên, dữ liệu do người dân cung cấp chỉ được sử dụng làm căn cứ xử lý khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định, gồm thuộc phạm vi quản lý nhà nước theo Luật Xử lý vi phạm hành chính; phản ánh khách quan, trung thực về hành vi, thời gian, địa điểm xảy ra vụ việc; không xâm phạm quyền riêng tư; và vẫn còn thời hạn sử dụng theo quy định pháp luật.

Nghị định cũng nêu rõ, cá nhân, tổ chức cung cấp dữ liệu sẽ được bảo mật thông tin cá nhân theo quy định về bảo vệ dữ liệu. Đồng thời, người cung cấp có quyền yêu cầu cơ quan chức năng thông báo kết quả xác minh, xử lý đối với nội dung đã phản ánh.

Bên cạnh quyền lợi, người gửi thông tin cũng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, đầy đủ của dữ liệu đã cung cấp; đồng thời phải cung cấp thông tin liên hệ khi cần thiết và phối hợp với cơ quan chức năng trong quá trình xác minh.

Trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt, các đơn vị như Cảnh sát giao thông, Công an các cấp và UBND các cấp được giao thẩm quyền tiếp nhận, xử lý thông tin do người dân cung cấp.

Không chỉ giới hạn trong lĩnh vực giao thông, nghị định còn quy định cụ thể thẩm quyền tiếp nhận, xử lý dữ liệu đối với nhiều lĩnh vực khác như hàng hải, hàng không dân dụng, bảo vệ môi trường, phòng cháy chữa cháy, phòng chống ma túy, thủy sản, tần số vô tuyến điện… với sự tham gia của nhiều lực lượng chức năng.

Quy trình xử lý dữ liệu được thực hiện theo các bước gồm tiếp nhận, phân loại, đánh giá giá trị chứng cứ và báo cáo người có thẩm quyền. Đáng chú ý, trong trường hợp thông tin không có danh tính người cung cấp nhưng nội dung phản ánh có căn cứ rõ ràng, cơ quan chức năng vẫn sẽ tiến hành xác minh theo quy định.

Thời hạn xác minh không quá 30 ngày; đối với các vụ việc phức tạp, thời gian xử lý có thể được kéo dài nhưng tối đa không quá 60 ngày. Sau đó, cơ quan chức năng phải ban hành kết luận, lập biên bản xử phạt vi phạm hành chính hoặc chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm hình sự.

Đáng chú ý, dữ liệu thu thập từ các hệ thống kỹ thuật của đơn vị quản lý hạ tầng giao thông, sân bay… có thể được sử dụng trực tiếp làm căn cứ xử phạt mà không cần xác minh lại.

Việc cho phép tiếp nhận dữ liệu từ người dân thông qua các nền tảng số được kỳ vọng sẽ góp phần tăng tính minh bạch, rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao hiệu quả phát hiện, xử lý vi phạm hành chính trên phạm vi toàn quốc.