Trong bối cảnh hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng, ngành chăn nuôi Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ khi các thị trường nhập khẩu liên tục nâng cao yêu cầu đối với nông sản và thực phẩm. Những lợi thế truyền thống về quy mô sản xuất hay chi phí thấp không còn đủ để tạo sức cạnh tranh nếu doanh nghiệp không đáp ứng được các tiêu chuẩn về môi trường, an toàn thực phẩm và minh bạch chuỗi cung ứng.

Các thị trường lớn như Trung Quốc, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản và Hoa Kỳ hiện áp dụng nhiều quy định nghiêm ngặt liên quan đến truy xuất nguồn gốc, phát thải khí nhà kính, phúc lợi động vật và tiêu chuẩn môi trường. Điều này buộc ngành chăn nuôi phải chuyển từ phương thức quản lý truyền thống sang quản trị bằng dữ liệu và công nghệ số.

Đối với các sản phẩm chăn nuôi, yêu cầu kiểm soát chất lượng luôn thuộc nhóm cao nhất. Doanh nghiệp xuất khẩu phải cung cấp đầy đủ thông tin về vùng chăn nuôi, nguồn thức ăn, quá trình sử dụng thuốc thú y, kháng sinh, quy trình giết mổ, chế biến cũng như lượng phát thải trong toàn bộ chuỗi sản xuất. Mỗi mắt xích từ trang trại đến nhà máy đều cần được quản lý bằng hệ thống truy xuất điện tử, thể hiện xu hướng chuyển từ sản xuất hàng hóa sang quản trị dữ liệu.

Tại thị trường Trung Quốc, hoạt động kiểm soát nhập khẩu đang được số hóa với phương thức đánh giá rủi ro dựa trên dữ liệu của doanh nghiệp. Những nhóm sản phẩm như thịt, nội tạng, sữa, tổ yến hay thức ăn chăn nuôi đều nằm trong diện kiểm soát nghiêm ngặt. Doanh nghiệp phải duy trì hồ sơ điện tử đầy đủ về vùng nuôi, cơ sở giết mổ, hệ thống an toàn sinh học và lịch sử tuân thủ quy định. Chỉ một lô hàng không bảo đảm khả năng truy xuất hoặc vi phạm quy định về dư lượng kháng sinh cũng có thể ảnh hưởng đến uy tín và khả năng xuất khẩu.

Thực tế này đặt ra yêu cầu thay đổi tư duy quản trị đối với ngành chăn nuôi Việt Nam. Mỗi sản phẩm không chỉ cần bảo đảm chất lượng mà còn phải có đầy đủ thông tin về con giống, nguồn thức ăn, lịch tiêm phòng, sử dụng thuốc thú y, quy trình xử lý chất thải cũng như lượng phát thải khí nhà kính trong quá trình sản xuất.

Song song với truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon đang trở thành một tiêu chí quan trọng khi nhiều quốc gia hướng tới việc công bố dấu chân carbon đối với các sản phẩm thịt, sữa và thực phẩm chế biến. Trong chăn nuôi, phát thải chủ yếu đến từ khí methane của gia súc nhai lại, chất thải chăn nuôi và việc sử dụng năng lượng trong các hệ thống chuồng trại hiện đại.

Để đáp ứng yêu cầu mới, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư các mô hình chăn nuôi xanh thông qua điện mặt trời áp mái, hầm biogas, tối ưu hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR), tiết kiệm năng lượng và phát triển kinh tế tuần hoàn nhằm giảm phát thải trong toàn bộ chuỗi sản xuất.

Một thách thức khác là việc kiểm soát dư lượng kháng sinh và hóa chất thú y. EU, Nhật Bản và Hoa Kỳ liên tục siết chặt ngưỡng dư lượng tối đa, thậm chí cấm hoàn toàn một số hoạt chất. Trong khi đó, chăn nuôi nông hộ tại Việt Nam vẫn chiếm tỷ trọng đáng kể, khiến việc quản lý thuốc thú y và thức ăn bổ sung chưa thật sự đồng bộ.

Trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường, nhiều doanh nghiệp lớn đã chủ động tái cấu trúc hoạt động theo hướng phát triển bền vững. Ông David John Whitehead, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Mavin, cho biết doanh nghiệp bắt đầu đưa các tiêu chuẩn ESG vào chiến lược phát triển từ năm 2022 với sự hỗ trợ của IFC, thành viên Nhóm Ngân hàng Thế giới. Theo ông, ESG không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn là nền tảng giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng thích ứng trước biến động thị trường, dịch bệnh và các quy định quốc tế.

Mavin hiện vận hành mô hình "Feed – Farm – Food", ứng dụng hệ thống quản trị SAP ERP từ năm 2019, tiếp cận nguồn vốn tín dụng xanh của HSBC trong hai năm liên tiếp 2024-2025 và công bố Báo cáo Phát triển bền vững theo chuẩn quốc tế từ năm 2023.

Trong khi đó, đại diện Công ty C.P. Việt Nam cho biết doanh nghiệp tiếp tục phát triển chuỗi sản xuất khép kín "Feed – Farm – Food" nhằm nâng cao chất lượng và năng lực quản trị. Sau hơn ba thập kỷ hoạt động tại Việt Nam, doanh nghiệp hiện sở hữu 21 nhà máy cùng hơn 2.500 trang trại chính chủ và liên kết.

Nổi bật là Tổ hợp CPV Food Bình Phước với tổng vốn đầu tư 250 triệu USD, áp dụng đồng thời nhiều tiêu chuẩn quốc tế như HACCP, ISO 9001, ISO 22000, BRC và trở thành đơn vị đầu tiên tại Việt Nam đạt chứng nhận CPF Food Standard PS 7818:2023 do BSI đánh giá. Các sản phẩm thịt gà chế biến của doanh nghiệp hiện đã có mặt tại nhiều thị trường như Nhật Bản, Singapore, Hồng Kông (Trung Quốc), Nga và Mông Cổ.

Theo ông Montri Suwanposri, Thành viên Hội đồng quản trị CPF, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam, chế biến sâu và xuất khẩu sẽ tiếp tục là định hướng đầu tư trọng tâm của doanh nghiệp trong thời gian tới. Các dự án mở rộng công suất chế biến gia cầm, đầu tư nhà máy mới và hoàn thiện chuỗi giết mổ hiện đại đang được triển khai tại Việt Nam.

Bên cạnh Mavin và C.P. Việt Nam, nhiều doanh nghiệp lớn khác như Greenfeed, TH và Vinamilk cũng đang đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế tuần hoàn, quản trị phát thải và nâng cao tính minh bạch trong chuỗi sản xuất để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường toàn cầu.

Trong bối cảnh các hàng rào kỹ thuật liên tục được nâng lên, việc chuyển đổi sang mô hình chăn nuôi xanh, minh bạch và quản trị theo tiêu chuẩn quốc tế không chỉ mở rộng cơ hội xuất khẩu mà còn tạo nền tảng để ngành chăn nuôi Việt Nam nâng cao giá trị gia tăng, tăng sức cạnh tranh và phát triển bền vững trong những năm tới.