Brazil bất ngờ dẫn đầu thị trường nhập khẩu

Theo số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tháng 1/2026, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam đạt khoảng 15 triệu USD, tăng 334% so với cùng kỳ năm 2025. Mức tăng trưởng mạnh này cho thấy sự mở rộng đáng kể của ngành cá rô phi Việt Nam trên thị trường quốc tế, đồng thời phản ánh sự dịch chuyển rõ rệt trong cơ cấu thị trường tiêu thụ.

Trong các thị trường đơn lẻ, Brazil nổi lên là điểm sáng khi vươn lên vị trí dẫn đầu với kim ngạch 8 triệu USD, chiếm 56% tổng giá trị xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam trong tháng đầu năm. Đây được xem là bước bứt phá đáng chú ý của thị trường Nam Mỹ, nơi nhu cầu nhập khẩu cá thịt trắng đang tăng nhanh.

Theo VASEP, sự tăng trưởng tại Brazil gắn với xu hướng tiêu dùng đặc thù của thị trường này. Người tiêu dùng Brazil ưa chuộng các sản phẩm cá rô phi phi lê hoặc cá cắt khúc, thuận tiện cho chế biến tại gia đình – nhóm sản phẩm phù hợp với năng lực cung ứng của doanh nghiệp Việt Nam.

Đứng thứ hai trong danh sách các thị trường nhập khẩu là Mỹ, với kim ngạch khoảng 3 triệu USD, chiếm 21% tổng xuất khẩu trong tháng 1/2026. So với tháng 12/2025, xuất khẩu sang thị trường này có giảm nhẹ, song theo các chuyên gia, đây là diễn biến mang tính chu kỳ.

Trong quý IV/2025, nhiều nhà nhập khẩu Mỹ đã tăng cường nhập hàng nhằm phục vụ nhu cầu tiêu thụ cao trong mùa lễ hội cuối năm. Vì vậy, bước sang tháng đầu năm mới, lượng nhập khẩu thường có xu hướng chững lại trước khi phục hồi trong các quý tiếp theo.

Các thị trường tiếp theo trong top 5 gồm Ả Rập Xê Út với kim ngạch 791 nghìn USD, Cộng hòa Dominica đạt 503 nghìn USD và Nhật Bản đạt 372 nghìn USD. Dù quy mô kim ngạch chưa lớn, nhóm thị trường này đều ghi nhận mức tăng trưởng tích cực, cho thấy dư địa mở rộng còn khá đáng kể.

Xét theo khu vực, Trung Đông đạt kim ngạch 948 nghìn USD, tăng tới 1.239% so với cùng kỳ năm trước, trong khi xuất khẩu sang Liên minh châu Âu (EU) đạt 764 nghìn USD, tăng 276%.

Đáng chú ý, xu hướng tiêu dùng tại Mỹ và EU đang chuyển dịch sang các sản phẩm cá rô phi chế biến sâu, giá trị gia tăng, có tính tiện lợi cao và tiết kiệm thời gian chế biến. Đây được xem là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam gia tăng đầu tư vào khâu chế biến sâu, nâng cao giá trị sản phẩm.

Mỹ tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng

Bên cạnh sự bứt phá của nhiều thị trường mới, Mỹ vẫn được xem là động lực quan trọng của ngành cá rô phi Việt Nam trong chuỗi cung ứng cá thịt trắng toàn cầu.

Đầu năm 2026, phía Mỹ công bố kế hoạch đầu tư khoảng 15,2 triệu USD vào ngành cá rô phi Việt Nam trong vòng 5 năm tới. Nguồn vốn này dự kiến được sử dụng để mở rộng quy mô nuôi, nâng cao chất lượng sản phẩm, đồng thời tăng cường năng lực chế biến và xuất khẩu.

Mục tiêu dài hạn là đưa kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam vượt mốc 1 tỷ USD, với sản lượng dự kiến đạt khoảng 1,21 triệu tấn. Đây được coi là bước đi chiến lược nhằm xây dựng nguồn cung cá thịt trắng ổn định cho thị trường Mỹ, đồng thời tận dụng lợi thế về chi phí sản xuất và mức thuế nhập khẩu cạnh tranh của Việt Nam.

Trên thực tế, vai trò “đầu kéo” của thị trường Mỹ đã thể hiện rõ trong năm 2025. Trong năm này, xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam tăng 141%, trong đó riêng xuất khẩu sang Mỹ tăng tới 173% so với năm trước.

Đáng chú ý, sản phẩm phi lê cá rô phi đông lạnh đang trở thành động lực tăng trưởng chính, phản ánh sự phù hợp giữa năng lực chế biến của doanh nghiệp Việt Nam với nhu cầu tiêu thụ tại thị trường Mỹ.

Không chỉ dừng ở hoạt động thương mại, sự tham gia của các đối tác Mỹ còn gắn với nhiều khâu trong chuỗi giá trị, từ hệ thống thức ăn chăn nuôi, tiêu chuẩn sản xuất cho tới công nghệ chế biến. Điều này góp phần thúc đẩy quá trình chuẩn hóa ngành cá rô phi Việt Nam, hướng tới xây dựng nguồn cung ổn định và chất lượng cao trong khu vực.

Cơ hội mở rộng thị phần trong bối cảnh cạnh tranh mới

Sự gia tăng đơn hàng cá rô phi từ Việt Nam cũng đang tạo ra những tác động nhất định tới thị trường cá rô phi toàn cầu, đặc biệt là tại Trung Quốc – quốc gia vốn có quy mô sản xuất lớn nhất thế giới.

Trong nhiều năm, chu kỳ giá cá rô phi tại Trung Quốc chủ yếu vận hành theo cung – cầu nội địa. Tuy nhiên, từ năm 2025 đến đầu năm 2026, dù sản lượng nuôi giảm và nguồn cung có dấu hiệu thắt chặt, giá cá rô phi tại nước này vẫn duy trì ở mức thấp và khó phục hồi.

Một trong những nguyên nhân chính là yếu tố xuất khẩu. Hiện cá rô phi Trung Quốc phải chịu mức thuế khoảng 55% khi xuất khẩu vào thị trường Mỹ, khiến khả năng cạnh tranh suy giảm đáng kể. Khi nhu cầu nhập khẩu của Mỹ chuyển dịch sang Việt Nam, việc Trung Quốc cắt giảm sản lượng cũng không còn tạo ra hiệu ứng đẩy giá mạnh như trước.

Do đó, chu kỳ giá cá rô phi tại Trung Quốc đang có xu hướng “phẳng” hơn, với biên độ tăng bị thu hẹp.

Dù vậy, giới chuyên gia cho rằng Việt Nam chưa thể thay thế hoàn toàn Trung Quốc về quy mô sản xuất tổng thể, khi quốc gia này vẫn sở hữu lợi thế về sản lượng lớn, hệ thống chế biến quy mô và danh mục sản phẩm đa dạng.

Điều đang thay đổi hiện nay không phải là thị phần hiện hữu, mà là dòng chảy của nhu cầu mới trên thị trường quốc tế. Các đơn hàng tăng thêm từ nhiều nhà nhập khẩu đang dần nghiêng về Việt Nam, trong khi Trung Quốc đối mặt với áp lực cạnh tranh và giá bán kéo dài.

Theo VASEP, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 99 triệu USD, tăng 141% so với năm 2024. Kết quả này cho thấy cá rô phi đang nổi lên là một trong những ngành hàng có tốc độ tăng trưởng nhanh trong cơ cấu xuất khẩu thủy sản của Việt Nam.

Bước sang năm 2026, các chuyên gia nhận định việc đa dạng hóa thị trường sang châu Âu, Trung Đông và Nam Mỹ sẽ là hướng đi quan trọng nhằm giảm phụ thuộc vào một số thị trường đơn lẻ. Đồng thời, đầu tư vào giống, công nghệ nuôi, chế biến sâu và tiêu chuẩn sản xuất bền vững sẽ là nền tảng giúp ngành cá rô phi Việt Nam duy trì đà tăng trưởng và nâng cao vị thế trên thị trường thủy sản toàn cầu.