Bộ Xây dựng vừa có văn bản trả lời kiến nghị của cử tri thành phố Hải Phòng liên quan đến việc ban hành hướng dẫn xử lý hợp đồng xây dựng khi giá vật liệu biến động lớn, đồng thời xem xét điều chỉnh chính sách thuế, phí và các công cụ quản lý nhằm giảm áp lực chi phí đối với những loại vật liệu xây dựng thiết yếu.

Theo Bộ Xây dựng, để triển khai Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 210/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Xây dựng về hợp đồng xây dựng. Nghị định có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 và đã bổ sung các quy định cụ thể về việc xử lý hợp đồng khi xuất hiện các yếu tố khách quan làm thay đổi điều kiện thực hiện.

Cụ thể, khoản 2 và khoản 3 Điều 84 của Luật Xây dựng cùng Điều 18 của Nghị định số 210/2026/NĐ-CP quy định rõ cơ chế quản lý và điều chỉnh hợp đồng trong trường hợp xảy ra sự kiện bất khả kháng, hoàn cảnh thực hiện hợp đồng thay đổi cơ bản hoặc giá cả thị trường biến động bất thường vượt ngoài khả năng dự báo của các bên tại thời điểm ký kết.

Theo quy định, khi phát sinh các tình huống này, các bên có quyền thỏa thuận sửa đổi hợp đồng nhằm bảo đảm việc thực hiện dự án phù hợp với điều kiện thực tế. Đối với các dự án đầu tư công và dự án theo phương thức đối tác công - tư (PPP), nội dung điều chỉnh có thể bao gồm thay đổi loại hợp đồng, hình thức giá hợp đồng, phương pháp điều chỉnh giá, nguồn dữ liệu phục vụ việc điều chỉnh giá cũng như các nội dung liên quan khác theo quy định của pháp luật.

Bộ Xây dựng nhấn mạnh, trong trường hợp giá vật liệu xây dựng tăng hoặc giảm bất thường đến mức vượt quá khả năng dự báo, có nguy cơ gây thiệt hại nghiêm trọng cho một trong các bên và ảnh hưởng lớn đến quá trình thực hiện hợp đồng, các bên cần tiến hành đánh giá toàn diện tác động của biến động giá so với thời điểm ký kết.

Việc đánh giá phải xem xét mức độ thiệt hại nếu tiếp tục thực hiện hoặc chấm dứt hợp đồng, đồng thời đối chiếu với các quy định về sự kiện bất khả kháng và hoàn cảnh thay đổi cơ bản trong hoạt động xây dựng để làm căn cứ quyết định sửa đổi hợp đồng. Mục tiêu là bảo đảm sự hài hòa về lợi ích và chia sẻ hợp lý các rủi ro giữa chủ đầu tư và nhà thầu.

Liên quan đến đề xuất rà soát chính sách thuế, phí và các công cụ điều tiết giá nhằm bình ổn thị trường vật liệu xây dựng, Bộ Xây dựng cho biết giá của các loại vật liệu xây dựng hiện không thuộc danh mục hàng hóa do Nhà nước định giá hoặc áp dụng biện pháp bình ổn theo Luật Giá số 16/2023/QH15. Vì vậy, các nội dung liên quan đến thuế, phí và chính sách tài chính được thực hiện theo quy định của pháp luật về tài chính.

Theo quy định hiện hành, giá vật liệu xây dựng được các địa phương khảo sát, thu thập và công bố định kỳ để làm cơ sở xác định và quản lý chi phí đầu tư xây dựng. Bộ Xây dựng cũng cho biết trong thời gian qua đã thường xuyên báo cáo, tham mưu Chính phủ và lãnh đạo Chính phủ về công tác quản lý giá vật liệu xây dựng, đồng thời đánh giá tác động của biến động giá nhiên liệu đến giá vật liệu và tổng mức đầu tư của các công trình xây dựng.

Bên cạnh đó, Bộ đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, yêu cầu các bộ, ngành, địa phương và các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng tăng cường công tác khảo sát, công bố giá vật liệu xây dựng, chủ động dự báo diễn biến thị trường và kịp thời triển khai các giải pháp quản lý, kiểm soát giá.

Theo Bộ Xây dựng, việc theo dõi sát diễn biến thị trường và cập nhật kịp thời thông tin về giá vật liệu sẽ góp phần hạn chế rủi ro, bảo đảm tiến độ và hiệu quả đầu tư đối với các dự án xây dựng, đặc biệt là các công trình trọng điểm quốc gia đang được triển khai trên cả nước.