Bảo vệ gan và thận trước áp lực dinh dưỡng ngày tết
Dịp tết với đặc thù mâm cỗ truyền thống giàu đạm, nhiều muối và chất béo không chỉ gây áp lực lên hệ tiêu hóa mà còn khiến gan, thận phải hoạt động quá tải ở mức tế bào. Việc chủ động điều chỉnh chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt là "chìa khóa" để duy trì sức khỏe ổn định trong kỳ nghỉ lễ dài ngày.
Theo Thạc sĩ - Bác sĩ Võ Thị Tố Hi (Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Gia An 115), gan và thận thường phải chịu áp lực đồng thời từ nhiều yếu tố trong dịp tết:
Rượu bia và độc chất: Gan là cơ quan chính chuyển hóa ethanol. Việc tiêu thụ liên tục khiến gan quá tải khi xử lý acetaldehyde, dẫn đến tăng men gan, rối loạn chuyển hóa mỡ và tăng nguy cơ viêm gan cấp.
Chế độ ăn "tam cao" (Cao đạm, cao béo, cao muối): Các món chiên rán, thịt đỏ và bánh kẹo ngọt buộc gan phải xử lý lượng lớn chất béo và đường. Trong khi đó, lượng đạm và muối cao làm gia tăng ure, acid uric, gây áp lực lọc nặng nề cho thận.
Đảo lộn nhịp sinh học: Thói quen ăn muộn, thức khuya và ít vận động làm mất đi khoảng thời gian phục hồi tự nhiên của nội tạng vào ban đêm.
Tiến sĩ, Bác sĩ Nghiêm Trung Dũng (Giám đốc Trung tâm Thận tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai) cảnh báo thêm, các món đặc trưng như bánh chưng, dưa hành, giò chả chứa hàm lượng muối và chất béo rất cao, dễ gây tích nước, tăng huyết áp và đặc biệt nguy hiểm cho người có bệnh nền về thận.
Danh mục thực phẩm "vàng" cho gan và thận
Để hỗ trợ thải độc tự nhiên và giảm gánh nặng chuyển hóa, người dân nên ưu tiên và hạn chế các nhóm thực phẩm sau:
Cá thể hóa dinh dưỡng cho người có bệnh lý nền
Bác sĩ Lê Thị Thúy Hằng (Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - Cơ sở 3) nhấn mạnh, hệ tiêu hóa và gan mật thường "kêu cứu" sau tết do sự lặp lại liên tục của các bữa ăn giàu mỡ. Do đó, việc ăn uống cần được cá thể hóa:
Người bệnh gan: Tuyệt đối tránh rượu bia. Chia nhỏ bữa ăn, tăng cường rau xanh và chọn đạm dễ tiêu để giảm áp lực cho gan.
Người bệnh thận: Kiểm soát chặt lượng muối (khoảng 2g/ngày) và lượng nước uống. Người suy thận chưa lọc máu cần giảm đạm nghiêm ngặt (khoảng $0,6g/kg$ thể trọng/ngày).
Người bị Gout: Tránh xa thực phẩm giàu purin và nước dùng đậm đặc. Đảm bảo lượng đạm phân bố đều, không ăn dồn vào một bữa.
Nguyên tắc "3 đúng" và lối sống lành mạnh
Bên cạnh dinh dưỡng, việc duy trì kỷ luật trong sinh hoạt là yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe:
Uống thuốc đúng giờ: Tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc điều trị dù bận rộn chúc tết.
Vận động đúng mức: Duy trì đi bộ nhẹ nhàng 10-15 phút sau bữa ăn để hỗ trợ chuyển hóa.
Giữ ấm đúng cách: Thời tiết tết thường lạnh, việc giữ ấm giúp phòng ngừa viêm họng và các biến chứng làm nặng thêm tình trạng bệnh thận.
Lời khuyên từ chuyên gia: Đừng cố "ăn theo không khí tết". Nếu xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi kéo dài, đầy bụng, phù nhẹ, tiểu ít hoặc đau khớp, người dân cần điều chỉnh chế độ ăn ngay và đến cơ sở y tế gần nhất để kiểm tra.
