Bản lĩnh vượt "gió ngược" và những điểm sáng của nền kinh tế

Báo cáo từ Bộ Tài chính cho thấy bức tranh kinh tế thế giới tiếp tục chuyển biến phức tạp với xung đột Trung Đông kéo giá xăng dầu tháng 10 tăng 3-4,2% so với tháng trước, đi cùng xu hướng thắt chặt tiền tệ khiến dòng vốn gián tiếp rút mạnh khỏi các nước đang phát triển. Trước bối cảnh đó, sự điều hành quyết liệt của Chính phủ thông qua các kịch bản tăng trưởng quý IV và chính sách miễn giảm thuế phí đã tạo bệ phóng cho nhiều lĩnh vực bứt phá mạnh mẽ.

Điểm nhấn lớn nhất thuộc về hoạt động ngoại thương khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 10 tháng đầu năm lần đầu tiên trong lịch sử vượt mốc 1.000 tỷ USD, đạt con số kỷ lục hơn 1.010 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu chạm mốc 499,24 tỷ USD, vượt xa mục tiêu tăng trưởng cả năm, riêng tháng 10 ghi nhận mức xuất siêu ấn tượng 7,31 tỷ USD giúp giảm áp lực nhập siêu lũy kế một cách rõ rệt.

Sản xuất công nghiệp cũng ghi nhận đà tăng tốc đồng đều với chỉ số IIP 10 tháng tăng 12,4%, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo làm trụ cột khi tăng tới 13% và có đến 33 trên tổng số 34 địa phương báo cáo chỉ số IIP tăng trưởng dương. Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) tháng 10 đạt 52,3 điểm, đánh dấu tháng thứ 16 liên tiếp nằm trên vùng mở rộng, khẳng định niềm tin vững chắc của các nhà quản trị vào chu kỳ kinh doanh nội địa.

Thị trường trong nước và dòng vốn quốc tế đồng loạt cộng hưởng tạo nên những xung lực mới cho nền kinh tế. Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục là điểm sáng lớn với tổng vốn đăng ký đạt 54,85 tỷ USD, tăng vọt 74%, song song với số vốn thực hiện đạt 24,08 tỷ USD. Sức mua nội địa được duy trì ổn định khi tiêu dùng 10 tháng tăng trưởng 13,5%, kết hợp cùng sự phục hồi ngoạn mục của ngành du lịch với 19,5 triệu lượt khách quốc tế, đạt mức cao nhất so với cùng kỳ nhiều năm qua. Lòng tin thị trường được củng cố rõ nét với hơn 243,6 nghìn doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, vượt trội 33,9% so với số doanh nghiệp rút lui, cùng quy mô vốn đăng ký bình quân tăng gần 35%.

Nhận diện rào cản và áp lực trong chặng đường nước rút quý IV

Mặc dù sở hữu nhiều gam màu sáng, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn thẳng thắn nhìn nhận khu vực sản xuất kinh doanh vẫn tiềm ẩn nhiều rào cản lớn khi chưa xuất hiện các đột phá đủ mạnh để đáp ứng hoàn toàn yêu cầu tăng trưởng cao cho giai đoạn cuối năm. Xuất khẩu của một số nhóm ngành chủ lực dù đã cải thiện song tỷ lệ tăng trưởng vẫn thấp, đồng thời cán cân thương mại còn ghi nhận sự mất cân đối khá lớn giữa các thị trường quốc tế cũng như giữa khối doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa. Ngoài ra, hệ thống tài chính, tiền tệ và tín dụng trong nước đang phải chịu áp lực nặng nề từ các biến động lãi suất và dòng chuyển dịch vốn trên thị trường quốc tế.

Kiên định mục tiêu tăng trưởng hai con số và các giải pháp điều hành trọng tâm

Để hoàn thành toàn diện các nhiệm vụ đề ra, Chính phủ yêu cầu các bộ ngành và địa phương triển khai nghiêm túc các kết luận của Trung ương, kiên định mục tiêu tăng trưởng hai con số đi kèm kiểm soát lạm phát ở mức khoảng 4,5%. Các cực tăng trưởng trọng điểm bao gồm Hà Nội, TPHCM, Hải Phòng, Đồng Nai và Bắc Ninh được giao trọng trách phải quyết liệt hơn nữa để đóng góp vai trò chủ lực vào GDP chung của cả nước.

Trong lĩnh vực tài khóa và tiền tệ, Bộ Tài chính cam kết theo dõi sát diễn biến lạm phát để phối hợp với Bộ Công Thương điều chỉnh linh hoạt thuế, phí đối với các mặt hàng năng lượng và nhiên liệu bay. Ngân hàng Nhà nước tập trung điều hành chủ động để bảo đảm thanh khoản hệ thống, giữ vững mặt bằng lãi suất ổn định, triển khai các giải pháp hạ lãi suất cho vay và đẩy mạnh xử lý các tổ chức tín dụng yếu kém. Công tác giải ngân vốn đầu tư công được đặt mục tiêu tối cao là đạt 100% kế hoạch, các cơ quan chức năng sẽ kiên quyết điều chuyển vốn từ dự án chậm tiến độ sang dự án tốt và hoàn thành dứt điểm nguồn vốn kéo dài trước ngày 31/12/2026.

Đối với các ngành kinh tế trọng điểm, Bộ Công Thương chịu trách nhiệm tháo gỡ khó khăn về đơn hàng, giảm chi phí logistics, kích cầu tiêu dùng cuối năm và phối hợp sử dụng hiệu quả Quỹ Bình ổn giá xăng dầu nhằm bảo đảm an ninh năng lượng toàn diện. Ngành nông nghiệp đặt mục tiêu bứt phá đưa kim ngạch xuất khẩu toàn ngành vượt 74 tỷ USD và quyết tâm gỡ bỏ "thẻ vàng" IUU, trong khi ngành du lịch hướng tới cột mốc đón 25 triệu lượt khách quốc tế thông qua việc tối ưu chính sách thị thực cho thị trường Trung Quốc và kích cầu riêng cho thị trường Hàn Quốc.

Bên cạnh phát triển kinh tế, các chính sách an sinh xã hội tiếp tục được thực hiện đầy đủ, kịp thời với việc hoàn thiện Đề án cải cách chính sách tiền lương, bảo hiểm xã hội và triển khai chiến dịch quy tập hài cốt liệt sĩ. Trong lĩnh vực y tế, Bộ Y tế phối hợp với địa phương cắt giảm tối đa khâu trung gian trong mua sắm thuốc, thiết bị y tế và phấn đấu hoàn thành chương trình khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc miễn phí cho toàn dân ngay trong năm 2026. Trước các diễn biến thời tiết cuối năm, các lực lượng chức năng cũng chủ động lên phương án vận hành an toàn hồ chứa, sẵn sàng ứng phó triều cường, mưa lũ và chuẩn bị các kịch bản phòng chống hạn hán, xâm nhập mặn cho mùa khô năm 2026 - 2027.