Vị thế và cơ hội của hàng Việt trên thị trường toàn cầu

Tại hội nghị kết nối giao thương chiều 6/8 ở TP HCM, bức tranh về sự hiện diện của hàng hóa Việt Nam trên các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới đã được phác họa rõ nét. Theo số liệu từ Alibaba.com, hơn 600.000 sản phẩm "made in Vietnam" đang được giới thiệu trên nền tảng này, tiếp cận tới 50 triệu người mua B2B tại 200 quốc gia và vùng lãnh thổ. Ông Roger Luo, Giám đốc Khu vực Nam Á & Đông Nam Á của nền tảng bán sỉ Alibaba nhận định, với quy mô này, doanh nghiệp Việt "đã chứng minh được năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế".

Số liệu cũng chỉ ra đà tăng trưởng tích cực khi giai đoạn từ tháng 4/2025 đến tháng 3/2026, số lượng nhà xuất khẩu mới của Việt Nam tham gia nền tảng đã tăng khoảng 10% so với cùng kỳ. Đặc biệt, nhu cầu tìm kiếm của khách hàng quốc tế đối với các ngành hàng thế mạnh của Việt Nam đang tăng vọt: bao bì tăng 53%, dệt may tăng 49% và đồ nội thất tăng 38%. Ông Ethan Wang, Giám đốc toàn cầu mảng sản phẩm & dịch vụ khách hàng nền tảng B2B Alibaba, đánh giá Việt Nam là một trong những thị trường cung ứng quan trọng nhất trên thế giới.

Đồng quan điểm về xu hướng này, ông Tống Duy Hiếu, Giám đốc kinh doanh khu vực Mekong A.P. Moller - Maersk phân tích, biến động địa chính trị đang thúc đẩy nhà mua hàng đa dạng hóa nguồn cung, biến các quốc gia như Việt Nam thành trung tâm chiến lược nhờ lợi thế địa lý, các hiệp định thương mại tự do và lực lượng lao động tay nghề cao. Đại diện từ Alibaba cũng nhấn mạnh: "Việt Nam với năng lực sản xuất, vị trí chiến lược, và tinh thần doanh nghiệp mạnh mẽ, đang ở vị thế đặc biệt để đón đầu làn sóng này".

Vượt rào cản toàn cầu nhờ thay đổi tư duy vận hành cùng AI

Dù cơ hội mở ra rất lớn, các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) vẫn vấp phải ba rào cản cốt lõi: thời gian hội nhập lâu, thiếu hụt nhân sự chuyên môn B2B và áp lực vận hành thủ công khổng lồ. Sự phức tạp về ngôn ngữ, pháp lý và hệ thống thuế đan xen tạo ra trở ngại cho cả bên mua và bên bán. Lời giải cho bài toán này chính là trí tuệ nhân tạo.

"AI không còn là công nghệ của tương lai. Nó đã trở thành hạ tầng cốt lõi, định hình lại phương thức vận hành của doanh nghiệp", ông Roger Luo khẳng định. Chỉ trong vài phút, một khách hàng tại Đức có thể dùng AI để tìm kiếm, xác minh năng lực và khởi tạo đơn hàng với nhà cung cấp Việt Nam – công đoạn mà trước đây phải mất nhiều tuần. “Câu hỏi không còn là có nên ứng dụng AI hay không, mà là chúng ta có thể hành động nhanh đến mức nào”, ông Luo nói.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa việc "biết dùng AI" và "tăng trưởng nhờ AI" vẫn là một thách thức. Ông Nguyễn Tiến Trung, Chủ tịch HĐQT CTCP Tư vấn và Đầu tư Khởi nghiệp Quốc gia (NSCI) chỉ ra rằng, nhiều doanh nghiệp vẫn giới hạn AI ở các tác vụ dịch thuật, viết bài thay vì coi đó là trợ lý đồng hành trong vận hành chiến lược. Cùng góc nhìn, bà Đinh Thị Ngọc Tú, Giám đốc Trung tâm Data & AI nhấn mạnh, "tư duy AI thế hệ mới" đòi hỏi doanh nghiệp phải học cách ra quyết định dựa trên dữ liệu. Ở góc độ truyền thông, chuyên gia Lê Quang lưu ý: “AI có thể giúp DN xây dựng câu chuyện thương hiệu, nhưng không thể thay DN giữ lời hứa với khách hàng”.

Để hỗ trợ thực chất, nền tảng Alibaba đã ra mắt tính năng AI tác nhân (AI agent) Accio Work dành riêng cho SMEs Việt Nam, giúp tự động hóa quy trình kinh doanh 24/7. "Dù vậy, có một tín hiệu đáng mừng là các doanh nghiệp Việt, đặc biệt là khối SMEs rất nhanh nhạy, sẵn sàng ứng dụng và thử nghiệm các xu hướng công nghệ mới như AI và hạ tầng thương mại xuyên biên giới. Chính vì thế, thông qua công nghệ, họ hoàn toàn có thể vượt qua các rào cản nói trên", ông Roger Luo đánh giá.

Chuyển đổi số trong xúc tiến thương mại

Sự thay đổi không chỉ là câu chuyện của riêng các doanh nghiệp mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết cho các cơ quan quản lý và xúc tiến thương mại. Cuối tháng 7/2025, UBND TP HCM đã ban hành kế hoạch phát triển thương mại điện tử 2026 - 2030, lấy công nghệ mới như AI làm trọng tâm. Ông Lê Anh Hoàng, Phó giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP HCM (ITPC) cho biết trung tâm đang phối hợp tổ chức các lớp tập huấn ứng dụng AI và chuyển đổi số để giúp doanh nghiệp bán hàng hiệu quả hơn.

Đáng chú ý, ITPC đang xây dựng hệ sinh thái xúc tiến thương mại và đầu tư số TP HCM, bao gồm kho dữ liệu, sàn kết nối giao thương B2B toàn cầu và không gian triển lãm ảo 3D. Dự kiến đầu năm 2027, hạ tầng này sẽ đi vào hoạt động.

Phát biểu về tầm nhìn dài hạn, ông Lê Anh Hoàng kỳ vọng: "Chúng tôi kỳ vọng hệ sinh thái này sẽ trở thành nền tảng số trọng điểm của thành phố trong lĩnh vực xúc tiến thương mại, giúp doanh nghiệp kết nối hiệu quả hơn với thị trường toàn cầu, rút ngắn thời gian tiếp cận khách hàng, tiết giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh chuyển đổi số". Cuộc đua xuất khẩu trực tuyến giờ đây sẽ ưu tiên những doanh nghiệp biết hành động nhanh, khai thác sâu dữ liệu và tận dụng trọn vẹn sức mạnh của AI.