Tờ Financial Times dẫn nguồn dữ liệu vừa công bố từ tập đoàn bảo hiểm Allianz cho biết, quyết định phong tỏa eo biển Hormuz đã khiến hơn 1.200 tàu vận tải cùng khối lượng hàng hóa khổng lồ trị giá 125 tỷ USD rơi vào cảnh bế tắc.
 

Kể từ khi căng thẳng tại khu vực leo thang vào cuối tháng 2, đây là tài liệu đầu tiên định giá một cách chính xác dòng tài sản thuộc ngành hàng hải bị cô lập suốt hơn 100 ngày qua tại vùng Vịnh. Tổ chức này đánh giá việc đóng cửa tuyến đường biển huyết mạch một cách chưa từng có tiền lệ đang làm dấy lên làn sóng lo ngại sâu sắc về tương lai của toàn ngành hàng hải quốc tế. 

Cuộc khủng hoảng nghiêm trọng này cũng buộc giới bảo hiểm phải định hình lại tư duy về mặt quản trị rủi ro. Ông Justus Heinrich, người đứng đầu bộ phận bảo hiểm hàng hải tại Allianz, thừa nhận cục diện hiện tại đã thay đổi hoàn toàn góc nhìn của các đơn vị bảo hiểm đối với những eo biển có tính chất sống còn.
 

Trước đây, các bên liên quan thường chỉ thảo luận về những kịch bản thảm họa mang tính lý thuyết, nhưng giờ đây họ đang phải đối diện với một cuộc khủng hoảng thực tế ngay trước mắt. Ông Heinrich nhấn mạnh sự kiện này làm thay đổi sâu sắc nhận thức của toàn bộ hệ thống về những rủi ro vận hành trong đời thực.

Thiết lập kịch bản "bình thường mới"

Trong giai đoạn trước khi xung đột bùng phát, eo biển Hormuz giữ vai trò xương sống khi gánh vác 1/5 sản lượng dầu khí toàn cầu với tần suất lưu thông trung bình đạt 135 tàu thuyền mỗi ngày. Do đó, việc vô hiệu hóa tuyến hải trình này ngay lập tức kích hoạt chuỗi xáo trộn trên diện rộng tại thị trường năng lượng, đồng thời kéo giá dầu thô leo dốc vượt mốc 100 USD/thùng.

Mức độ khốc liệt của chiến sự được phản ánh rõ qua số liệu từ Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO). Đơn vị này xác nhận đã có hơn 40 con tàu bị trúng tên lửa và 14 thủy thủ tử nạn, trong đó các tàu chở dầu chịu mức độ tổn thất nặng nề nhất.

Thời gian gần đây, việc Mỹ và Iran đạt được một thỏa thuận hòa bình tạm thời đã phần nào giải tỏa tâm lý căng thẳng, giúp các hãng vận tải tìm lại niềm tin và thúc đẩy mật độ giao thương tăng mạnh so với tuần trước đó. Các tàu thuyền hiện đã bắt đầu di chuyển trở lại một cách chậm rãi qua eo biển.
 

Thống kê từ Lloyd's List Intelligence chỉ ra số lượng tàu rời vùng Vịnh đã tăng vọt lên mức 69 chiếc trong tuần tính đến ngày 21/6. Con số này vượt xa mức 24 chiếc của tuần liền kề trước đó, ghi nhận khối lượng giao dịch hàng tuần cao nhất kể từ thời điểm tiếng súng bắt đầu nổ.

Dẫu dòng tàu đang dần quay trở lại, các doanh nghiệp logistics đều hiểu rằng họ không thể phụ thuộc vào một lối đi duy nhất. Các lộ trình thay thế đi qua những cảng hướng ra Vịnh Oman, Biển Đỏ hoặc hệ thống vận tải đường bộ được dự báo sẽ trở thành một phần cố định trong chiến lược tương lai. Nhiều giám đốc điều hành trong ngành hàng hải tiết lộ họ sẽ đẩy mạnh dòng vốn đầu tư vào các phương án phụ trợ này, sau khi Iran chứng minh rõ năng lực kiểm soát hoàn toàn đối với eo biển Hormuz.

Áp lực đè nặng chuỗi cung ứng toàn cầu

Hệ lụy từ cuộc khủng hoảng tiếp tục lan rộng và tạo ra sức ép lâu dài cho dòng chảy logistics. Theo ước tính từ ông Michael Aldwell, Phó chủ tịch điều hành logistics đường biển tại Kuehne+Nagel - tập đoàn giao nhận vận tải lớn nhất thế giới tính theo sản lượng, hiện có khoảng 300.000 container tiêu chuẩn (TEU) vẫn đang bị kẹt lại khu vực vùng Vịnh. Tình trạng ứ đọng này gián tiếp đẩy mạng lưới giao thông đường bộ ra vào khu vực này vào trạng thái quá tải nghiêm trọng.

Do đặc thù cơ cấu hàng hóa của Trung Đông không tập trung nhiều vào các mặt hàng dễ hư hỏng, phần lớn số container nói trên vẫn được lưu giữ trên tàu hoặc hạ tải xuống các cảng nội địa trong vùng. Dù vậy, các thiệt hại về tài chính vẫn không ngừng tăng lên. Ông Rahul Khanna, Trưởng bộ phận tư vấn rủi ro hàng hải tại Allianz, tiết lộ công ty đã bắt đầu tiếp nhận các hồ sơ yêu cầu bồi thường thiệt hại đối với những phương tiện hàng hải bị trúng tên lửa hoặc thiết bị bay không người lái. Đồng thời, Allianz dự báo sẽ phải xử lý thêm hàng loạt khiếu nại liên quan đến các lô hàng dược phẩm hoặc thực phẩm đông lạnh bị hư hỏng do tình trạng lưu kho quá tải kéo dài.

Bên cạnh những con số tổn thất về mặt kinh tế, báo cáo từ tập đoàn bảo hiểm cũng gióng lên hồi chuông cảnh báo về cuộc khủng hoảng nhân đạo đối với 20.000 thủy thủ đang bị mắc kẹt trên các tàu tại vùng Vịnh. Tình trạng các chủ tàu bỏ rơi người lao động, bao gồm hành vi quỵt lương hay cắt giảm nguồn cung ứng nhu yếu phẩm, đã tăng liên tục trong vòng 6 năm qua và vừa chạm mốc kỷ lục với hơn 6.000 trường hợp.

Allianz nhận định ngành vận tải biển toàn cầu sẽ phải đối mặt với bài toán nan giải trong việc giữ chân và thu hút nhân sự trong thời gian tới. Giữa bối cảnh ngành này đang khát lực lượng lao động lành nghề để phục vụ tiến trình tự động hóa và xu hướng chuyển đổi xanh, cuộc khủng hoảng nhân lực hiện tại đang đe dọa trực tiếp đến tính ổn định của toàn bộ chuỗi cung ứng trên toàn cầu.